{"id":6091,"date":"2018-06-25T19:37:19","date_gmt":"2018-06-25T12:37:19","guid":{"rendered":"http:\/\/nafosted.vn\/?p=3491\/"},"modified":"2018-06-26T09:27:58","modified_gmt":"2018-06-26T02:27:58","slug":"giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/","title":{"rendered":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em>Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o nh\u00e2n d\u00e2n (GS.NGND) Phan Huy L\u00ea, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00e2m huy\u1ebft c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho n\u1ec1n s\u1eed h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y m\u1eabu m\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed qu\u00fd m\u1ebfn, k\u00ednh tr\u1ecdng. \u00d4ng qua \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ni\u1ec1m th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc cho nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-3492\" src=\"http:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg\" alt=\"\" width=\"470\" height=\"587\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>GS.NGND Phan Huy L\u00ea <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 tham gia nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia (Qu\u1ef9). \u00d4ng l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc li\u00ean ng\u00e0nh S\u1eed h\u1ecdc \u2013 Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc \u2013 D\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc thu\u1ed9c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a Qu\u1ef9 nhi\u1ec7m k\u1ef3 2010 \u2013 2016 v\u00e0 2016 \u2013 2018.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea l\u00e0 ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5p qu\u1ed1c gia \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d do B\u1ed9 Khoa h\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u1ee7 tr\u00ec, ph\u00ea duy\u1ec7t, giao Qu\u1ef9 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n (\u0110\u1ec1 \u00e1n th\u1ef1c hi\u1ec7n theo ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Ban B\u00ed th\u01b0 Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng th\u00e1ng 01\/2014 v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ec1 \u00e1n c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ed3 s\u1ed9, bao g\u1ed3m: b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 25 t\u1eadp, b\u1ed9 Bi\u00ean ni\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 5 t\u1eadp v\u00e0 C\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u1ec1 \u00e1n \u0111\u00e3 huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 300 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, h\u1ecdc vi\u1ec7n, c\u00e1c trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc tham gia th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-3493\" src=\"http:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-2.jpg\" alt=\"\" width=\"1130\" height=\"643\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb\u00a0tri\u1ec3n khai \u0111\u00e1nh gi\u00e1 x\u00e9t ch\u1ecdn \u0111\u1ec1 t\u00e0i Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n t\u00e0i tr\u1ee3 \u0111\u1ee3t 2 n\u0103m 2018<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-3494\" src=\"http:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-3.jpg\" alt=\"\" width=\"1072\" height=\"653\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Bu\u1ed5i h\u1ecdp cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i V\u0103n ph\u00f2ng \u0110\u1ec1 \u00e1n <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>\u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, ng\u00e0y 24\/5\/2018<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia tr\u00e2n tr\u1ecdng gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a GS.TS Nguy\u1ec5n Quang Ng\u1ecdc, Ph\u00f3 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, \u00a0nguy\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 Khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec1 Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gi\u00e1o s\u01b0 (GS) Phan Huy L\u00ea sinh ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 2 n\u0103m 1934 t\u1ea1i l\u00e0ng Thu Ho\u1ea1ch (nay l\u00e0 x\u00e3 Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, huy\u1ec7n L\u1ed9c H\u00e0, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh) &#8211; m\u1ed9t v\u00f9ng qu\u00ea v\u0103n hi\u1ebfn c\u1ee7a x\u1ee9 Ngh\u1ec7, gi\u00e0u truy\u1ec1n th\u1ed1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, c\u00e1ch m\u1ea1ng, tr\u1ecdng t\u00ecnh ngh\u0129a, c\u1ea7n c\u00f9 v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc. C\u1ea3 hai d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed9i, ngo\u1ea1i c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng d\u00f2ng h\u1ecd khoa b\u1ea3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng danh nh\u00e2n v\u0103n ho\u00e1 l\u1edbn nh\u01b0 Phan Huy C\u1eadn (1722-1789), Phan Huy \u00cdch (1751-1822), Phan Huy \u00d4n (1755-1786), Phan Huy S\u1ea3ng (1764-1811),Phan Huy Qu\u00fdnh (1775-1844), Phan Huy Th\u1ef1c (1778-1842), Phan Huy Ch\u00fa (1782-1840), Phan Huy V\u1ecbnh (1800-1870), Cao Xu\u00e2n D\u1ee5c (1842-1923), Cao Xu\u00e2n Ti\u1ebfu (1865-1939), Cao Xu\u00e2n Huy (1900-1983)&#8230; B\u00e0 n\u1ed9i \u00f4ng l\u00e0 c\u1ee5 L\u00ea Th\u1ecb H\u00f2e, m\u1eb7c d\u00f9 g\u00f3a ch\u1ed3ng l\u00fac m\u1edbi 18 tu\u1ed5i, con ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u0103m, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u00f2ng nu\u00f4i d\u1ea1y con trai th\u00e0nh t\u00e0i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua Nam Tri\u1ec1u s\u1eafc phong b\u1ed1n ch\u1eef \u201cTi\u1ebft h\u1ea1nh kh\u1ea3 phong\u201d. C\u1ee5 th\u00e2n sinh \u00f4ng l\u00e0 Phan Huy T\u00f9ng (1878-1939), Ti\u1ebfn s\u0129 Nho h\u1ecdc khoa Qu\u00fd S\u1eedu \u0111\u1eddi vua Duy T\u00e2n (n\u0103m 1913), t\u1eebng l\u00e0m quan trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, ph\u00fac \u0111\u1ee9c, nh\u00e2n h\u1eadu, h\u1ebft m\u1ef1c y\u00eau con, qu\u00fd ch\u00e1u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u1ecdn nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng tu\u1ed5i th\u01a1 t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, th\u1eeba h\u01b0\u1edfng truy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecdng ngh\u0129a v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc t\u1eeb hai gia \u0111\u00ecnh n\u1ed9i ngo\u1ea1i, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai t\u00e2m b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u1eabu m\u1ef1c<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Nh\u1eefng k\u1ec9 ni\u1ec7m tu\u1ed5i th\u01a1 \u00eam \u0111\u1ec1m b\u00ean c\u00e1nh v\u00f5ng c\u00f9ng b\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m s\u00e2u s\u1eafc v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u00e1 t\u00ednh v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng r\u1eddi qu\u00ea ho\u00e0 nh\u1eadp v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i. N\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u00ec gian nan c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, th\u00ec t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f3. Ch\u00ednh truy\u1ec1n th\u1ed1ng do t\u1ed5 t\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng v\u1eefng v\u00e0ng tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u00e0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u0103m 1952, khi 18 tu\u1ed5i, \u00f4ng ra h\u1ecdc d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u1edf Thanh Ho\u00e1. T\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nh\u1eefng tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nghe \u00f4ng k\u1ec3 m\u00ecnh v\u1ed1n ham m\u00ea khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn To\u00e1n &#8211; L\u00fd cho t\u01b0\u01a1ng lai ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 s\u1ed1 ph\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc cho Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea con \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i nghi\u1ec7p t\u1ed5 t\u00f4ng, tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 S\u1eed h\u1ecdc. \u00d4ng d\u1ef1 c\u1ea3m con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a m\u00ecnh g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam: \u201c\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u1edbn l\u1eafm, l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh k\u1ef3 v\u0129 nh\u01b0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p, V\u1ea1n l\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh&#8230;, nh\u01b0ng \u00f4ng cha ta \u0111\u00e3 t\u1ea1o d\u1ef1ng, l\u01b0u gi\u1eef v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00fang ta v\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau m\u1ed9t di s\u1ea3n th\u1eadt v\u00f4 gi\u00e1 v\u1edbi giang s\u01a1n t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p, \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c lao \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi khai ph\u00e1, \u0111i\u1ec3m t\u00f4; v\u1edbi nh\u1eefng trang s\u1eed x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc gian tru\u00e2n, h\u00e0o h\u00f9ng; v\u1edbi m\u1ed9t kho t\u00e0ng v\u0103n ho\u00e1 phong ph\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u00eau bi\u1ec3u cho s\u1ee9c s\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n s\u1eafc d\u00e2n t\u1ed9c. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u1ed9i ngu\u1ed3n s\u1ee9c m\u1ea1nh tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c, l\u00e0 n\u1ed9i l\u1ef1c l\u1edbn lao c\u1ee7a s\u1ef1 nghi\u1ec7p x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ed5 qu\u1ed1c, c\u1ee7a c\u00f4ng cu\u1ed9c ph\u1ee5c h\u01b0ng d\u00e2n t\u1ed9c. M\u1ed7i khi bi\u1ebft tr\u00e2n tr\u1ecdng, k\u1ebf th\u1eeba v\u00e0 ph\u00e1t huy s\u1ee9c m\u1ea1nh ti\u1ec1m t\u00e0ng \u0111\u00f3, d\u00e2n t\u1ed9c ta c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u01a1n l\u00ean \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u00e0 h\u1ea5p th\u1ee5 m\u1ecdi tinh hoa c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i, c\u1ee7a c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh trong khu v\u1ef1c v\u00e0 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng c\u1ed1t c\u00e1ch, b\u1ea3n s\u1eafc d\u00e2n t\u1ed9c\u201d<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u01a1n l\u00fac n\u00e0o h\u1ebft \u0111ang c\u1ea7n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e2m v\u00e0 \u0111\u1ee7 t\u1ea7m \u0111\u1ee9ng ra x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t n\u1ec1n s\u1eed h\u1ecdc m\u1edbi. Gi\u00e1o s\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e0u v\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u00e0o Duy Anh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u1eadn ra nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t qu\u00fd gi\u00e1 \u1edf Phan Huy L\u00ea v\u00e0 h\u01b0\u1edbng \u00f4ng v\u00e0o h\u1ecdc ban S\u1eed &#8211; \u0110\u1ecba tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u01b0 ph\u1ea1m H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u0103m 1956, tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p H\u00e0 N\u1ed9i th\u00e0nh l\u1eadp g\u1ed3m 4 khoa: To\u00e1n &#8211; L\u00fd, Ho\u00e1 &#8211; Sinh, V\u0103n v\u00e0 S\u1eed, Phan Huy L\u00ea v\u1eeba t\u1ed1t nghi\u1ec7p C\u1eed nh\u00e2n S\u1eed &#8211; \u0110\u1ecba \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ngay v\u00e0o b\u1ed9 m\u00f4n L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam C\u1ed5 Trung \u0111\u1ea1i thu\u1ed9c khoa S\u1eed d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 d\u1eabn tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u00e0o Duy Anh. Ngay t\u1eeb khi \u0111i h\u1ecdc, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u00e0y tin c\u1eady giao l\u00e0m tr\u1ee3 l\u00fd gi\u1ea3ng d\u1ea1y. Sau khi t\u1ed1t nghi\u1ec7p, \u00f4ng v\u1eeba ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ee9ng l\u1edbp, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c Gi\u00e1o s\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e0u, \u0110\u00e0o Duy Anh giao cho vi\u1ebft b\u00e0i gi\u1ea3ng nh\u01b0 m\u1ed9t chuy\u00ean gia th\u1ef1c th\u1ee5. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ec9 hai n\u0103m sau, khi Gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u00e0o Duy Anh chuy\u1ec3n c\u00f4ng t\u00e1c v\u1ec1 Vi\u1ec7n S\u1eed h\u1ecdc, m\u1edbi 24 tu\u1ed5i \u0111\u1eddi, \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1eefng v\u00e0ng trong tr\u1ecdng tr\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed9t Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m b\u1ed9 m\u00f4n \u0111\u1ee9ng m\u0169i ch\u1ecbu s\u00e0o t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00e0nh h\u1ecdc gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed then ch\u1ed1t trong h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00e1c m\u00f4n h\u1ecdc v\u1ec1 khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 D\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o ngh\u1ec1 S\u1eed, Phan Huy L\u00ea c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nh\u1eadn th\u1ea5y l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam \u1ea9n ch\u1ee9a bi\u1ebft bao \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 l\u00fd gi\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e1ch khoa h\u1ecdc. Con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u00e2n l\u00fd l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee9c t\u1ea1p, quanh co, kh\u00f4ng m\u1ed9t ch\u00fat gi\u1ea3n \u0111\u01a1n. Phan Huy L\u00ea quan ni\u1ec7m kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u1ecbch s\u1eed. N\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc n\u00f4ng nghi\u1ec7p n\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam truy\u1ec1n th\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u00f4ng th\u00f4n, n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u1ea3i th\u00edch v\u00ec sao nh\u1eefng \u1ea5n ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p khoa h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 <em>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 kinh t\u1ebf n\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u1eddi L\u00ea s\u01a1 <\/em>(1959)<em>, \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a phong tr\u00e0o n\u00f4ng d\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n <\/em>(1959), <em>Lao \u0111\u1ed9ng v\u00e0 l\u00e0m thu\u00ea trong x\u00e3 h\u1ed9i phong ki\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVIII tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc <\/em>(1959)\u2026 T\u00ednh ra c\u00f3 5 c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn trong giai \u0111o\u1ea1n 5 n\u0103m \u0111\u1ea7u b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ngh\u1ec1 c\u1ee7a \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 l\u0129nh v\u1ef1c kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Khi Phan Huy L\u00ea v\u1eeba m\u1edbi t\u1ea1o l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh trong nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 l\u00fac \u0111\u1ebf qu\u1ed1c M\u1ef9 leo thang b\u1eafn ph\u00e1 mi\u1ec1n B\u1eafc. T\u1ef1 \u00fd th\u1ee9c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00f4ng d\u00e2n ph\u1ea3i tham gia v\u00e0o cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c, Phan Huy L\u00ea chuy\u1ec3n sang nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00e1c cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m v\u00e0 nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u00e1nh l\u1edbn trong l\u1ecbch s\u1eed. \u00d4ng t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0ng lo\u1ea1t chuy\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra kh\u1ea3o s\u00e1t th\u1ef1c \u0111\u1ecba t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng chi\u1ebfn tr\u1eadn. Nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u tra n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 ph\u00e1t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n s\u1eed li\u1ec7u c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1eb1m l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ee5 th\u1ec3 v\u00e0 \u0111a di\u1ec7n c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f4 \u0111\u1ecdng trong s\u1eed c\u0169, m\u00e0 c\u00f2n m\u1edf ra m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i: nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c ch\u1ee9ng, k\u1ebft h\u1ee3p s\u1eed li\u1ec7u v\u00e0 \u0111i\u1ec1n d\u00e3, g\u1eafn ch\u1eb7t nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc v\u1edbi nhu c\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u1ef1c ti\u1ec5n. Nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh <em>Kh\u1edfi ngh\u0129a Lam S\u01a1n <\/em>(vi\u1ebft chung v\u1edbi Phan \u0110\u1ea1i Do\u00e3n, 1965)<em>; Truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam<\/em> (1973)<em>; M\u1ed9t s\u1ed1 tr\u1eadn quy\u1ebft chi\u1ebfn chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c trong l\u1ecbch s\u1eed d\u00e2n t\u1ed9c<\/em> (ch\u1ee7 bi\u00ean, 1976)<em>; Chi\u1ebfn th\u1eafng B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng n\u0103m 938 v\u00e0 1288 <\/em>(vi\u1ebft chung v\u1edbi Phan \u0110\u1ea1i Do\u00e3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Ng\u1ecdc, 1988)&#8230; \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh sau c\u00e1c chuy\u1ebfn \u0111i\u1ec1n d\u00e3 trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1ecbch s\u1eed qu\u00e2n s\u1ef1 ti\u00eau bi\u1ec3u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sau ng\u00e0y gi\u1ea3i ph\u00f3ng mi\u1ec1n Nam th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t m\u1eb7t do y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 nghi\u1ec7p b\u1ea3o v\u1ec7 T\u1ed5 qu\u1ed1c v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1eb7t ra h\u1ebft s\u1ee9c b\u1ee9c thi\u1ebft, m\u1eb7t kh\u00e1c b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng c\u0169ng r\u1ea5t c\u1ea7n th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 ho\u00e0n t\u1ea5t m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh mang t\u00ednh t\u1ed5ng k\u1ebft, Phan Huy L\u00ea ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00e0nh nhi\u1ec1u t\u00e2m huy\u1ebft cho m\u1ea3ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed chi\u1ebfn tranh, ngh\u1ec7 thu\u1eadt qu\u00e2n s\u1ef1. Trong kho\u1ea3ng 15 n\u0103m (1975-1989), \u00f4ng vi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ebfn 24 c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn, ch\u01b0a k\u1ec3 h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o v\u00e0 tham lu\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0N\u00f3i \u0111\u1ebfn Phan Huy L\u00ea l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 ngay \u0111\u1ebfn chuy\u00ean gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt qu\u00e2n s\u1ef1 truy\u1ec1n th\u1ed1ng Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi nh\u1eefng t\u1ed5ng k\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, g\u00f3p ph\u1ea7n n\u00e2ng t\u1ea7m nh\u1eefng chi\u1ebfn c\u00f4ng chung c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Phan Huy L\u00ea kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed qu\u00e2n s\u1ef1. T\u1ed5ng s\u1ed1 s\u00e1ch v\u00e0 b\u00e0i \u0111\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed nghi\u00ean c\u1ee9u chuy\u00ean v\u1ec1 m\u1ea3ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y l\u00e0 50 tr\u00ean t\u1ed5ng s\u1ed1 408 c\u00f4ng tr\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh(chi\u1ebfm 12,2%), m\u1ed9t t\u1ef7 l\u1ec7 kh\u00f4ng cao so v\u1edbi nhi\u1ec1u m\u1ea3ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110i\u1ec1u m\u00e0 Phan Huy L\u00ea tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i, h\u00ecnh th\u00e1i kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam tr\u01b0\u1edbc C\u1eadn \u0111\u1ea1i. M\u1ed9t khi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i, \u00f4ng l\u1ea1i tranh th\u1ee7 tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi \u0111\u1ec1 t\u00e0i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, kinh t\u1ebf n\u00f4ng nghi\u1ec7p, n\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 l\u00e0ng x\u00e3 c\u1ed5 truy\u1ec1n. S\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh \u00f4ng vi\u1ebft ri\u00eang v\u1ec1 m\u1ea3ng kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> l\u00e0 51 (chi\u1ebfm 12,5%), trong \u0111\u00f3 ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft v\u1ec1 phong tr\u00e0o n\u00f4ng d\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n<em>, <\/em>c\u00e1c cu\u1ed1n s\u00e1ch, chuy\u00ean \u0111\u1ec1 v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u00ecnh th\u00e1i kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i, k\u1ebft c\u1ea5u kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i, l\u00e0ng x\u00e3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng B\u1eafc B\u1ed9&#8230; <em>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 kinh t\u1ebf n\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u1eddi L\u00ea s\u01a1 <\/em>(1959), <em>X\u00e3 h\u1ed9i th\u1eddi H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng<\/em> (vi\u1ebft chung v\u1edbi Ch\u1eed V\u0103n T\u1ea7n, 1970), <em>C\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a l\u00e0ng c\u1ed5 truy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam <\/em>(1991), <em>The Country Life in the Red River Delta <\/em>(vi\u1ebft chung v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang Ng\u1ecdc, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u00ea, 1997), <em>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 l\u00e0ng Vi\u1ec7t Nam: th\u00e0nh t\u1ef1u v\u00e0 tri\u1ec3n v\u1ecdng<\/em> (2001)\u2026 l\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f3 t\u00ednh \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ea3ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc, GS Phan Huy L\u00ea lu\u00f4n nh\u1ea5n m\u1ea1nh vai tr\u00f2 c\u1ee7a s\u1eed li\u1ec7u v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u1ebfp c\u1eadn trong nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed. V\u1edbi \u00f4ng, s\u1eed li\u1ec7u l\u00e0 ch\u1ea5t li\u1ec7u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4ng tr\u00ecnh S\u1eed h\u1ecdc, n\u00ean trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u bao gi\u1edd \u00f4ng c\u0169ng m\u1edf r\u1ed9ng khai th\u00e1c tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 c\u00e1c ngu\u1ed3n s\u1eed li\u1ec7u v\u00e0t\u00ecm c\u00e1ch m\u1ecdi c\u00e1ch \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi t\u01b0 li\u1ec7u nguy\u00ean g\u1ed1c. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111em b\u1ed9 <em>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0, N\u1ed9i c\u00e1c quan b\u1ea3n<\/em> t\u1eeb Paris v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 vi\u1ebft b\u00e0i kh\u1ea3o c\u1ee9u v\u0103n b\u1ea3n <em>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00ed to\u00e0n th\u01b0: t\u00e1c gi\u1ea3, v\u0103n b\u1ea3n, t\u00e1c ph\u1ea9m<\/em> (1983). \u0110\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi ti\u1ebfp c\u1eadn tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng, \u00f4ng n\u00eau th\u00e0nh nguy\u00ean t\u1eafc ti\u1ebfp c\u1eadn to\u00e0n b\u1ed9, to\u00e0n di\u1ec7n, \u0111a tuy\u1ebfn v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam trong m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi khu v\u1ef1c v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi. Tr\u00e2n tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u1ec1 cao kinh nghi\u1ec7m vi\u1ebft s\u1eed truy\u1ec1n th\u1ed1ng, \u00f4ng l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u1ea7u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ho\u00e1 v\u00e0 c\u1eadp nh\u1eadt c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi, nh\u1ea5t l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111a ng\u00e0nh, li\u00ean ng\u00e0nh. \u00d4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u0111\u1ecba b\u1ea1, ch\u00e2u b\u1ea3n, gia ph\u1ea3&#8230; v\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u tra kh\u1ea3o s\u00e1t th\u1ef1c \u0111\u1ecba. C\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ti\u00eau bi\u1ec3u trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y l\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 <em>\u0110\u1ecba b\u1ea1 H\u00e0 \u0110\u00f4ng<\/em> (vi\u1ebft chung nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3, 1995), <em>\u0110\u1ecba b\u1ea1 Th\u00e1i B\u00ecnh<\/em> (ch\u1ee7 bi\u00ean, 1997), <em>\u0110\u1ecba b\u1ea1 c\u1ed5 H\u00e0 N\u1ed9i<\/em> (ch\u1ee7 bi\u00ean, t\u1eadp 1, 2005; t\u1eadp 2, 2008), <em>Ch\u00e2u b\u1ea3n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n v\u00e0 Ch\u00e2u b\u1ea3n n\u0103m Minh M\u1ec7nh 6-7 (1825-1826)<\/em> (1998)\u2026 Ngo\u00e0i ra, \u00f4ng c\u00f2n vi\u1ebft nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u1ec1 ph\u00e2n k\u00ec l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn s\u1eed h\u1ecdc nh\u01b0 <em>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u00e2n chia c\u00e1c th\u1eddi k\u00ec v\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed<\/em> (vi\u1ebft chung nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3, 1968), <em>M\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn s\u1eed h\u1ecdc<\/em> (1976), <em>Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u1ed5ng h\u1ee3p trong nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng<\/em> (1979), <em>T\u00ednh kh\u00e1ch quan trung th\u1ef1c c\u1ee7a khoa h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed<\/em> (1995)\u2026T\u1ed5ng s\u1ed1 s\u00e1ch v\u00e0 b\u00e0i nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng trong l\u0129nh v\u1ef1c s\u1eed li\u1ec7u v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u1ebfp c\u1eadn l\u00e0 51 (chi\u1ebfm 12,5%).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00dd th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c g\u00ecn gi\u1eef b\u1ea3n s\u1eafc d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c truy\u1ec1n th\u1ed1ng trong b\u1ed1i c\u1ea3nh h\u00f2a b\u00ecnh, GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng sang nghi\u00ean c\u1ee9u l\u0129nh v\u1ef1c v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng t\u1eeb gi\u1eefa nh\u1eefng n\u0103m 1970 v\u00e0 s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng to\u00e0n di\u1ec7n v\u1edbi t\u1ed5ng s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0 64 (chi\u1ebfm 15,72%). Nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 <em>Truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 C\u00e1ch m\u1ea1ng <\/em>(1982), <em>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n ch\u1ee7 trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng Vi\u1ec7t Nam<\/em> (1988), <em>C\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay<\/em> (ch\u1ee7 bi\u00ean 3 t\u1eadp, t\u1eadp 1, 1994; t\u1eadp 2, 1996; t\u1eadp 3, 1997), <em>Ch\u1ee7 ngh\u0129a y\u00eau n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam, truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i <\/em>(2002) v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb di s\u1ea3n v\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a di t\u00edch Ho\u00e0ng th\u00e0nh Th\u0103ng Long, <em>Th\u0103ng Long &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i truy\u1ec1n th\u1ed1ng anh h\u00f9ng v\u00e0 kh\u00e1t v\u1ecdng v\u00ec h\u00f2a b\u00ecnh<\/em>(2010)&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 GS Phan Huy L\u00ea quan ni\u1ec7m l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed chung c\u1ee7a c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, c\u1ee7a to\u00e0n d\u00e2n, c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 54 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi chung s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam, n\u00ean b\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c b\u1ed9 th\u00f4ng s\u1eed, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ed5ng quan, \u00f4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ecbch s\u1eed c\u00e1c d\u00f2ng h\u1ecd v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee5 th\u1ec3. \u00d4ng ch\u0103m ch\u00fa theo d\u00f5i to\u00e0n b\u1ed9 ti\u1ebfn tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc t\u1eeb c\u00e1c quy lu\u1eadt v\u1eadn \u0111\u1ed9ng chung cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 bi\u1ec7t c\u00f3 t\u00ednh ng\u1eabu nhi\u00ean c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed. Ch\u00ednh t\u01b0 li\u1ec7u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u01b0 li\u1ec7u d\u00f2ng h\u1ecd l\u00e0 ngu\u1ed3n th\u00f4ng tin b\u1ed5 sung quan tr\u1ecdng gi\u00fap \u00f4ng l\u00e0m s\u00e1ng r\u00f5 v\u00e0 sinh \u0111\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ee9c tranh l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u00ec <em>Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u gia ph\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam<\/em> v\u00e0 \u0111\u00e3 vi\u1ebft 92 c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 d\u00f2ng h\u1ecd, chi\u1ebfm t\u1ef7 l\u1ec7 cao nh\u1ea5t (22,5%) trong c\u00e1c m\u1ea3ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i l\u1edbn \u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 ra c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u01b0 <em>\u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng, m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n ch\u1ec9 huy tr\u1eadn \u0110\u1ed1ng \u0110a<\/em> (1974), <em>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i (1380-1442): anh h\u00f9ng d\u00e2n t\u1ed9c, danh nh\u00e2n v\u0103n h\u00f3a<\/em> (1981), <em>L\u00ea L\u1ee3i (1385-1433) s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc v\u00e0 d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc<\/em> (1984)<em>, Quang Trung Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7: thi\u00ean t\u00e0i v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p<\/em> (1992), <em>L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng trong s\u1ef1 nghi\u00eap x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t th\u1ebf k\u1ef7 XV<\/em> (1992), <em>N\u00f9ng Tr\u00ed Cao, nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u0103n h\u00f3a<\/em> (1996), <em>H\u1ecd L\u00fd Hoa S\u01a1n, m\u1ed9t h\u1ecd L\u00fd g\u1ed1c Vi\u1ec7t \u1edf H\u00e0n Qu\u1ed1c<\/em> (1995), <em>H\u01b0ng \u0110\u1ea1o \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n, m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1edbn<\/em> (2000)\u2026 C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 59c\u00f4ng tr\u00ecnh (chi\u1ebfm 14,6%). Trong \u0111\u00f3 ph\u1ea3i k\u1ec3 \u0111\u1ebfn <em>K\u1ebb Gi\u00e1, m\u1ed9t l\u00e0ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u00eau bi\u1ec3u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi anh h\u00f9ng L\u00fd Ph\u1ee5c Man<\/em> (1985), <em>Ngh\u1ec7 T\u0129nh h\u00f4m qua v\u00e0 h\u00f4m nay<\/em> (1985), <em>Tr\u00ean \u0111\u1ea5t Ngh\u0129a B\u00ecnh<\/em> (ch\u1ee7 bi\u00ean, 1988), <em>H\u1ed9i An l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 hi\u1ec7n tr\u1ea1ng<\/em> (1991), <em>Ph\u1ed1 Hi\u1ebfn: nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 khoa h\u1ecdc \u0111ang \u0111\u1eb7t ra <\/em>(1994)<em>, Nam B\u1ed9: kh\u00f4ng gian &#8211; ti\u1ebfp c\u1eadn &#8211; th\u00e0nh t\u1ef1u<\/em> (2011), <em>L\u1ecbch s\u1eed Th\u0103ng Long H\u00e0 N\u1ed9i<\/em> 2 t\u1eadp (2012)<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh dung to\u00e0n b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c chia ra th\u00e0nh 7 l\u0129nh v\u1ef1c ch\u1ee7 y\u1ebfu, v\u1edbi s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh t\u1eeb 41 \u0111\u1ebfn 92 (trung b\u00ecnh 58 c\u00f4ng tr\u00ecnh) cho m\u1ed7i l\u0129nh v\u1ef1c<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Th\u1eadt hi\u1ebfm c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u00f3 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed3 s\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh cao tr\u00ean nhi\u1ec1u l\u0129nh v\u1ef1c chuy\u00ean m\u00f4n nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1ea7m uy\u00ean b\u00e1c trong c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh S\u1eed h\u1ecdc c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cao c\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Th\u1ea7y, v\u00ec theo \u00f4ng d\u1ea1y \u0111\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 d\u1ea1y k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u1eb7t ra cho GS Phan Huy L\u00ea kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee5 th\u1ec3, m\u00e0 \u00f4ng lu\u00f4n \u00fd th\u1ee9c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u1ed5ng k\u1ebft, kh\u00e1i qu\u00e1t nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 quan y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ngay t\u1eeb n\u0103m 1959, ngh\u0129a l\u00e0 khi m\u1edbi b\u1eaft tay vi\u1ebft nh\u1eefng trang b\u1ea3n th\u1ea3o \u0111\u1ea7u ti\u00ean, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t t\u1eadp b\u00e0i gi\u1ea3ng <em>L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb 1406 \u0111\u1ebfn 1858<\/em>. Li\u00ean ti\u1ebfp 2 n\u0103m sau, \u00f4ng cho ra m\u1eaft <em>L\u1ecbch s\u1eed ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam<\/em> t\u1eadp II (1960) v\u00e0 <em>L\u1ecbch s\u1eed ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam <\/em>t\u1eadp III (1961), g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m n\u00ean t\u1ea7m v\u00f3c c\u1ee7a khoa L\u1ecbch s\u1eed. N\u0103m 1971 \u00f4ng c\u00f9ng Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c V\u01b0\u1ee3ng vi\u1ebft <em>L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/em> t\u1eadp I, \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 cu\u1ed1n th\u00f4ng s\u1eed \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi. Trong th\u1eddi gian n\u00e0y h\u00e0ng lo\u1ea1t c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng, gi\u00e1o tr\u00ecnh kh\u00e1c v\u1ec1 <em>L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/em> ra \u0111\u1eddi (c\u00e1c n\u0103m 1966, 1970, 1978&#8230;) l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf cho s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n <em>L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/em> t\u1eadp I (t\u00e1c gi\u1ea3 ch\u00ednh, c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c V\u01b0\u1ee3ng, H\u00e0 V\u0103n T\u1ea5n, L\u01b0\u01a1ng Ninh, 1983) &#8211; tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb th\u1eddi k\u1ef3 nguy\u00ean thu\u1ef7 \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 X, \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn r\u1ea5t d\u00e0i, r\u1ea5t c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a s\u1eed h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam so v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u1eed h\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t g\u1ea7n \u0111\u00e2y, trong \u0111\u1ec1 t\u00e0i khoa h\u1ecdc \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ea5p Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc x\u00e2y d\u1ef1ng b\u1ed9 s\u00e1ch <em>L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/em> 4 t\u1eadp, GS Phan Huy L\u00ea v\u1eeba l\u00e0 Ch\u1ee7 bi\u00ean, v\u1eeba l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 ch\u00ednh c\u1ee7a 2 t\u1eadp (t\u1eadp 1 v\u00e0 t\u1eadp 2, 2012), \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5ng k\u1ebft s\u00e1ng gi\u00e1c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ef1u s\u1eed h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed t\u1eeb ngu\u1ed3n g\u1ed1c cho \u0111\u1ebfn gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 XIX.\u00a0 Hi\u1ec7n nay \u00f4ng l\u00e0 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n <em>Nghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Qu\u1ed1c gia \u201cL\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d th\u1eddi \u0111\u1ea1i H\u1ed3 Ch\u00ed Minh<\/em> t\u1ed5ng h\u1ee3p, t\u1ed5ng k\u1ebft v\u00e0 n\u00e2ng t\u1ea7m c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ef1u khoa h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf, tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ec7 th\u1ed1ng, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 to\u00e0n di\u1ec7n to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc k\u1ec3 t\u1eeb khi c\u00f3 d\u1ea5u t\u00edch con ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean l\u00e3nh th\u1ed5 Vi\u1ec7t Nam cho \u0111\u1ebfn th\u1eadp k\u1ef7 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XXI. B\u1ed9 s\u00e1ch g\u1ed3m 24 t\u1eadp v\u1edbi kho\u1ea3ng tr\u00ean 20.000 trang in, ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0o n\u0103m 2016, s\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh <em>Qu\u1ed1c s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/em> \u0111\u1ea7u ti\u00ean sau 70 n\u0103m th\u00e0nh l\u1eadp c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi, m\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n lu\u00f4n k\u1ef3 v\u1ecdng v\u00e0 d\u00e0nh ri\u00eang cho GS Phan Huy L\u00ea m\u1ed9t s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c cao c\u1ea3. Nh\u1eefng t\u1ed5ng k\u1ebft khoa h\u1ecdc lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 m\u1eabu m\u1ef1c c\u1ee7a s\u1ef1 \u201cngang b\u1eb1ng s\u1ed5 th\u1eb3ng\u201d<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>, nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng, gi\u00e1o tr\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 th\u00f4ng s\u1eed \u0111\u00e3 n\u00e2ng t\u1ea7m c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc c\u00f3 t\u1ea7m kh\u00e1i qu\u00e1t cao c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea l\u00ean 41 c\u00f4ng tr\u00ecnh (chi\u1ebfm 10,0%), t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 ho\u00e0n h\u1ea3o v\u00e0 tr\u1ed9i v\u01b0\u1ee3t trong ph\u1ea9m ch\u1ea5t v\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch s\u1eed h\u1ecdc Phan Huy L\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G\u1ea7n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 qua, ngo\u00e0i vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y ch\u00ednh \u1edf khoa L\u1ecbch s\u1eed, \u00f4ng c\u00f2n d\u1ea1y cho nhi\u1ec1u l\u1edbp \u1edf khoa \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i; \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u01b0 ph\u1ea1m H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ecdc Vi\u1ec7n Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, H\u1ecdc Vi\u1ec7n Qu\u1ed1c ph\u00f2ng; \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u01b0 ph\u1ea1m Hu\u1ebf, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh (Vi\u1ec7t Nam); \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris VII (Ph\u00e1p), \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Amsterdam (H\u00e0 Lan)&#8230; H\u00e0ng ngh\u00ecn h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng \u0111\u00e0o t\u1ea1o \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ea1t v\u00e0 \u0111ang gi\u1eef nh\u1eefng c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb quan tr\u1ecdng trong c\u00e1c c\u01a1 quan nghi\u00ean c\u1ee9u, gi\u1ea3ng d\u1ea1y, qu\u1ea3n l\u00fd \u1edf trung \u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u1edf trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng chuy\u00ean gia \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edbi Vi\u1ec7t Nam tham gia gi\u1ea3ng d\u1ea1y chuy\u00ean \u0111\u1ec1, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0 ph\u1ea3n bi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u sinh trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 17 h\u1ecdc tr\u00f2 tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u00e1c lu\u1eadn \u00e1n Ti\u1ebfn s\u0129, Ti\u1ebfn s\u0129 khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00ean c\u1ea1nh nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u00e0o t\u1ea1o S\u1eed h\u1ecdc, \u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m x\u00e2y d\u1ef1ng hai ng\u00e0nh h\u1ecdc m\u1edbi l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ng\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng c\u00e1c Trung t\u00e2m Ph\u1ed1i h\u1ee3p nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam (1988), Trung t\u00e2m H\u1ee3p t\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam (1989) tr\u1ef1c thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1 (1995) tr\u1ef1c thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i do \u00f4ng l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c. N\u0103m 2004, Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Giao l\u01b0u v\u0103n h\u00f3a \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 Khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n, m\u00e0 \u00f4ng l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Khoa h\u1ecdc v\u00e0 \u0110\u00e0o t\u1ea1o cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 2009. \u00d4ng \u0111i \u0111\u1ea7u khai m\u1edf v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng quan h\u1ec7 giao l\u01b0u, h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c nh\u00e0 Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc danh ti\u1ebfng v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam \u1edf trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf, kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh c\u00f4ng H\u1ed9i th\u1ea3o Qu\u1ed1c t\u1ebf Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t (1998) v\u1edbi ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 <em>Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u1ee3p t\u00e1c qu\u1ed1c t\u1ebf<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>. Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 Khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n do \u00f4ng s\u00e1ng l\u1eadp v\u00e0 d\u1eabn d\u1eaft \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1n l\u00ean \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1ed9t Vi\u1ec7n qu\u1ed1c gia \u0111\u1ea7u ng\u00e0nh v\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ed9ng l\u1edbn \u1edf c\u1ea3 trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Tr\u00f2n m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 th\u1ebf k\u1ef7, v\u1eeba l\u00e0 nh\u00e0 thi\u1ebft k\u1ebf, v\u1eeba l\u00e0 nh\u00e0 thi c\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1ea1o d\u1ef1ng cho Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t n\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc li\u00ean ng\u00e0nh, li\u00ean k\u1ebft v\u00e0 h\u1ed9i nh\u1eadp qu\u1ed1c t\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Trong khi \u0111ang ph\u1ea3i d\u1ed3n t\u00e2m d\u1ed3n s\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng Trung t\u00e2m H\u1ee3p t\u00e1c Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam th\u00ec v\u00e0o \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 1990, Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1eed GS Phan Huy L\u00ea l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng ban \u0110i\u1ec1u h\u00e0nh x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00e0nh \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc. GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o hai khoa L\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 Ng\u1eef v\u0103n c\u00f9ng c\u00e1c trung t\u00e2m H\u1ee3p t\u00e1c Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Ch\u00e2u \u00c1 &#8211; Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ra c\u00e1c b\u1ed9 m\u00f4n Trung Qu\u1ed1c h\u1ecdc, Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Korea h\u1ecdc, \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1eb7t trong m\u1ed1i quan h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc. Ng\u00e0nh \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1995 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t khoa c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 h\u1ebft tu\u1ed5i qu\u1ea3n l\u00fd, l\u1ea1i \u0111ang ph\u1ea3i \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u tr\u1ecdng tr\u00e1ch, nh\u01b0ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 s\u00e1ng l\u1eadp, \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c ki\u00eam th\u00eam ch\u1ee9c Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m khoa \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc\u0111\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft ng\u00e0nh h\u1ecdc n\u00e0y trong nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean mu\u00f4n v\u00e0n gian kh\u00f3. Khoa \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc sau g\u1ea7n 20 n\u0103m x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u1ec1 Trung Qu\u1ed1c h\u1ecdc, Nh\u1eadt B\u1ea3n h\u1ecdc, H\u00e0n Qu\u1ed1c h\u1ecdc, \u1ea4n \u0110\u1ed9 h\u1ecdc v\u00e0 \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 h\u1ecdc ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cao v\u1edbi h\u00e0ng ngh\u00ecn C\u1eed nh\u00e2n, Th\u1ea1c s\u0129, Ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ed1t nghi\u1ec7p ph\u1ee5c v\u1ee5 hi\u1ec7u qu\u1ea3 cho c\u00f4ng cu\u1ed9c h\u1ed9i nh\u1eadp v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u1eeb n\u0103m 1988 cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 2016, GS Phan Huy L\u00ea li\u00ean t\u1ee5c l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 t\u1eeb 2016 \u0111\u00e9n nay l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch Danh d\u1ef1 H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng c\u00f3 m\u1eb7t v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u1ee7a Trung \u01b0\u01a1ng h\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, chuy\u00ean ng\u00e0nh, ch\u0103m lo cho m\u1ed7i b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u1ee7a t\u1eebng th\u00e0nh vi\u00ean. \u00d4ng l\u00e0 m\u1eabu m\u1ef1c t\u1eadp h\u1ee3p v\u00e0 quy t\u1ee5 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng, gi\u1ea3i quy\u1ebft th\u1ea5u \u0111\u00e1o v\u00e0 h\u00e0i h\u00f2a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7, t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c m\u1edbi, m\u1ed9t t\u1ea7m th\u1ebf m\u1edbi c\u1ee7a h\u1ed9i, m\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u01b0a bao gi\u1edd trong su\u1ed1t ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea7n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb th\u1ebf nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 GS Phan Huy L\u00ea nhi\u1ec1u kh\u00f3a li\u00ean t\u1ee5c gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u1ee7 ch\u1ed1t hay l\u00e0 u\u1ef7 vi\u00ean c\u1ee7a nhi\u1ec1u H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Qu\u1ed1c gia nh\u01b0 H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Qu\u1ed1c gia ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o bi\u00ean so\u1ea1n T\u1eeb \u0111i\u1ec3n B\u00e1ch khoa, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Ch\u00ednh s\u00e1ch khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 qu\u1ed1c gia, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng L\u00fd lu\u1eadn Trung \u01b0\u01a1ng, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Khoa h\u1ecdc v\u00e0 \u0110\u00e0o t\u1ea1o \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng H\u1ecdc h\u00e0m Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh v\u00e0 gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Di s\u1ea3n V\u0103n h\u00f3a Qu\u1ed1c gia&#8230; \u1ede c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb n\u00e0o \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p n\u1ed5i b\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong h\u1ecdc h\u00e0m Gi\u00e1o s\u01b0 S\u1eed h\u1ecdc (1980), Nh\u00e0 gi\u00e1o \u01b0u t\u00fa (1988), Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n (1994); \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng Hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1ng chi\u1ebfn h\u1ea1ng Nh\u00ec (1985), Hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng Lao \u0111\u1ed9ng c\u00e1c h\u1ea1ng Nh\u1ea5t (1998), Nh\u00ec (1994), Ba (1973, 2012); \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc (2000), Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh (2017), Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Qu\u1ed1c t\u1ebf V\u0103n ho\u00e1 \u00c1 ch\u00e2u Fukuoka, Nh\u1eadt B\u1ea3n (1996), Hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng C\u00e0nh c\u1ecd H\u00e0n l\u00e2m c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p (2002), C\u00f4ng d\u00e2n \u01afu t\u00fa c\u1ee7a Th\u1ee7 \u0111\u00f4 (n\u0103m 2010)<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>, Danh hi\u1ec7u Vi\u1ec7n s\u0129 Th\u00f4ng t\u1ea5n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i c\u1ee7a Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m V\u0103n kh\u1eafc v\u00e0 M\u0129 v\u0103n thu\u1ed9c H\u1ecdc vi\u1ec7n Ph\u00e1p qu\u1ed1c (2011)<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 V\u00e0 cao h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3, t\u00ean tu\u1ed5i, t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng, th\u00e0nh huy\u1ec1n tho\u1ea1i, th\u00e0nh ni\u1ec1m ki\u00eau h\u00e3nh v\u00e0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng ng\u1eddi s\u00e1ng cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf.\/.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> C\u1ed1 PGS.TS Tr\u1ea7n B\u00e1 Ch\u00ed cho bi\u1ebft Nh\u00e0 gi\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng D\u01b0\u01a1ng Lung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y d\u1ea1y ch\u1eef \u0111\u1ea7u ti\u00ean cho Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea, c\u1ee5 h\u1eb1ng khen m\u1ea5y anh em nh\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u201c\u0111\u1ec1u th\u00f4ng minh, h\u1ecdc gi\u1ecfi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t L\u00ea c\u00f3 v\u1ebb m\u1eb7t r\u1ea5t hi\u1ec1n, b\u1ed9c l\u1ed9 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch d\u1ec5 m\u1ebfn, d\u1ec5 g\u1ea7n hi\u1ebfm c\u00f3\u201d. Trong b\u00e0i vi\u1ebft c\u00f3 ti\u00eau \u0111\u1ec1 <em>M\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh chu\u1ea9n m\u1ef1c<\/em>, c\u1ed1 PGS.TS Tr\u1ea7n B\u00e1 Ch\u00ed cho r\u1eb1ng: \u201cnh\u00e2n c\u00e1ch anh L\u00ea s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh t\u1ed1t \u0111\u1eb9p do anh \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra t\u1eeb m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc, \u0111\u1ea7y t\u00ednh nh\u00e2n \u00e1i; c\u00e1c c\u1ee5 s\u1ed1ng theo n\u1ebfp s\u1ed1ng \u201cthanh, th\u1eadn, c\u1ea7n\u201d (th\u00f3i nh\u00e0 b\u0103ng tuy\u1ebft) v\u00e0 l\u1ea5y ch\u1eef \u201chi\u1ebfu\u201d, ch\u1eef \u201ctrung\u201d l\u00e0m \u0111\u1ea1o th\u1ed1ng c\u0103n b\u1ea3n\u201d. (<em>Phan Huy L\u00ea M\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch, m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p<\/em>, Nxb Th\u1ebf gi\u1edbi, H\u00e0 N\u1ed9i, 1999, tr.21).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Phan Huy L\u00ea: <em>T\u00ecm v\u1ec1 c\u1ed9i ngu\u1ed3n<\/em>, Nxb Th\u1ebf gi\u1edbi, 2011, tr 11 (<em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em>).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> C\u00f3 15 cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u00e0 b\u00e0i b\u00e1o vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ecba b\u1ea1 v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u1ebf k\u1ef7 XIX c\u0169ng thu\u1ed9c m\u1ea3ng kinh t\u1ebf-x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ed1ng k\u00ea v\u00e0o \u0111\u00e2y m\u00e0 d\u00e0nh \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u trong m\u1ea3ng <em>S\u1eed li\u1ec7u v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u1ebfp c\u1eadn<\/em>. N\u1ebfu t\u00ednh c\u1ea3 15 t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0y th\u00ec s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh vi\u1ebft v\u1ec1 kinh t\u1ebf-x\u00e3 h\u1ed9i, th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb s\u1ebd l\u00e0 66 (chi\u1ebfm 16,17%) t\u1ed5ng s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Kh\u00f4ng t\u00ednh c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh chung (th\u00f4ng s\u1eed &#8211; t\u1ed5ng quan), n\u1ebfu kh\u1ea3o s\u00e1t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng t\u1eebng cu\u1ed1n s\u00e1ch, b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea c\u0169ng t\u00ecm ra 75 c\u00f4ng tr\u00ecnh vi\u1ebft v\u1ec1 Th\u0103ng Long &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110\u00e2y l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u1ea3 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh quan t\u00e2m l\u00e2u d\u00e0i, v\u1edbi nh\u1eefng c\u1ed1ng hi\u1ebfn tr\u1ed9i v\u01b0\u1ee3t c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea c\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng tr\u00ecnh, l\u0129nh v\u1ef1c chuy\u00ean m\u00f4n v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc thu\u1eadt. GS Phan Huy L\u00ea, c\u00f9ng v\u1edbi GS Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c V\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ea7u t\u1ea1o d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u1edf nh\u1eefng th\u1eadp k\u1ef7 cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XX v\u00e0 th\u1eadp k\u1ef7 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XXI.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Trong th\u1ef1c t\u1ebf, c\u1ea3 7 l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nhau. Kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00e1c gi\u00e1o tr\u00ecnh, b\u00e0i gi\u1ea3ng, c\u00e1c b\u1ed9 th\u00f4ng s\u1eed hay c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ed5ng quan th\u01b0\u1eddng bao tr\u00f9m l\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c (S\u1eed li\u1ec7u &#8211; ti\u1ebfp c\u1eadn \/\/ Kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i \/\/ Qu\u00e2n s\u1ef1 &#8211; ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m \/\/ V\u0103n h\u00f3a &#8211; truy\u1ec1n th\u1ed1ng \/\/ D\u00f2ng h\u1ecd &#8211; nh\u00e2n v\u1eadt \/\/ Khu v\u1ef1c &#8211; \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng), m\u00e0 c\u00f3 khi ch\u1ec9 ri\u00eang m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee5 th\u1ec3 c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 ph\u00e2n t\u00e1ch ra kh\u1ecfi nhi\u1ec1u l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 c\u1ee7a c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n chia l\u0129nh v\u1ef1c m\u1ed9t c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, nh\u1eb1m t\u00ecm ra khuynh h\u01b0\u1edbng chung; c\u00f2n m\u1ed9t khi \u0111i s\u00e2u nh\u1eadn x\u00e9t, \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u1ec1 c\u00e1c khuynh h\u01b0\u1edbng n\u00e0y th\u00ec d\u1ee9t kho\u00e1t ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng t\u1eebng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee5 th\u1ec3.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Ch\u1eef d\u00f9ng c\u1ee7a GS H\u00e0 V\u0103n T\u1ea5n trong b\u00e0i <em>V\u00e0i c\u1ea3m ngh\u0129 v\u1ec1 GS Phan Huy L\u00ea<\/em> in trong s\u00e1ch <em>Phan Huy L\u00ea M\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch, m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p<\/em>, s\u0111d, tr 169.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Ti\u1ebfp sau \u0111\u00f3, \u00f4ng v\u1eabn l\u00e0 linh h\u1ed3n c\u1ee7a c\u00e1c <em>h\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc<\/em> l\u1ea7n th\u1ee9 hai (n\u0103m 2004), l\u1ea7n th\u1ee9 ba (n\u0103m 2008), h\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf <em>Ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng Th\u1ee7 \u0111\u00f4 H\u00e0 N\u1ed9i V\u0103n hi\u1ebfn, Anh h\u00f9ng, v\u00ec H\u00f2a b\u00ecnh<\/em> (n\u0103m 2010) v\u00e0 <em>h\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc<\/em> l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 (n\u0103m 2012) \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1eb7t Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed trung t\u00e2m c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> V\u1eeba l\u00e0 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n ti\u00eau bi\u1ec3u v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch, v\u1eeba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xu\u1ea5t s\u1eafc cho Th\u1ee7 \u0111\u00f4 H\u00e0 N\u1ed9i m\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao t\u1eb7ng Danh hi\u1ec7u C\u00f4ng d\u00e2n \u01afu t\u00fa c\u1ee7a Th\u1ee7 \u0111\u00f4 \u0111\u1ee3t \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00fang v\u00e0o d\u1ecbp k\u1ef7 ni\u1ec7m 1000 n\u0103m Th\u0103ng Long &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 8pt;\"><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u gi\u1edbi thi\u1ec7u Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea l\u00e0 Vi\u1ec7n s\u0129. Ch\u00fang t\u00f4i e r\u1eb1ng nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd d\u1ec5 b\u1ecb nh\u1ea7m l\u1eabn v\u1edbi danh hi\u1ec7u Vi\u1ec7n s\u0129 \u0111ang b\u1ecb ng\u1ed9 nh\u1eadn trong r\u1ea5t nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p hi\u1ec7n nay. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m V\u0103n kh\u1eafc v\u00e0 M\u1ef9 V\u0103n, H\u1ecdc Vi\u1ec7n Ph\u00e1p qu\u1ed1c trong phi\u00ean h\u1ecdp ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 5 n\u0103m 2011 b\u1ea7u l\u00e0 <strong><em>Correspondant \u00e9tranger<\/em><\/strong> thay v\u00e0o <strong><em>fauteuil<\/em><\/strong> c\u1ee7a \u00f4ng Francisco Rio. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 9 n\u0103m 2011, Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m V\u0103n kh\u1eafc v\u00e0 M\u1ef9 v\u0103n, H\u1ecdc vi\u1ec7n Ph\u00e1p qu\u1ed1c m\u1eddi sang Paris h\u1ecdp, nh\u1eadn ch\u1ee9c danh, ph\u00e1t bi\u1ec3u \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 thuy\u1ebft tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc v\u1ec1 <em>Khu di t\u00edch Ho\u00e0ng th\u00e0nh Th\u0103ng Long<\/em>. Theo t\u1eeb \u0111i\u1ec3n b\u00e1ch khoa ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 theo ti\u1ec1n l\u1ec7 m\u1ed9t s\u1ed1 Gi\u00e1o s\u01b0 Vi\u1ec7t Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i b\u1ea7u v\u00e0o danh hi\u1ec7u n\u00e0y th\u00ec <strong><em>Correspondant \u00e9tranger<\/em><\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch l\u00e0 <strong><em>Vi\u1ec7n s\u0129 Th\u00f4ng t\u1ea5n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i<\/em><\/strong> hay <strong><em>Vi\u1ec7n s\u0129 Th\u00f4ng t\u1ea5n<\/em><\/strong>.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o nh\u00e2n d\u00e2n (GS.NGND) Phan Huy L\u00ea, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00e2m huy\u1ebft c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho n\u1ec1n s\u1eed h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y m\u1eabu m\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed qu\u00fd m\u1ebfn, k\u00ednh tr\u1ecdng. \u00d4ng qua \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ni\u1ec1m th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc cho nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. GS.NGND Phan Huy L\u00ea Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 tham gia nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia (Qu\u1ef9). \u00d4ng l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc li\u00ean ng\u00e0nh S\u1eed h\u1ecdc \u2013 Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc \u2013 D\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc thu\u1ed9c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a Qu\u1ef9 nhi\u1ec7m k\u1ef3 2010 \u2013 2016 v\u00e0 2016 \u2013 2018. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea l\u00e0 ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5p qu\u1ed1c gia \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d do B\u1ed9 Khoa h\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u1ee7 tr\u00ec, ph\u00ea duy\u1ec7t, giao Qu\u1ef9 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n (\u0110\u1ec1 \u00e1n th\u1ef1c hi\u1ec7n theo ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Ban B\u00ed th\u01b0 Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng th\u00e1ng 01\/2014 v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ec1 \u00e1n c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ed3 s\u1ed9, bao g\u1ed3m: b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 25 t\u1eadp, b\u1ed9 Bi\u00ean ni\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 5 t\u1eadp v\u00e0 C\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u1ec1 \u00e1n \u0111\u00e3 huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 300 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, h\u1ecdc vi\u1ec7n, c\u00e1c trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc tham gia th\u1ef1c hi\u1ec7n. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb\u00a0tri\u1ec3n khai \u0111\u00e1nh gi\u00e1 x\u00e9t ch\u1ecdn \u0111\u1ec1 t\u00e0i Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n t\u00e0i tr\u1ee3 \u0111\u1ee3t 2 n\u0103m 2018 Bu\u1ed5i h\u1ecdp cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i V\u0103n ph\u00f2ng \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, ng\u00e0y 24\/5\/2018 Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia tr\u00e2n tr\u1ecdng gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a GS.TS Nguy\u1ec5n Quang Ng\u1ecdc, Ph\u00f3 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, \u00a0nguy\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 Khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec1 Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea. &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gi\u00e1o s\u01b0 (GS) Phan Huy L\u00ea sinh ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 2 n\u0103m 1934 t\u1ea1i l\u00e0ng Thu Ho\u1ea1ch (nay l\u00e0 x\u00e3 Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, huy\u1ec7n L\u1ed9c H\u00e0, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh) &#8211; m\u1ed9t v\u00f9ng qu\u00ea v\u0103n hi\u1ebfn c\u1ee7a x\u1ee9 Ngh\u1ec7, gi\u00e0u truy\u1ec1n th\u1ed1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, c\u00e1ch m\u1ea1ng, tr\u1ecdng t\u00ecnh ngh\u0129a, c\u1ea7n c\u00f9 v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc. C\u1ea3 hai d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed9i, ngo\u1ea1i c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng d\u00f2ng h\u1ecd khoa b\u1ea3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng danh nh\u00e2n v\u0103n ho\u00e1 l\u1edbn nh\u01b0 Phan Huy C\u1eadn (1722-1789), Phan Huy \u00cdch (1751-1822), Phan Huy \u00d4n (1755-1786), Phan Huy S\u1ea3ng (1764-1811),Phan Huy Qu\u00fdnh (1775-1844), Phan Huy Th\u1ef1c (1778-1842), Phan Huy Ch\u00fa (1782-1840), Phan Huy V\u1ecbnh (1800-1870), Cao Xu\u00e2n D\u1ee5c (1842-1923), Cao Xu\u00e2n Ti\u1ebfu (1865-1939), Cao Xu\u00e2n Huy (1900-1983)&#8230; B\u00e0 n\u1ed9i \u00f4ng l\u00e0 c\u1ee5 L\u00ea Th\u1ecb H\u00f2e, m\u1eb7c d\u00f9 g\u00f3a ch\u1ed3ng l\u00fac m\u1edbi 18 tu\u1ed5i, con ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u0103m, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u00f2ng nu\u00f4i d\u1ea1y con trai th\u00e0nh t\u00e0i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua Nam Tri\u1ec1u s\u1eafc phong b\u1ed1n ch\u1eef \u201cTi\u1ebft h\u1ea1nh kh\u1ea3 phong\u201d. C\u1ee5 th\u00e2n sinh \u00f4ng l\u00e0 Phan Huy T\u00f9ng (1878-1939), Ti\u1ebfn s\u0129 Nho h\u1ecdc khoa Qu\u00fd S\u1eedu \u0111\u1eddi vua Duy T\u00e2n (n\u0103m 1913), t\u1eebng l\u00e0m quan trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, ph\u00fac \u0111\u1ee9c, nh\u00e2n h\u1eadu, h\u1ebft m\u1ef1c y\u00eau con, qu\u00fd ch\u00e1u. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u1ecdn nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng tu\u1ed5i th\u01a1 t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, th\u1eeba h\u01b0\u1edfng truy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecdng ngh\u0129a v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc t\u1eeb hai gia \u0111\u00ecnh n\u1ed9i ngo\u1ea1i, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai t\u00e2m b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u1eabu m\u1ef1c[1]. Nh\u1eefng k\u1ec9 ni\u1ec7m tu\u1ed5i th\u01a1 \u00eam \u0111\u1ec1m b\u00ean c\u00e1nh v\u00f5ng c\u00f9ng b\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m s\u00e2u s\u1eafc v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u00e1 t\u00ednh v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng r\u1eddi qu\u00ea ho\u00e0 nh\u1eadp v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i. N\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u00ec gian nan c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, th\u00ec t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f3. Ch\u00ednh truy\u1ec1n th\u1ed1ng do t\u1ed5 t\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng v\u1eefng v\u00e0ng tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u0103m 1952, khi 18 tu\u1ed5i, \u00f4ng ra h\u1ecdc d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u1edf Thanh Ho\u00e1. T\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nh\u1eefng tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nghe \u00f4ng k\u1ec3 m\u00ecnh v\u1ed1n ham m\u00ea khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn To\u00e1n &#8211; L\u00fd cho t\u01b0\u01a1ng lai ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 s\u1ed1 ph\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc cho Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea con \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i nghi\u1ec7p t\u1ed5 t\u00f4ng, tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 S\u1eed h\u1ecdc. \u00d4ng d\u1ef1 c\u1ea3m con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a m\u00ecnh g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam: \u201c\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u1edbn l\u1eafm, l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh k\u1ef3 v\u0129 nh\u01b0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p, V\u1ea1n l\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh&#8230;, nh\u01b0ng \u00f4ng cha ta \u0111\u00e3 t\u1ea1o d\u1ef1ng, l\u01b0u gi\u1eef v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00fang ta v\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau m\u1ed9t di s\u1ea3n th\u1eadt v\u00f4 gi\u00e1 v\u1edbi giang s\u01a1n t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p, \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c lao \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi khai ph\u00e1, \u0111i\u1ec3m t\u00f4; v\u1edbi nh\u1eefng trang s\u1eed x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc gian tru\u00e2n, h\u00e0o h\u00f9ng; v\u1edbi m\u1ed9t kho t\u00e0ng v\u0103n ho\u00e1 phong ph\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u00eau<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12265,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[5,3],"tags":[],"class_list":["post-6091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-su-kien","category-tin-tuc"],"magazineBlocksPostFeaturedMedia":{"thumbnail":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","medium":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","medium_large":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","large":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","1536x1536":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","2048x2048":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","cvmm-medium":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","cvmm-medium-plus":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","cvmm-portrait":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","cvmm-medium-square":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","cvmm-large":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","cvmm-small":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","400x250-crop":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","htmagazine_grid":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg"},"magazineBlocksPostAuthor":{"name":"","avatar":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g"},"magazineBlocksPostCommentsNumber":false,"magazineBlocksPostExcerpt":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o nh\u00e2n d\u00e2n (GS.NGND) Phan Huy L\u00ea, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00e2m huy\u1ebft c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho n\u1ec1n s\u1eed h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y m\u1eabu m\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed qu\u00fd m\u1ebfn, k\u00ednh tr\u1ecdng. \u00d4ng qua \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ni\u1ec1m th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc cho nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. GS.NGND Phan Huy L\u00ea Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 tham gia nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia (Qu\u1ef9). \u00d4ng l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc li\u00ean ng\u00e0nh S\u1eed h\u1ecdc \u2013 Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc \u2013 D\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc thu\u1ed9c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a Qu\u1ef9 nhi\u1ec7m k\u1ef3 2010 \u2013 2016 v\u00e0 2016 \u2013 2018. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea l\u00e0 ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5p qu\u1ed1c gia \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d do B\u1ed9 Khoa h\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u1ee7 tr\u00ec, ph\u00ea duy\u1ec7t, giao Qu\u1ef9 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n (\u0110\u1ec1 \u00e1n th\u1ef1c hi\u1ec7n theo ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Ban B\u00ed th\u01b0 Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng th\u00e1ng 01\/2014 v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ec1 \u00e1n c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ed3 s\u1ed9, bao g\u1ed3m: b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 25 t\u1eadp, b\u1ed9 Bi\u00ean ni\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 5 t\u1eadp v\u00e0 C\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u1ec1 \u00e1n \u0111\u00e3 huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 300 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, h\u1ecdc vi\u1ec7n, c\u00e1c trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc tham gia th\u1ef1c hi\u1ec7n. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb\u00a0tri\u1ec3n khai \u0111\u00e1nh gi\u00e1 x\u00e9t ch\u1ecdn \u0111\u1ec1 t\u00e0i Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n t\u00e0i tr\u1ee3 \u0111\u1ee3t 2 n\u0103m 2018 Bu\u1ed5i h\u1ecdp cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i V\u0103n ph\u00f2ng \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, ng\u00e0y 24\/5\/2018 Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia tr\u00e2n tr\u1ecdng gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a GS.TS Nguy\u1ec5n Quang Ng\u1ecdc, Ph\u00f3 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, \u00a0nguy\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 Khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec1 Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea. &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gi\u00e1o s\u01b0 (GS) Phan Huy L\u00ea sinh ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 2 n\u0103m 1934 t\u1ea1i l\u00e0ng Thu Ho\u1ea1ch (nay l\u00e0 x\u00e3 Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, huy\u1ec7n L\u1ed9c H\u00e0, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh) &#8211; m\u1ed9t v\u00f9ng qu\u00ea v\u0103n hi\u1ebfn c\u1ee7a x\u1ee9 Ngh\u1ec7, gi\u00e0u truy\u1ec1n th\u1ed1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, c\u00e1ch m\u1ea1ng, tr\u1ecdng t\u00ecnh ngh\u0129a, c\u1ea7n c\u00f9 v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc. C\u1ea3 hai d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed9i, ngo\u1ea1i c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng d\u00f2ng h\u1ecd khoa b\u1ea3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng danh nh\u00e2n v\u0103n ho\u00e1 l\u1edbn nh\u01b0 Phan Huy C\u1eadn (1722-1789), Phan Huy \u00cdch (1751-1822), Phan Huy \u00d4n (1755-1786), Phan Huy S\u1ea3ng (1764-1811),Phan Huy Qu\u00fdnh (1775-1844), Phan Huy Th\u1ef1c (1778-1842), Phan Huy Ch\u00fa (1782-1840), Phan Huy V\u1ecbnh (1800-1870), Cao Xu\u00e2n D\u1ee5c (1842-1923), Cao Xu\u00e2n Ti\u1ebfu (1865-1939), Cao Xu\u00e2n Huy (1900-1983)&#8230; B\u00e0 n\u1ed9i \u00f4ng l\u00e0 c\u1ee5 L\u00ea Th\u1ecb H\u00f2e, m\u1eb7c d\u00f9 g\u00f3a ch\u1ed3ng l\u00fac m\u1edbi 18 tu\u1ed5i, con ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u0103m, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u00f2ng nu\u00f4i d\u1ea1y con trai th\u00e0nh t\u00e0i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua Nam Tri\u1ec1u s\u1eafc phong b\u1ed1n ch\u1eef \u201cTi\u1ebft h\u1ea1nh kh\u1ea3 phong\u201d. C\u1ee5 th\u00e2n sinh \u00f4ng l\u00e0 Phan Huy T\u00f9ng (1878-1939), Ti\u1ebfn s\u0129 Nho h\u1ecdc khoa Qu\u00fd S\u1eedu \u0111\u1eddi vua Duy T\u00e2n (n\u0103m 1913), t\u1eebng l\u00e0m quan trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, ph\u00fac \u0111\u1ee9c, nh\u00e2n h\u1eadu, h\u1ebft m\u1ef1c y\u00eau con, qu\u00fd ch\u00e1u. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u1ecdn nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng tu\u1ed5i th\u01a1 t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, th\u1eeba h\u01b0\u1edfng truy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecdng ngh\u0129a v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc t\u1eeb hai gia \u0111\u00ecnh n\u1ed9i ngo\u1ea1i, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai t\u00e2m b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u1eabu m\u1ef1c[1]. Nh\u1eefng k\u1ec9 ni\u1ec7m tu\u1ed5i th\u01a1 \u00eam \u0111\u1ec1m b\u00ean c\u00e1nh v\u00f5ng c\u00f9ng b\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m s\u00e2u s\u1eafc v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u00e1 t\u00ednh v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng r\u1eddi qu\u00ea ho\u00e0 nh\u1eadp v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i. N\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u00ec gian nan c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, th\u00ec t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f3. Ch\u00ednh truy\u1ec1n th\u1ed1ng do t\u1ed5 t\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng v\u1eefng v\u00e0ng tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u0103m 1952, khi 18 tu\u1ed5i, \u00f4ng ra h\u1ecdc d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u1edf Thanh Ho\u00e1. T\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nh\u1eefng tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nghe \u00f4ng k\u1ec3 m\u00ecnh v\u1ed1n ham m\u00ea khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn To\u00e1n &#8211; L\u00fd cho t\u01b0\u01a1ng lai ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 s\u1ed1 ph\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc cho Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea con \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i nghi\u1ec7p t\u1ed5 t\u00f4ng, tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 S\u1eed h\u1ecdc. \u00d4ng d\u1ef1 c\u1ea3m con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a m\u00ecnh g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam: \u201c\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u1edbn l\u1eafm, l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh k\u1ef3 v\u0129 nh\u01b0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p, V\u1ea1n l\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh&#8230;, nh\u01b0ng \u00f4ng cha ta \u0111\u00e3 t\u1ea1o d\u1ef1ng, l\u01b0u gi\u1eef v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00fang ta v\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau m\u1ed9t di s\u1ea3n th\u1eadt v\u00f4 gi\u00e1 v\u1edbi giang s\u01a1n t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p, \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c lao \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi khai ph\u00e1, \u0111i\u1ec3m t\u00f4; v\u1edbi nh\u1eefng trang s\u1eed x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc gian tru\u00e2n, h\u00e0o h\u00f9ng; v\u1edbi m\u1ed9t kho t\u00e0ng v\u0103n ho\u00e1 phong ph\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u00eau","magazineBlocksPostCategories":["S\u1ef1 ki\u1ec7n","Tin t\u1ee9c"],"magazineBlocksPostViewCount":4354,"magazineBlocksPostReadTime":50,"magazine_blocks_featured_image_url":{"full":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",0,0,false],"medium":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"thumbnail":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false]},"magazine_blocks_author":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/author\/"},"magazine_blocks_comment":0,"magazine_blocks_author_image":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","magazine_blocks_category":"<a href=\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/category\/tin-su-kien\/\" rel=\"category tag\">S\u1ef1 ki\u1ec7n<\/a> <a href=\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/category\/tin-tuc\/\" rel=\"category tag\">Tin t\u1ee9c<\/a>","yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\r\n<title>Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea - Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia<\/title>\r\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\r\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/\" \/>\r\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\r\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\r\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea - Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia\" \/>\r\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o nh\u00e2n d\u00e2n (GS.NGND) Phan Huy L\u00ea, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00e2m huy\u1ebft c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho n\u1ec1n s\u1eed h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y m\u1eabu m\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed qu\u00fd m\u1ebfn, k\u00ednh tr\u1ecdng. \u00d4ng qua \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ni\u1ec1m th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc cho nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. GS.NGND Phan Huy L\u00ea Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 tham gia nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia (Qu\u1ef9). \u00d4ng l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc li\u00ean ng\u00e0nh S\u1eed h\u1ecdc \u2013 Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc \u2013 D\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc thu\u1ed9c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a Qu\u1ef9 nhi\u1ec7m k\u1ef3 2010 \u2013 2016 v\u00e0 2016 \u2013 2018. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea l\u00e0 ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5p qu\u1ed1c gia \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d do B\u1ed9 Khoa h\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u1ee7 tr\u00ec, ph\u00ea duy\u1ec7t, giao Qu\u1ef9 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n (\u0110\u1ec1 \u00e1n th\u1ef1c hi\u1ec7n theo ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Ban B\u00ed th\u01b0 Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng th\u00e1ng 01\/2014 v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ec1 \u00e1n c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ed3 s\u1ed9, bao g\u1ed3m: b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 25 t\u1eadp, b\u1ed9 Bi\u00ean ni\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 5 t\u1eadp v\u00e0 C\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u1ec1 \u00e1n \u0111\u00e3 huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 300 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, h\u1ecdc vi\u1ec7n, c\u00e1c trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc tham gia th\u1ef1c hi\u1ec7n. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb\u00a0tri\u1ec3n khai \u0111\u00e1nh gi\u00e1 x\u00e9t ch\u1ecdn \u0111\u1ec1 t\u00e0i Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n t\u00e0i tr\u1ee3 \u0111\u1ee3t 2 n\u0103m 2018 Bu\u1ed5i h\u1ecdp cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i V\u0103n ph\u00f2ng \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, ng\u00e0y 24\/5\/2018 Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia tr\u00e2n tr\u1ecdng gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a GS.TS Nguy\u1ec5n Quang Ng\u1ecdc, Ph\u00f3 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, \u00a0nguy\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 Khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec1 Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea. &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gi\u00e1o s\u01b0 (GS) Phan Huy L\u00ea sinh ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 2 n\u0103m 1934 t\u1ea1i l\u00e0ng Thu Ho\u1ea1ch (nay l\u00e0 x\u00e3 Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, huy\u1ec7n L\u1ed9c H\u00e0, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh) &#8211; m\u1ed9t v\u00f9ng qu\u00ea v\u0103n hi\u1ebfn c\u1ee7a x\u1ee9 Ngh\u1ec7, gi\u00e0u truy\u1ec1n th\u1ed1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, c\u00e1ch m\u1ea1ng, tr\u1ecdng t\u00ecnh ngh\u0129a, c\u1ea7n c\u00f9 v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc. C\u1ea3 hai d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed9i, ngo\u1ea1i c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng d\u00f2ng h\u1ecd khoa b\u1ea3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng danh nh\u00e2n v\u0103n ho\u00e1 l\u1edbn nh\u01b0 Phan Huy C\u1eadn (1722-1789), Phan Huy \u00cdch (1751-1822), Phan Huy \u00d4n (1755-1786), Phan Huy S\u1ea3ng (1764-1811),Phan Huy Qu\u00fdnh (1775-1844), Phan Huy Th\u1ef1c (1778-1842), Phan Huy Ch\u00fa (1782-1840), Phan Huy V\u1ecbnh (1800-1870), Cao Xu\u00e2n D\u1ee5c (1842-1923), Cao Xu\u00e2n Ti\u1ebfu (1865-1939), Cao Xu\u00e2n Huy (1900-1983)&#8230; B\u00e0 n\u1ed9i \u00f4ng l\u00e0 c\u1ee5 L\u00ea Th\u1ecb H\u00f2e, m\u1eb7c d\u00f9 g\u00f3a ch\u1ed3ng l\u00fac m\u1edbi 18 tu\u1ed5i, con ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u0103m, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u00f2ng nu\u00f4i d\u1ea1y con trai th\u00e0nh t\u00e0i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua Nam Tri\u1ec1u s\u1eafc phong b\u1ed1n ch\u1eef \u201cTi\u1ebft h\u1ea1nh kh\u1ea3 phong\u201d. C\u1ee5 th\u00e2n sinh \u00f4ng l\u00e0 Phan Huy T\u00f9ng (1878-1939), Ti\u1ebfn s\u0129 Nho h\u1ecdc khoa Qu\u00fd S\u1eedu \u0111\u1eddi vua Duy T\u00e2n (n\u0103m 1913), t\u1eebng l\u00e0m quan trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, ph\u00fac \u0111\u1ee9c, nh\u00e2n h\u1eadu, h\u1ebft m\u1ef1c y\u00eau con, qu\u00fd ch\u00e1u. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u1ecdn nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng tu\u1ed5i th\u01a1 t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, th\u1eeba h\u01b0\u1edfng truy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecdng ngh\u0129a v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc t\u1eeb hai gia \u0111\u00ecnh n\u1ed9i ngo\u1ea1i, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai t\u00e2m b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u1eabu m\u1ef1c[1]. Nh\u1eefng k\u1ec9 ni\u1ec7m tu\u1ed5i th\u01a1 \u00eam \u0111\u1ec1m b\u00ean c\u00e1nh v\u00f5ng c\u00f9ng b\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m s\u00e2u s\u1eafc v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u00e1 t\u00ednh v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng r\u1eddi qu\u00ea ho\u00e0 nh\u1eadp v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i. N\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u00ec gian nan c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, th\u00ec t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f3. Ch\u00ednh truy\u1ec1n th\u1ed1ng do t\u1ed5 t\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng v\u1eefng v\u00e0ng tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u0103m 1952, khi 18 tu\u1ed5i, \u00f4ng ra h\u1ecdc d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u1edf Thanh Ho\u00e1. T\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nh\u1eefng tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nghe \u00f4ng k\u1ec3 m\u00ecnh v\u1ed1n ham m\u00ea khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn To\u00e1n &#8211; L\u00fd cho t\u01b0\u01a1ng lai ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 s\u1ed1 ph\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc cho Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea con \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i nghi\u1ec7p t\u1ed5 t\u00f4ng, tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 S\u1eed h\u1ecdc. \u00d4ng d\u1ef1 c\u1ea3m con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a m\u00ecnh g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam: \u201c\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u1edbn l\u1eafm, l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh k\u1ef3 v\u0129 nh\u01b0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p, V\u1ea1n l\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh&#8230;, nh\u01b0ng \u00f4ng cha ta \u0111\u00e3 t\u1ea1o d\u1ef1ng, l\u01b0u gi\u1eef v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00fang ta v\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau m\u1ed9t di s\u1ea3n th\u1eadt v\u00f4 gi\u00e1 v\u1edbi giang s\u01a1n t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p, \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c lao \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi khai ph\u00e1, \u0111i\u1ec3m t\u00f4; v\u1edbi nh\u1eefng trang s\u1eed x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc gian tru\u00e2n, h\u00e0o h\u00f9ng; v\u1edbi m\u1ed9t kho t\u00e0ng v\u0103n ho\u00e1 phong ph\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u00eau\" \/>\r\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/\" \/>\r\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia\" \/>\r\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-06-25T12:37:19+00:00\" \/>\r\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-06-26T02:27:58+00:00\" \/>\r\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg\" \/>\r\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1\" \/>\r\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1\" \/>\r\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\r\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\r\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"50 ph\u00fat\" \/>\r\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/\"},\"author\":{\"name\":\"\",\"@id\":\"\"},\"headline\":\"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea\",\"datePublished\":\"2018-06-25T12:37:19+00:00\",\"dateModified\":\"2018-06-26T02:27:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/\"},\"wordCount\":9672,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg\",\"articleSection\":[\"S\u1ef1 ki\u1ec7n\",\"Tin t\u1ee9c\"],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/\",\"url\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/\",\"name\":\"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea - Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg\",\"datePublished\":\"2018-06-25T12:37:19+00:00\",\"dateModified\":\"2018-06-26T02:27:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Trang ch\u1ee7\",\"item\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/\",\"name\":\"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#organization\",\"name\":\"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia\",\"url\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/cropped-NAFOSTED-VIE-01.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/cropped-NAFOSTED-VIE-01.png\",\"width\":6250,\"height\":1875,\"caption\":\"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"\",\"url\":\"https:\/\/nafosted.gov.vn\/author\/\"}]}<\/script>\r\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea - Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea - Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia","og_description":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o nh\u00e2n d\u00e2n (GS.NGND) Phan Huy L\u00ea, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00e2m huy\u1ebft c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho n\u1ec1n s\u1eed h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y m\u1eabu m\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed qu\u00fd m\u1ebfn, k\u00ednh tr\u1ecdng. \u00d4ng qua \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ni\u1ec1m th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc cho nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. GS.NGND Phan Huy L\u00ea Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 tham gia nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia (Qu\u1ef9). \u00d4ng l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc li\u00ean ng\u00e0nh S\u1eed h\u1ecdc \u2013 Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc \u2013 D\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc thu\u1ed9c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a Qu\u1ef9 nhi\u1ec7m k\u1ef3 2010 \u2013 2016 v\u00e0 2016 \u2013 2018. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea l\u00e0 ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5p qu\u1ed1c gia \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d do B\u1ed9 Khoa h\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u1ee7 tr\u00ec, ph\u00ea duy\u1ec7t, giao Qu\u1ef9 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n (\u0110\u1ec1 \u00e1n th\u1ef1c hi\u1ec7n theo ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Ban B\u00ed th\u01b0 Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng th\u00e1ng 01\/2014 v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ec1 \u00e1n c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ed3 s\u1ed9, bao g\u1ed3m: b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 25 t\u1eadp, b\u1ed9 Bi\u00ean ni\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 5 t\u1eadp v\u00e0 C\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u1ec1 \u00e1n \u0111\u00e3 huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 300 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, h\u1ecdc vi\u1ec7n, c\u00e1c trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc tham gia th\u1ef1c hi\u1ec7n. Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb\u00a0tri\u1ec3n khai \u0111\u00e1nh gi\u00e1 x\u00e9t ch\u1ecdn \u0111\u1ec1 t\u00e0i Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n t\u00e0i tr\u1ee3 \u0111\u1ee3t 2 n\u0103m 2018 Bu\u1ed5i h\u1ecdp cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea t\u1ea1i V\u0103n ph\u00f2ng \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, ng\u00e0y 24\/5\/2018 Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia tr\u00e2n tr\u1ecdng gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a GS.TS Nguy\u1ec5n Quang Ng\u1ecdc, Ph\u00f3 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1ec1 \u00e1n \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d, \u00a0nguy\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 Khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec1 Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea. &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gi\u00e1o s\u01b0 (GS) Phan Huy L\u00ea sinh ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 2 n\u0103m 1934 t\u1ea1i l\u00e0ng Thu Ho\u1ea1ch (nay l\u00e0 x\u00e3 Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, huy\u1ec7n L\u1ed9c H\u00e0, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh) &#8211; m\u1ed9t v\u00f9ng qu\u00ea v\u0103n hi\u1ebfn c\u1ee7a x\u1ee9 Ngh\u1ec7, gi\u00e0u truy\u1ec1n th\u1ed1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, c\u00e1ch m\u1ea1ng, tr\u1ecdng t\u00ecnh ngh\u0129a, c\u1ea7n c\u00f9 v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc. C\u1ea3 hai d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed9i, ngo\u1ea1i c\u1ee7a GS Phan Huy L\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng d\u00f2ng h\u1ecd khoa b\u1ea3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng danh nh\u00e2n v\u0103n ho\u00e1 l\u1edbn nh\u01b0 Phan Huy C\u1eadn (1722-1789), Phan Huy \u00cdch (1751-1822), Phan Huy \u00d4n (1755-1786), Phan Huy S\u1ea3ng (1764-1811),Phan Huy Qu\u00fdnh (1775-1844), Phan Huy Th\u1ef1c (1778-1842), Phan Huy Ch\u00fa (1782-1840), Phan Huy V\u1ecbnh (1800-1870), Cao Xu\u00e2n D\u1ee5c (1842-1923), Cao Xu\u00e2n Ti\u1ebfu (1865-1939), Cao Xu\u00e2n Huy (1900-1983)&#8230; B\u00e0 n\u1ed9i \u00f4ng l\u00e0 c\u1ee5 L\u00ea Th\u1ecb H\u00f2e, m\u1eb7c d\u00f9 g\u00f3a ch\u1ed3ng l\u00fac m\u1edbi 18 tu\u1ed5i, con ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u0103m, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u00f2ng nu\u00f4i d\u1ea1y con trai th\u00e0nh t\u00e0i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua Nam Tri\u1ec1u s\u1eafc phong b\u1ed1n ch\u1eef \u201cTi\u1ebft h\u1ea1nh kh\u1ea3 phong\u201d. C\u1ee5 th\u00e2n sinh \u00f4ng l\u00e0 Phan Huy T\u00f9ng (1878-1939), Ti\u1ebfn s\u0129 Nho h\u1ecdc khoa Qu\u00fd S\u1eedu \u0111\u1eddi vua Duy T\u00e2n (n\u0103m 1913), t\u1eebng l\u00e0m quan trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, ph\u00fac \u0111\u1ee9c, nh\u00e2n h\u1eadu, h\u1ebft m\u1ef1c y\u00eau con, qu\u00fd ch\u00e1u. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Phan Huy L\u00ea \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u1ecdn nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng tu\u1ed5i th\u01a1 t\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, th\u1eeba h\u01b0\u1edfng truy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecdng ngh\u0129a v\u00e0 hi\u1ebfu h\u1ecdc t\u1eeb hai gia \u0111\u00ecnh n\u1ed9i ngo\u1ea1i, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai t\u00e2m b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u1eabu m\u1ef1c[1]. Nh\u1eefng k\u1ec9 ni\u1ec7m tu\u1ed5i th\u01a1 \u00eam \u0111\u1ec1m b\u00ean c\u00e1nh v\u00f5ng c\u00f9ng b\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m s\u00e2u s\u1eafc v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u00e1 t\u00ednh v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng r\u1eddi qu\u00ea ho\u00e0 nh\u1eadp v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i. N\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u00ec gian nan c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, th\u00ec t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f3. Ch\u00ednh truy\u1ec1n th\u1ed1ng do t\u1ed5 t\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng v\u1eefng v\u00e0ng tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u0103m 1952, khi 18 tu\u1ed5i, \u00f4ng ra h\u1ecdc d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u1edf Thanh Ho\u00e1. T\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nh\u1eefng tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nghe \u00f4ng k\u1ec3 m\u00ecnh v\u1ed1n ham m\u00ea khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn To\u00e1n &#8211; L\u00fd cho t\u01b0\u01a1ng lai ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 s\u1ed1 ph\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc cho Gi\u00e1o s\u01b0 Phan Huy L\u00ea con \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i nghi\u1ec7p t\u1ed5 t\u00f4ng, tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 S\u1eed h\u1ecdc. \u00d4ng d\u1ef1 c\u1ea3m con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a m\u00ecnh g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam: \u201c\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u1edbn l\u1eafm, l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh k\u1ef3 v\u0129 nh\u01b0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p, V\u1ea1n l\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh&#8230;, nh\u01b0ng \u00f4ng cha ta \u0111\u00e3 t\u1ea1o d\u1ef1ng, l\u01b0u gi\u1eef v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00fang ta v\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau m\u1ed9t di s\u1ea3n th\u1eadt v\u00f4 gi\u00e1 v\u1edbi giang s\u01a1n t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p, \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c lao \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi khai ph\u00e1, \u0111i\u1ec3m t\u00f4; v\u1edbi nh\u1eefng trang s\u1eed x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc gian tru\u00e2n, h\u00e0o h\u00f9ng; v\u1edbi m\u1ed9t kho t\u00e0ng v\u0103n ho\u00e1 phong ph\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u00eau","og_url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/","og_site_name":"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia","article_published_time":"2018-06-25T12:37:19+00:00","article_modified_time":"2018-06-26T02:27:58+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","width":1,"height":1,"type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi":"","\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"50 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/"},"author":{"name":"","@id":""},"headline":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea","datePublished":"2018-06-25T12:37:19+00:00","dateModified":"2018-06-26T02:27:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/"},"wordCount":9672,"publisher":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","articleSection":["S\u1ef1 ki\u1ec7n","Tin t\u1ee9c"],"inLanguage":"vi"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/","url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/","name":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea - Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","datePublished":"2018-06-25T12:37:19+00:00","dateModified":"2018-06-26T02:27:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#primaryimage","url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/giao-su-vien-si-thong-tan-nha-giao-nhan-dan-phan-huy-le\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Trang ch\u1ee7","item":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gi\u00e1o s\u01b0, Nh\u00e0 gi\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Phan Huy L\u00ea"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#website","url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/","name":"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#organization","name":"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia","url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/cropped-NAFOSTED-VIE-01.png","contentUrl":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/cropped-NAFOSTED-VIE-01.png","width":6250,"height":1875,"caption":"Qu\u1ef9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia"},"image":{"@id":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"","url":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/author\/"}]}},"blog_post_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"full":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",0,0,false]},"categories_names":{"5":{"name":"S\u1ef1 ki\u1ec7n","link":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/category\/tin-su-kien\/"},"3":{"name":"Tin t\u1ee9c","link":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/category\/tin-tuc\/"}},"tags_names":[],"comments_number":"0","wpmagazine_modules_lite_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"cvmm-medium":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"cvmm-medium-plus":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"cvmm-portrait":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"cvmm-medium-square":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"cvmm-large":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"cvmm-small":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",1,1,false],"full":["https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Gs-Phan-Huy-Le-1.jpg",0,0,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6091"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6091\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nafosted.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}