{"id":716,"date":"2015-05-18T03:53:52","date_gmt":"2015-05-17T20:53:52","guid":{"rendered":"http:\/\/antoansinhhoc.vn\/?p=716"},"modified":"2015-05-18T03:53:52","modified_gmt":"2015-05-17T20:53:52","slug":"viet-nam-ap-dung-hang-rao-kep-voi-thuc-pham-bien-doi-gen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nbca.gov.vn\/viet-nam-ap-dung-hang-rao-kep-voi-thuc-pham-bien-doi-gen\/","title":{"rendered":"Vi\u1ec7t Nam \u00e1p d\u1ee5ng h\u00e0ng r\u00e0o k\u00e9p v\u1edbi th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen"},"content":{"rendered":"<div class=\"TomTat clearfix\">\n<p>L\u00fac 10h30 ng\u00e0y 13\/5, nh\u1eefng chuy\u00ean gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00f4ng nghi\u1ec7p, sinh h\u1ecdc v\u00e0 di truy\u1ec1n h\u1ecdc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 chia s\u1ebb c\u00f9ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 VnExpress c\u00e1c ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"NoiDungBai\">\n<p class=\"Normal\">V\u1edbi s\u1ef1 d\u1eabn d\u1eaft c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng &#8211; Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i c\u00e1c ng\u00e0nh Sinh h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, bu\u1ed5i t\u1ecda \u0111\u00e0m &#8220;Th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen&#8221; c\u00f3 s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng, Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i di truy\u1ec1n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m, Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n di truy\u1ec1n N\u00f4ng nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng &#8211; quy\u1ec1n C\u1ee5c tr\u01b0\u1edfng C\u1ee5c Tr\u1ed3ng tr\u1ecdt &#8211; B\u1ed9 N\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng th\u00f4n.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Tham gia bu\u1ed5i t\u1ecda \u0111\u00e0m tr\u00ean VnExpress s\u00e1ng nay, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n B\u1ed9 N\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng th\u00f4n \u1ee7ng h\u1ed9 \u00e1p d\u1ee5ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0o canh t\u00e1c, song cho bi\u1ebft v\u1eabn c\u00f3 c\u01a1 ch\u1ebf gi\u00e1m s\u00e1t nh\u1eb1m \u0111\u1ea3m b\u1ea3o an to\u00e0n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Theo Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0, Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00ea Huy H\u00e0m, th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea7n 20 n\u0103m nay. Y v\u0103n th\u1ebf gi\u1edbi ch\u01b0a ghi nh\u1eadn b\u1ea5t k\u1ef3 r\u1ee7i ro n\u00e0o m\u00e0 n\u00f3 g\u00e2y ra. Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng quy ch\u1ebf \u0111\u1eb7c th\u00f9 r\u1eb1ng ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen khi 5 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n (Nh\u1eadt, M\u1ef9, Austrailia, H\u00e0n Qu\u1ed1c v\u00e0 EU) cho s\u1eed d\u1ee5ng. &#8220;N\u1ebfu 5 n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u00f4ng nh\u1eadn th\u00ec Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi cho ph\u00e9p s\u1eed d\u1ee5ng. Sau khi cho s\u1eed d\u1ee5ng, ch\u00fang ta v\u1eabn y\u00eau c\u1ea7u nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ti\u1ebfp t\u1ee5c theo d\u00f5i, nh\u1eb1m can thi\u1ec7p th\u1eddi khi c\u00f3 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u01b0 v\u1eady, n\u01b0\u1edbc ta hi\u1ec7n c\u00f3 h\u00e0ng r\u00e0o k\u00e9p v\u1ec1 an to\u00e0n sinh h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen&#8221;, \u00f4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh.<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/toadamm-1352-1431489581.jpg\" alt=\"toadamm.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">To\u00e0n c\u1ea3nh bu\u1ed5i t\u01b0 v\u1ea5n v\u1ec1 &#8220;Th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen&#8221; t\u1ea1i t\u00f2a so\u1ea1n VnExpress.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">H\u01a1n 200 c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 g\u1eedi t\u1edbi c\u00e1c chuy\u00ean gia trong bu\u1ed5i t\u1ecda \u0111\u00e0m. 4 v\u1ecb kh\u00e1ch m\u1eddi c\u1ee7a ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, g\u1ed3m Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng l\u00e0 Ph\u00f3 C\u1ee5c tr\u01b0\u1edfng C\u1ee5c Tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, B\u1ed9 N\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n N\u00f4ng th\u00f4n &#8211; C\u01a1 quan c\u1ea5p ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u00f3a c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen; Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng &#8211; Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i di truy\u1ec1n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u1ea3m nh\u1eadn v\u1ecb tr\u00ed Ph\u00f3 ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i c\u00e1c ng\u00e0nh Sinh h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Trung t\u00e2m C\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i; Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0, Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00ea Huy H\u00e0m &#8211; Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Di truy\u1ec1n N\u00f4ng nghi\u1ec7p, Vi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc N\u00f4ng nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam, B\u1ed9 N\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng th\u00f4n v\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng &#8211; Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i c\u00e1c ng\u00e0nh sinh h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 Ph\u00f3 ch\u1ee7 nhi\u1ec7m H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng t\u01b0 v\u1ea5n Khoa h\u1ecdc Gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a U\u1ef7 ban Trung \u01b0\u01a1ng M\u1eb7t tr\u1eadn T\u1ed5 qu\u1ed1c Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng tham gia v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<em> Th\u01b0a c\u00e1c th\u1ea7y, d\u00f9 mu\u1ed1n hay kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. Cho t\u00f4i h\u1ecfi th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 an to\u00e0n theo nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a T\u1ed5 ch\u1ee9c Y t\u1ebf Th\u1ebf gi\u1edbi?<\/em> (Tr\u1ea7n Kh\u1ea3i, H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0, Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Theo Codex Alimentarius, m\u1ed9t lo\u1ea1i th\u1ef1c ph\u1ea9m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 an to\u00e0n khi n\u00f3 c\u00f3 th\u00e0nh ph\u1ea7n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi th\u1ef1c ph\u1ea9m truy\u1ec1n th\u1ed1ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, n\u1ebfu s\u1ea3n ph\u1ea9m t\u1eeb c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 th\u00e0nh ph\u1ea7n h\u00f3a h\u1ecdc t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00e2y tr\u1ed3ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng th\u00ec coi l\u00e0 an to\u00e0n. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u00e1 an to\u00e0n th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, c\u00e1c nh\u00e0 khoa ch\u1ecd so s\u00e1nh th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen t\u1ea1o ra v\u1edbi c\u00e2y tr\u01b0\u1edbc khi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u1edbi kho\u1ea3ng 70-80 ch\u1ec9 ti\u00eau. N\u1ebfu c\u00e1c ch\u1ec9 ti\u00eau n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng nhau, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 an to\u00e0n. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e1nh gi\u00e1 tr\u00ean chu\u1ed9t, \u0111\u00e1nh gi\u00e1 tr\u00ean d\u1ecbch d\u1ea1 d\u00e0y m\u00f4 ph\u1ecfng v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n cho gia s\u00fac. Tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u00f3, m\u1edbi r\u00fat ra k\u1ebft lu\u1eadn an to\u00e0n hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>\u1ede ch\u1ed7 t\u00f4i l\u00e0m lan truy\u1ec1n c\u00e2u chuy\u1ec7n, r\u1eb1ng ngh\u0129a \u0111\u1ecba \u1edf ch\u00e2u Phi c\u00f3 nhi\u1ec1u bia m\u1ed9 c\u00f3 ghi d\u00f2ng ch\u1eef: &#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u1ebft v\u00ec \u0103n th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen&#8221;. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc b\u00ecnh lu\u1eadn g\u00ec v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y?<\/em> (Nguy\u1ec5n Th\u1eafng &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: C\u1ea3m \u01a1n b\u1ea1n \u0111\u00e3 g\u1eedi c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh. T\u00f4i xin kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh, c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecba \u0111\u1eb7t. Hi\u1ec7n nay ch\u01b0a c\u00f3 d\u1eef li\u1ec7u ch\u1eafc ch\u1eafn n\u00e0o ch\u1ee9ng t\u1ecf \u0103n th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen th\u00ec b\u1ecb ch\u1ebft.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Theo t\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f3, nh\u1eefng ng\u00f4i m\u1ed9 n\u00e0y ph\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u M\u1ef9 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u00e2u Phi, b\u1edfi ch\u00e2u M\u1ef9 l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ed3ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. T\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft 90-95% ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen tr\u1ed3ng \u1edf M\u1ef9, Argentina, Brazil, Canada. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, \u1edf ch\u00e2u M\u1ef9 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u00f4i m\u1ed9 n\u00e0y.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Th\u01b0a c\u00e1c chuy\u00ean gia c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5y gen \u0111\u1ed9c khi\u1ebfn s\u00e2u b\u1ecd \u0103n v\u00e0o s\u1ebd ch\u1ebft? V\u1eady v\u00ec sao gia s\u00fac ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c? N\u1ebfu \u0103n th\u00ec \u0111\u1ed9c t\u1ed1 c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f4ng?<\/em> (Ho\u00e0 \u0110\u1ee9c, H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/giao-su-Nguyen-Lan-Dung-7951-1431489582.jpg\" alt=\"giao-su-Nguyen-Lan-Dung.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng<\/strong>: Gen \u0111\u1ed9c c\u1ea5y v\u00e0o c\u00e2y tr\u1ed3ng \u0111\u1ec3 di\u1ec7t s\u00e2u h\u1ea1i l\u1ea5y t\u1eeb vi khu\u1ea9n Bacillus Thuringensis (vi khu\u1ea9n BT). Vi khu\u1ea9n n\u00e0y c\u00f3 4 \u0111\u1ed9c t\u1ed1 r\u1ea5t \u0111\u1ed9c h\u00ecnh th\u00e0nh trong tinh th\u1ec3 h\u00ecnh qu\u1ea3 tr\u00e1m. Qu\u1ea3 tr\u00e1m n\u00e0y b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 protein, ch\u1ec9 v\u1ee1 ra \u1edf \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n pH = 9 (r\u1ea5t ki\u1ec1m). Ru\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9t tr\u00e2u b\u00f2, ru\u1ed9t l\u1ee3n g\u00e0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 pH ki\u1ec1m n\u00e0y. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 th\u1eed nghi\u1ec7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u1edf M\u1ef9, sinh vi\u00ean c\u00f2n t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0103n tinh th\u1ec3 n\u00e0y v\u00e0o v\u00e0 th\u1ea5y ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3i an to\u00e0n theo \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a. C\u00f3 th\u1ec3 coi ch\u00fang nh\u01b0 qu\u1ea3 bom n\u1ed5 ch\u1eadm nh\u01b0ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd n\u1ed5. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, trong b\u1ed9 m\u00e1y ti\u00eau h\u00f3a c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng g\u00e2y h\u1ea1i c\u00f3 ki\u1ec1m, n\u00ean tinh th\u1ec3 \u0111\u1ed9c v\u1ee1 ra \u1edf ru\u1ed9t.<\/p>\n<p class=\"Normal\">V\u00ec v\u1eady, tinh th\u1ec3 n\u00e0y n\u1ebfu l\u1ecdt v\u00e0o ru\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i. C\u00e1c b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m v\u1edbi nh\u1eefng lo\u1ea1i c\u00e2y tr\u1ed3ng c\u00f3 chuy\u1ec3n gen BT (gen di\u1ec7t s\u00e2u h\u1ea1i). N\u1ebfu s\u00e2u h\u1ea1i \u0103n l\u00e1 c\u00e2y hay th\u00e2n c\u00e2y c\u00f3 vi khu\u1ea9n n\u00e0y, n\u00f3 s\u1ebd ch\u1ebft v\u00ec tinh th\u1ec3 \u0111\u1ed9c v\u1ee1 ra, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng. (<a href=\"http:\/\/c0.attachment.vnecdn.net\/document\/2015\/05\/13\/15\/co-che-lam-sau-chet-1431506554.pptx\" target=\"_blank\" rel=\"file noopener\">C\u01a1 ch\u1ebf l\u00e0m ch\u1ebft s\u00e2u<\/a>)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>M\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Ph\u00e1p \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen (c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 ng\u00f4) tr\u00ean c\u01a1 th\u1ec3 chu\u1ed9t trong v\u00f2ng hai n\u0103m. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y, t\u1ef7 l\u1ec7 chu\u1ed9t d\u00f9ng ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00e1c kh\u1ed1i u, c\u00e1c t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 gan v\u00e0 th\u1eadn nhi\u1ec1u h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c con chu\u1ed9t \u0103n th\u1ee9c \u0103n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. V\u1eady c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam ki\u1ec3m nghi\u1ec7m \u0111\u1ed9 an to\u00e0n c\u1ee7a th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen hay ch\u01b0a, tr\u01b0\u1edbc khi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1ee9ng d\u1ee5ng trong tr\u1ed3ng tr\u1ecdt?<\/em> (Minh Tu\u1ea5n, \u0110\u1ed3ng Nai).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: Li\u00ean minh ch\u00e2u \u00c2u, WHO, Li\u00ean \u0111o\u00e0n c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 ki\u1ec3m tra th\u00f4ng tin n\u00e0y v\u00e0 k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng, b\u00e0i b\u00e1o tr\u00ean c\u00f4ng b\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n khoa h\u1ecdc. C\u00e1c chuy\u00ean gia ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng, c\u00e1c con chu\u1ed9t \u0103n ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 c\u00e1c con chu\u1ed9t c\u0169ng d\u00f2ng kh\u00f4ng \u0103n ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng ph\u00e1t ra ung th\u01b0. R\u00f5 rang, nguy\u00ean nh\u00e2n chu\u1ed9t b\u1ecb ung th\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0103n ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. B\u1ea3n th\u00e2n d\u00f2ng chu\u1ed9t th\u1eed nghi\u1ec7m c\u00f3 s\u1eb5n ung thu v\u00e0 s\u1ebd ph\u00e1t ra \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i \u0111\u00f3.<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/Giao-su-Le-Dinh-Luong-6082-1431489582.jpg\" alt=\"Giao-su-Le-Dinh-Luong.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: B\u00e0i b\u00e1o n\u00e0y c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p t\u00ean l\u00e0 Seralini, t\u1eebng g\u00e2y ra l\u00e0n s\u00f3ng ph\u1ea3n \u1ee9ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc. C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng chung ch\u00e2u \u00c2u r\u1ea5t quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn b\u00e0i b\u00e1o n\u00e0y, th\u1eadm ch\u00ed th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 b\u00e0i b\u00e1o. Sau th\u1eddi gian nghi\u00ean c\u1ee9u, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn ph\u1ea3n b\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o. Ch\u00ednh t\u1ea1p ch\u00ed \u0111\u0103ng t\u1ea3i ph\u1ea3i g\u1ee1 b\u00e0i b\u00e1o xu\u1ed1ng. K\u1ebft lu\u1eadn cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh b\u00e0i b\u00e1o s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u00e0 b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1ecb r\u00fat kh\u1ecfi danh m\u1ee5c c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc. C\u00f3 th\u00f4ng tin cho bi\u1ebft, cu\u1ed1i n\u0103m 2014, Seralini \u0111\u0103ng t\u1ea3i l\u1ea1i b\u00e0i b\u00e1o online, nh\u1eb1m \u0111\u00e1nh b\u00f3ng t\u00ean tu\u1ed5i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Th\u01b0a c\u00e1c chuy\u00ean gia, m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f4ng tin n\u00f3i d\u00f9ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen s\u1ebd l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u m\u1eb7t nh\u01b0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gi\u1edbi t\u00ednh, sinh ra b\u1ec7nh ung th\u01b0 nhi\u1ec1u h\u01a1n, con ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t tri\u1ec3n d\u1ecb d\u1ea1ng&#8230; c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng? C\u00f3 nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0o ch\u1ee9ng minh th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen an to\u00e0n v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi? (<\/em>Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Trung, Thanh H\u00f3a).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: C\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a b\u1ea1n li\u00ean quan ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u1ebfn tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf khoa h\u1ecdc. T\u00f4i ngh\u0129 \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng th\u00f4ng tin truy\u1ec1n mi\u1ec7ng, \u00edt t\u00ednh thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c t\u1ebf.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: \u0110\u00fang nh\u01b0 GS L\u01b0\u01a1ng n\u00f3i, \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng th\u00f4ng tin truy\u1ec1n mi\u1ec7ng, c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t nh\u1ea3m nh\u00ed. Th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ch\u00ednh th\u1ee9c s\u1eed d\u1ee5ng t\u1ea1i M\u1ef9 t\u1eeb n\u0103m 1996, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n 20 n\u0103m. Di\u1ec7n t\u00edch tr\u1ed3ng ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen t\u1ea1i M\u1ef9, Canada, Argentina, Brazil chi\u1ebfm g\u1ea7n 100%. T\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, h\u01a1n 500 tri\u1ec7u d\u00e2n s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen t\u1eeb n\u0103m 1996 \u0111\u1ebfn nay. Trong v\u0103n y c\u0169ng ch\u01b0a ghi nh\u1eadn tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0o b\u1ea5t l\u1ee3i do th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen g\u00e2y ra. C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng chung ch\u00e2u \u00c2u t\u1eebng t\u00e0i tr\u1ee3 cho 130 d\u1ef1 \u00e1n, g\u1ed3m 500 nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9c l\u1eadp tham gia \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00ednh an to\u00e0n c\u1ee7a th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean h\u01a1n 500 b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u k\u1ebft lu\u1eadn th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen kh\u00f4ng c\u00f3 nguy c\u01a1 g\u00e2y h\u1ea1i cao h\u01a1n so v\u1edbi th\u1ef1c ph\u1ea9m truy\u1ec1n th\u1ed1ng. \u00cdt nh\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi s\u1ea3n ph\u1ea9m truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Th\u01b0\u0323c ph\u00e2\u0309m bi\u00ea\u0301n \u0111\u00f4\u0309i gen kh\u00f4ng co\u0301 kha\u0309 n\u0103ng n\u00e2\u0309y m\u00e2\u0300m \u0111i\u00ea\u0300u na\u0300y no\u0301 se\u0303 d\u00e2\u0303n \u0111\u00ea\u0301n th\u00ea\u0301 h\u00ea\u0323 con cha\u0301u chu\u0301ng ta sinh sa\u0309n va\u0300 d\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u0323c r\u00e2\u0301t ke\u0301m. Ch\u01b0\u01a1ng tri\u0300nh co\u0301 y\u0301 ki\u00ea\u0301n gi\u0300 v\u00e2\u0301n \u0111\u00ea\u0300 na\u0300y?<\/em> (L\u00ea H\u00f4\u0300ng Ch\u00e2n, H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" class=\"img_more\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/toadam8-6532-1431489582.jpg\" alt=\"toadam8-6532-1431489582.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">H\u01a1n 200 c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 VnExpress chuy\u1ec3n t\u1edbi c\u00e1c chuy\u00ean gia trong bu\u1ed5i t\u1ecda \u0111\u00e0m v\u1ec1 &#8220;Th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen&#8221;.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng<\/strong>: T\u00f4i hi\u1ec3u lo l\u1eafng c\u1ee7a b\u1ea1n c\u0169ng nh\u01b0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 chia s\u1ebb m\u1ed1i b\u0103n kho\u0103n v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, t\u00f4i cho r\u1eb1ng c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n \u0111\u00e3 qua lo l\u1eafng r\u1ed3i. Th\u1ef1c t\u1ebf, n\u1ebfu s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen kh\u00f4ng n\u00e0y m\u1ea7m th\u00ec l\u00e0m sao t\u1ea1o ra \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta s\u1eed d\u1ee5ng. N\u00ean khi n\u00f3 n\u1ea3y m\u1ea7m, t\u1ea1o ra s\u1ea3n ph\u1ea9m th\u00ec b\u1ea1n y\u00ean t\u00e2m n\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ebfn tay ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>D\u00f9ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb nh\u1eddn thu\u1ed1c kh\u00e1ng sinh hay kh\u00f4ng? V\u00ec theo t\u00f4i hi\u1ec3u, th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5y m\u1ed9t lo\u1ea1i virus n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i virus kh\u00e1c?<\/em> (Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn B\u1eb1ng &#8211; Gia Lai)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ea1o ra sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 \u0111\u01b0a m\u1ed9t gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh v\u00e0o c\u00f9ng gen \u0111\u00edch, nh\u1eb1m d\u1ec5 d\u00e0ng l\u1ef1a ch\u1ecdn sau khi \u0111\u01b0a gen v\u00e0o sinh v\u1eadt ch\u1ee7. Ph\u1ea7n l\u1edbn s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen hi\u1ec7n c\u00f3 ch\u1ee9a gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f2n t\u00ecm ra c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p kh\u00e1c thay cho gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 gen ph\u00e1t hu\u1ef3nh quang, gen ch\u1ecbu nhi\u1ec7t ho\u1eb7c ch\u1ecbu \u0111\u1ed9 acid cao.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ea1o ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u00ed nghi\u1ec7m t\u1ed1i \u01b0u nh\u1ea5t, \u0111\u1ec3 gen t\u1ef1 do ngo\u00e0i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o m\u1ed9t c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00e1c v\u00e0 nh\u00e2n l\u00ean \u1edf c\u01a1 th\u1ec3 \u1ea5y. X\u00e1c su\u1ea5t \u1ea5y l\u00e0 1\/1.000.000. Trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng t\u1ed1i \u01b0u, s\u1ebd th\u1ea5p h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec3 gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh nh\u1eadp v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n nh\u01b0 b\u1eb1ng 0. Ngo\u00e0i ra, gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh ch\u00fang ta d\u00f9ng t\u1ea1i b\u1ec7nh vi\u1ec7n, hi\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. V\u00ec v\u1eady, \u0111\u1ed9 an to\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: T\u00f4i theo d\u00f5i c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00e0 th\u1ea5y r\u1eb1ng, c\u00f4ng ngh\u1ec7 hi\u1ec7n nay ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u1ea7n ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00f9ng gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh, n\u1ebfu c\u00f3, c\u0169ng ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u1ecdn l\u1ecdc v\u00e0 gi\u1eef l\u1ea1i gen c\u1ea7n thi\u1ebft.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Nh\u1eefng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t \u1edf Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay l\u00e0 g\u00ec, ngo\u00e0i th\u1ee9c \u0103n ch\u0103n nu\u00f4i? C\u00f3 ph\u1ea3i to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1eadu ph\u1ee5, s\u1eefa \u0111\u1eadu n\u00e0nh \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1eeb nguy\u00ean li\u1ec7u l\u00e0 h\u1ea1t \u0111\u1eadu n\u00e0nh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen?<\/em> (Nguy\u1ec5n Mai H\u01b0\u01a1ng &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/Tien-si-Quang-7046-1431489582.jpg\" alt=\"Tien-si-Quang.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: N\u0103m 2014, Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadp kho\u1ea3ng 4,3 tri\u1ec7u t\u1ea5n ng\u00f4, 3 tri\u1ec7u t\u1ea5n \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kh\u00f4 d\u1ea7u \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u1ee9c \u0103n gia s\u00fac, ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u00e1p d\u1ee5ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn gi\u1ed1ng ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n gen nh\u01b0 M\u1ef9, Canada, Argentina. R\u00f5 r\u00e0ng, th\u1ee9c \u0103n ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1eeb ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen.<\/p>\n<p class=\"Normal\">\u0110\u1eadu t\u01b0\u01a1ng ngo\u00e0i ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u1ee9c \u0103n gia s\u00fac c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u1eadu, s\u1eefa \u0111\u1eadu n\u00e0nh. Tuy nhi\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng cho s\u1eefa \u0111\u1eadu n\u00e0nh kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. C\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n ki\u1ec3m tra xem s\u1eefa \u0111\u1eadu n\u00e0nh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t to\u00e0n b\u1ed9 t\u1eeb \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng hay kh\u00f4ng. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1eeb \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, c\u1ea7n quy \u0111\u1ecbnh d\u00e1n tem l\u00ean s\u1ea3n ph\u1ea9m. B\u1ecfi ph\u1ea7n l\u1edbn nguy\u00ean li\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n ch\u0103n nu\u00f4i hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u1ea7n y\u00eau c\u1ea7u d\u00e1n nh\u00e3n.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Theo c\u00e1c chuy\u00ean gia, nguy\u00ean li\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 l\u00e0m gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u0103ng gi\u00e1 th\u1ef1c ph\u1ea9m?<\/em> (Ph\u1ea1m H\u00f9ng &#8211; TP HCM)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y, t\u00f4i xin nh\u1eafc l\u1ea1i m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n. N\u0103m 2013, t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi v\u00e0o B\u00e0 R\u1ecba &#8211; V\u0169ng T\u00e0u gi\u00fap m\u1ed9t c\u00f4ng ty s\u1ea3n xu\u1ea5t d\u1ea7u \u0111\u1eadu n\u00e0nh t\u1ea1o v\u00f9ng nguy\u00ean li\u1ec7u. Ch\u00fang t\u00f4i mang t\u1ea5t c\u1ea3 gi\u1ed1ng \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh, \u0111\u00e1nh gi\u00e1. Sau khi tr\u1ed3ng, gi\u00e1 th\u00e0nh \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen trong n\u01b0\u1edbc t\u1ea1o ra, c\u00f3 gi\u00e1 kho\u1ea3ng 15.000 &#8211; 18.000 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t kg. Trong khi \u0111\u00f3, \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen nh\u1eadp kh\u1ea9u t\u1eeb M\u1ef9, Argentina, Brazil v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 gi\u00e1 11.000 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t kg, c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea1p ch\u1ea5t.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i ph\u1ea3i n\u00f3i r\u1eb1ng, c\u00f4ng ngh\u1ec7 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen gi\u00fap gi\u00e1 th\u1ef1c ph\u1ea9m gi\u1ea3m nhi\u1ec1u; ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng \u00edt nh\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi s\u1ea3n ph\u1ea9m truy\u1ec1n th\u1ed1ng. V\u00ec v\u1eady, c\u00f4ng ty \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 nh\u1eadp kh\u1ea9u \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng thay v\u00ec ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00f9ng nguy\u00ean trong n\u01b0\u1edbc. (<a href=\"http:\/\/c0.attachment.vnecdn.net\/document\/2015\/05\/13\/15\/gia-thanh-cay-trong-bdg-1-1431506675.ppt\" target=\"_blank\" rel=\"file noopener\">Gi\u00e1 th\u00e0nh c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gien<\/a>)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: T\u00f4i xin b\u1ed5 sung m\u1ed9t ch\u00fat v\u1ec1 y\u1ebfu t\u1ed1 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng. C\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t c\u00e2y tr\u1ed3ng ch\u01b0a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ecdc gi\u1ed1ng c\u00f3 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cao nh\u1ea5t. N\u00f3 ch\u1ec9 th\u00eam v\u00e0o ho\u1eb7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i 1-3 gen theo h\u01b0\u1edbng c\u1ea7n thi\u1ebft. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 th\u00eam gen BT \u0111\u1ec3 kh\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e2u b\u1ec7nh, th\u00eam gen b\u1ec1n v\u1edbi thu\u1ed9c di\u1ec7t c\u1ecf \u0111\u1ec3 kh\u00e1ng thu\u1ed1c di\u1ec7t c\u1ecf, song c\u00e2y v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a c\u00e2y b\u1ed1 m\u1eb9.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: M\u1edbi \u0111\u00e2y, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f4ng nh\u1eadn 3 gi\u1ed1ng ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Gi\u1ed1ng n\u1ec1n t\u1ea3ng NK66 l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ed1ng ng\u00f4 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1eb1ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 truy\u1ec1n th\u1ed1ng, hi\u1ec7n l\u00e0 nh\u00f3m c\u00f3 di\u1ec7n t\u00edch l\u1edbn nh\u1ea5t. Gi\u1ed1ng chuy\u1ec3n gen \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb gi\u1ed1ng n\u1ec1n NK66 v\u00e0 b\u1ed5 sung th\u00eam gen BT (gen kh\u00e1ng s\u00e2u \u0111\u1ee5c th\u00e2n), gen GT (gen ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed1c tr\u1eeb c\u1ecf). S\u00e2u \u0111\u1ee5c than v\u00e0 s\u00e2u \u0111\u1ee5c b\u1eafp \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn t\u1edbi ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1t ng\u00f4. T\u00f4i cho r\u1eb1ng, gi\u1ed1ng ng\u00f4 BT ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1t h\u01a1n, gi\u00fap h\u1ea1t ng\u00f4 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, kh\u00f4ng bi\u1ebfn d\u1ea1ng, bi\u1ebfn m\u00e0u v\u00e0 c\u1ea1nh tranh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ng\u00f4 nh\u1eadp ngo\u1ea1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u1ea3o nghi\u1ec7m gi\u1ed1ng ng\u00f4 NK \u1edf Mai Nham, V\u0129nh Ph\u00fa v\u00e0 th\u1ea5y r\u1eb1ng ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen kh\u00f4ng b\u1ecb s\u00e2u \u0111\u1ee5c b\u1eafp, n\u1ea5m m\u1ed1c kh\u00f4ng \u0103n h\u1ea1t ng\u00f4 n\u1eefa. Ph\u00e2n t\u00edch h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c Aflatoxin (\u0111\u1ed9c t\u1ed1 c\u1ee7a n\u1ea5m Aspergillus flavus g\u00e2y ung th\u01b0, ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng), ch\u00fang t\u00f4i th\u1ea5y h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng Aflatoxin \u1edf ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen th\u1ea5p h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi ng\u00f4 kh\u00f4ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 cho th\u1ea5y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m t\u0103ng ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>B\u1eb1ng m\u1eaft th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c ph\u1ea9m t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, th\u01b0a c\u00e1c chuy\u00ean gia?<\/em> (C\u1ea9m T\u00fa &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: Ta c\u1ea7n ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5: S\u1ea3n ph\u1ea9m t\u1eeb c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 Th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf bi\u1ebfn t\u1eeb s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. V\u1ec1 s\u1ea3n ph\u1ea9m, v\u00ed d\u1ee5 gi\u1ed1ng ng\u00f4 chuy\u1ec3n gen \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb gi\u1ed1ng NK66 v\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ed5 sung th\u00eam m\u1ed9t gen BT (g\u1ecdi l\u00e0 NK66-BT). B\u1eb1ng m\u1eaft th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t g\u00ec v\u1ec1 h\u00ecnh d\u1ea1ng, m\u00e0u s\u1eafc v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1eb7c t\u00ednh kh\u00e1c gi\u1eefa s\u1ea3n ph\u1ea9m ng\u00f4 gi\u1ed1ng NK66 truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1edbi gi\u1ed1ng NK66-BT. V\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m ch\u1ebf bi\u1ebfn t\u1eeb h\u1ea1t ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen n\u00e0y, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng m\u1eaft th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 M\u1ef9, Canada v\u1eabn s\u1eed d\u1ee5ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00e1c th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf bi\u1ebfn t\u1eeb s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. C\u00f3 th\u1ec3 \u0103n th\u00f4ng qua \u0103n th\u1ecbt l\u1ee3n \u0103n ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, ho\u1eb7c \u0103n tr\u1ef1c ti\u1ebfp ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e1n tem. Th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n, Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n y\u00eau c\u1ea7u d\u00e1n tem th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf bi\u1ebfn t\u1eeb ng\u00f4 hay \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen n\u1ebfu chi\u1ebfm 5% tr\u1edf l\u00ean. Tuy nhi\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf hi\u1ec7n nay ch\u00fang ta \u0103n tr\u1ef1c ti\u1ebfp ng\u00f4 n\u00e0y r\u1ea5t \u00edt, l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n cho gia s\u00fac l\u00e0 ch\u00ednh.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng<\/strong>: N\u1ebfu nh\u00ecn hai b\u1eafp ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen th\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f4i c\u00f3 d\u1ecbp kh\u1ea3o s\u00e1t \u1edf Philipines th\u00ec th\u1ea5y d\u1ec5 ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ebfu tr\u1ed3ng 2 ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng. Ru\u1ed9ng ng\u00f4 kh\u00f4ng chuy\u1ec3n gen BT th\u00ec b\u1eafp ng\u00f4 nhi\u1ec1u h\u1ea1t b\u1ecb s\u00e2u. Ru\u1ed9ng ng\u00f4 chuy\u1ec3n gen BT b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 b\u1eafp ng\u00f4 r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. C\u00f9ng phun thu\u1ed1c di\u1ec7t c\u1ecf 2 l\u1ea7n, ru\u1ed9ng ng\u00f4 chuy\u1ec3n gen kh\u00f4ng ch\u1ebft, trong khi ru\u1ed9ng ng\u00f4 kh\u00f4ng chuy\u1ec3n gen b\u1ecb ch\u1ebft.<\/p>\n<p class=\"Normal\"><a>&#8211; <\/a><em>Th\u1ef1c t\u1ebf, t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00ecnh c\u00f3 \u0111ang d\u00f9ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen hay kh\u00f4ng b\u1edfi ch\u1eb3ng c\u00f3 c\u1ea3nh b\u00e1o n\u00e0o c\u1ea3, v\u1eady c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng?<\/em> <a>(V\u0103n H\u1ea3i &#8211; Th\u00e1i B\u00ecnh)<\/a><\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: Nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ph\u00e2n bi\u1ec7t s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, ch\u00fang ta s\u1ebd d\u00e1n nh\u00e3n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 mang l\u1ea1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 g\u00ec. N\u1ebfu ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u00f4ng d\u00f9ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00ec cho r\u1eb1ng n\u00f3 c\u00f3 h\u1ea1i th\u00ec vi\u1ec7c d\u00e1n nh\u00e3n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c ti\u1ec5n. Hi\u1ec7n nay v\u0103n b\u1ea3n ph\u00e1p quy qu\u1ed1c t\u1ebf l\u1edbn nh\u1ea5t v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1eed d\u1ee5ng, nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi tu\u00e2n theo. Trong v\u0103n b\u1ea3n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n d\u00e1n nh\u00e3n, v\u00ec v\u1eady t\u1ea1i sao ch\u00fang ta ph\u1ea3i d\u00e1n nh\u00e3n n\u1eefa.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng<\/strong>: T\u00f4i c\u0169ng \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 L\u01b0\u01a1ng. V\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i c\u00e1c ng\u00e0nh sinh h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, t\u00f4i cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft. Th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, kh\u00f4ng l\u00fd g\u00ec ch\u00fang ta l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00e2y hoang mang cho ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng. Khi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng ph\u1ea3i lo ng\u1ea1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Nh\u1eefng lo\u1ea1i c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a qu\u1ea3 v\u00e0 h\u1ea1t b\u1ecb tho\u00e1i h\u00f3a, kh\u00f4ng th\u01a1m ngon nh\u01b0 nguy\u00ean b\u1ea3n. Th\u1eadm ch\u00ed vi\u1ec7c tr\u1ed3ng \u0111\u1ea1i tr\u00e0 c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gene c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn c\u00e1c gi\u1ed1ng c\u00e2y nguy\u00ean b\u1ea3n suy gi\u1ea3m, th\u1eadm ch\u00ed tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng. \u00dd ki\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 lo ng\u1ea1i n\u00e0y?<\/em> (\u0110\u1ee9c Nam &#8211; Ngh\u1ec7 An)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: Gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ch\u1ec9 b\u1ed5 sung m\u1ed9t s\u1ed1 gen c\u00f3 l\u1ee3i nh\u01b0 di\u1ec7t s\u00e2u b\u1ec7nh, ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed1c tr\u1eeb c\u1ecf. C\u00f2n l\u1ea1i, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m di truy\u1ec1n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng. Ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng NK66 v\u1edbi NK66-BT th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/PGS-Ham-2600-1431489582.jpg\" alt=\"PGS-Ham.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m: <\/strong>C\u00f3 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc tr\u1ed3ng 90-100% ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. N\u00f3 kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc, kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn lo\u1ea1i c\u00e2y tr\u1ed3ng kh\u00e1c. V\u00ec v\u1eady, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf lo l\u1eafng ch\u00fang b\u1ecb gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e2y tr\u1ed3ng kh\u00e1c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: C\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea1n lo l\u1eafng c\u00e1c gi\u1ed1ng c\u00e2y truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u00f3 s\u1ebd mai m\u1ed9t khi gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen tr\u00e0n v\u00e0o. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, m\u00e0 gi\u1ed1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng ch\u00fang ta nh\u1eadp tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u mang \u0111\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn: ch\u1ecdn gi\u1ed1ng n\u00e0o v\u00e0 b\u1ecf gi\u1ed1ng n\u00e0o. C\u00e1i m\u1edbi lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00e0o th\u1ea3i c\u00e1i c\u0169. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00f3 di\u1ec5n ra m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c gi\u1ed1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng s\u1ebd gi\u1ea3m. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n duy tr\u00ec \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i nh\u00e2n gi\u1ed1ng, tr\u00e1nh \u0111\u1ec3 n\u00f4ng d\u00e2n t\u1ef1 l\u00e0m khi\u1ebfn gi\u1ed1ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng g\u1eb7p b\u1ea5t c\u1eadp.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng<\/strong>: T\u00f4i cho r\u1eb1ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1eebng qu\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n r\u1ea5t th\u00f4ng minh. H\u1ecd bi\u1ebft t\u1ef1 ch\u1ecdn cho m\u00ecnh lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh. Tr\u00ean cao nguy\u00ean \u0111\u00e1 \u0110\u1ed3ng V\u0103n, n\u00f4ng d\u00e2n tr\u1ed3ng gi\u1ed1ng ng\u00f4 t\u1ef1 g\u00e2y, cho b\u1eafp ng\u00f4 b\u00e9 nh\u01b0ng m\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean v\u00e1ch \u0111\u00e1, kh\u00f4ng n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u00e2n b\u00f3n. C\u00f2n ng\u00f4 Bioseed d\u01b0\u1edbi xu\u00f4i mang l\u00ean kh\u00f4ng m\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: Kh\u00eda c\u1ea1nh Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng v\u1eeba n\u00eau c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1. N\u1ebfu nh\u00ecn t\u1ed5ng qu\u00e1t c\u1ea3 b\u1ee9c tranh th\u00ec n\u00f4ng d\u00e2n lu\u00f4n h\u01b0\u1edbng t\u1edbi nh\u1eefng gi\u1ed1ng t\u1ed1t. Tuy nhi\u00ean, trong s\u1ed1 nh\u1eefng gi\u1ed1ng kh\u00f4ng t\u1ed1t b\u1ecf \u0111i c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a nh\u1eefng gen qu\u00fd. Sau n\u00e0y ch\u00fang ta mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u00e1c gen n\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o gi\u1ed1ng m\u1edbi th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa. V\u00ec v\u1eady, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng ph\u1ea3i quan t\u00e2m v\u1edbi \u0111a d\u1ea1ng sinh.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>C\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecdi s\u00e2u b\u1ecd ho\u1eb7c kh\u00ed h\u1eadu kh\u1eafc nghi\u1ec7t d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 ch\u1ebf n\u00e0o? V\u00ed d\u1ee5 c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c t\u1ed1 \u0111\u1ec3 s\u00e2u b\u1ecd \u0103n v\u00e0o ch\u1ebft \u0111i. Khi gia s\u00fac, gia c\u1ea7m \u0103n th\u1ee9c \u0103n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen th\u00ec \u0111\u1ed9c t\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u1eb1m trong c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang?<\/em> (Thanh Huy\u1ec1n- H\u00e0 N\u1ed9i)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng<\/strong>: Gen \u0111\u1ed9c c\u1ea5y v\u00e0o c\u00e2y tr\u1ed3ng \u0111\u1ec3 di\u1ec7t s\u00e2u h\u1ea1i l\u1ea5y t\u1eeb vi khu\u1ea9n Bacillus Thuringensis (vi khu\u1ea9n BT). Vi khu\u1ea9n n\u00e0y c\u00f3 4 \u0111\u1ed9c t\u1ed1 r\u1ea5t \u0111\u1ed9c h\u00ecnh th\u00e0nh trong tinh th\u1ec3 h\u00ecnh qu\u1ea3 tr\u00e1m. Qu\u1ea3 tr\u00e1m n\u00e0y b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 protein, ch\u1ec9 v\u1ee1 ra \u1edf \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n pH = 9 (r\u1ea5t ki\u1ec1m). Ru\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9t tr\u00e2u b\u00f2, ru\u1ed9t l\u1ee3n g\u00e0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 pH ki\u1ec1m n\u00e0y. Gia s\u00fac, gia c\u1ea7m \u0103n v\u00e0o ch\u1ec9 nh\u01b0 bom n\u1ed5 ch\u1eadm, \u0103n v\u00e0o r\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ea3i ra, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebft. C\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng th\u1ec3, pH trong ru\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng 1, r\u1ea5t acid, n\u00ean tinh th\u1ec3 \u0111\u1ed9c kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1ee1 ra. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng th\u1eed nghi\u1ec7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u1edf M\u1ef9, sinh vi\u00ean c\u00f2n t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0103n tinh th\u1ec3 n\u00e0y v\u00e0o v\u00e0 th\u1ea5y ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3i an to\u00e0n theo \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>V\u00ec kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecdi c\u00f4n tr\u00f9ng, s\u00e2u b\u1ec7nh, n\u00ean c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn t\u1edbi s\u1ef1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u1ea1i c\u00f4n tr\u00f9ng, ong b\u01b0\u1edbm, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc, m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng t\u1ef1 nhi\u00ean? \u00dd ki\u1ebfn c\u00e1c chuy\u00ean gia nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/em> (V\u0169 B\u00ecnh &#8211; Qu\u1ea3ng Ninh)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: Khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn sinh v\u1eadt chuy\u1ec3n gen ch\u1ed1ng c\u00f4n tr\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ee3 lo\u00e0i \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ee9c \u0103n n\u1eefa, s\u1ebd b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. Tuy nhi\u00ean, c\u00f4n tr\u00f9ng ch\u1ebft \u0111i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i cho n\u00f4ng d\u00e2n. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ch\u1ec9 chi\u1ebfm di\u1ec7n t\u00edch v\u00e0i ph\u1ea7n tr\u0103m, tr\u00ean 90% l\u00e0 c\u00e1c c\u00e2y kh\u00e1c. C\u00f4n tr\u00f9ng v\u1eabn c\u00f3 th\u1ee9c \u0103n. Tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng sinh h\u1ecdc kh\u00f4ng m\u1ea5t \u0111i, m\u00e0 ch\u1ec9 chuy\u1ec3n t\u1eeb m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0y sang m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Theo quy ch\u1ebf qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0a c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0o s\u1eed d\u1ee5ng, ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 to\u00e0n di\u1ec7n tr\u00ean di\u1ec7n h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 s\u00e2u b\u1ecd , trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ong b\u01b0\u1edbm. N\u1ebfu gi\u1ed1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen kh\u00f4ng l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ec3 sinh h\u1ecdc ch\u1ee7 \u0111\u00edch v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ee7 \u0111\u00edch, th\u00ec m\u1edbi c\u00f4ng nh\u1eadn gi\u1ed1ng m\u1edbi c\u00f3 t\u00ednh an to\u00e0n sinh h\u1ecdc v\u00e0 cho ph\u00e9p s\u1eed d\u1ee5ng. B\u1ea1n kh\u00f4ng n\u00ean lo l\u1eafng v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Theo nh\u01b0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 l\u1ee3i nh\u01b0 v\u1eady th\u1ebf t\u1ea1i sao nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n d\u00f9ng? <\/em>(V\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/toadam9-1-7021-1431489582.jpg\" alt=\"toadam9-1-7021-1431489582.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">Bu\u1ed5i t\u1ecda \u0111\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c\u00a0 trong kh\u00f4ng gian m\u1edf ngay t\u1ea1i khu v\u1ef1c s\u1ea3n xu\u1ea5t tin b\u00e0i c\u1ee7a t\u1eadp th\u1ec3 ph\u00f3ng vi\u00ean, bi\u00ean t\u1eadp vi\u00ean VnExpress.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 29 n\u01b0\u1edbc tr\u1ed3ng c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen g\u1ed3m Vi\u1ec7t Nam, M\u1ef9, Canada, Brazil, Argentina, Trung Qu\u1ed1c, \u1ea4n \u0110\u1ed9\u2026 Hi\u1ec7n 34 n\u01b0\u1edbc ch\u00ednh th\u1ee9c cho s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, trong \u0111\u00f3 EU g\u1ed3m 28 qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc. Nhi\u1ec1u b\u1ea1n \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi t\u1ea1i sao c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen t\u0103ng n\u0103ng su\u1ea5t\u2026 nh\u01b0ng l\u1ea1i \u00edt n\u01b0\u1edbc s\u1eed d\u1ee5ng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y do nhi\u1ec1u kh\u00eda c\u1ea1nh. V\u00ed d\u1ee5, Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 ch\u1ec9 thi Ban b\u00ed th\u01b0 t\u1eeb n\u0103m 2005 \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gene. Tuy nhi\u00ean, ph\u1ea3i 10 n\u0103m sau ch\u00fang ta m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng do c\u00f3 quy ch\u1ebf quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gene.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Ngo\u00e0i ra, h\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nguy\u00ean nh\u00e2n. C\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a k\u1ef7 nguy\u00ean bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. Vi\u1ec7t N\u1ea1m m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u1ea1i tr\u00e0 ng\u00f4, b\u00f4ng, \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng, c\u1ea3i d\u1ea7u. Nhi\u1ec1u c\u00e2y tr\u1ed3ng kh\u00e1c mu\u1ed1n \u00e1p d\u1ee5ng nh\u01b0ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u01b0a t\u1ea1o ra \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f4i cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n t\u1ea1m th\u1eddi. Qua ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p t\u1ea1i ch\u00e2u \u00c1, t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft Maylaysia, Indonesia s\u1ebd l\u00e0 nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp theo trong khu v\u1ef1c tr\u1ed3ng c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 t\u1ea1o ra gi\u1ed1ng c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen hay ch\u01b0a?<\/em> (Tr\u1ea7n An &#8211; Ba V\u00ec, H\u00e0 N\u1ed9i)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi r\u1ea5t th\u00fa v\u1ecb, v\u00ec th\u1ebf gi\u1edbi th\u1eeba nh\u1eadn bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen l\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao, ph\u1ee9c t\u1ea1p, \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u th\u1eddi gian v\u00e0 kinh ph\u00ed. V\u00ed d\u1ee5, v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen kh\u00e1ng s\u00e2u, kh\u00e1ng thu\u1ed1c di\u1ec7t c\u1ecf t\u1ea1o ra tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 2008, ng\u01b0\u1eddi ta \u01b0\u1edbc t\u00ednh chi ph\u00ed 50-100 tri\u1ec7u USD, m\u1ea5t th\u1eddi gian 8-10 n\u0103m. T\u1eeb n\u0103m 2008 tr\u1edf \u0111i, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1eb7c t\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n \u0111\u00f2i h\u1ecfi chi ph\u00ed, th\u1eddi gian nhi\u1ec1u h\u01a1n. \u1ede n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, chi trung b\u00ecnh cho m\u1ed9t gi\u1ed1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen t\u1eeb l\u00fac \u0111i t\u00ecm gen cho \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i l\u00ean \u0111\u1ebfn 136 tri\u1ec7u USD. \u0110\u00e2y l\u00e0 kinh ph\u00ed r\u1ea5t l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, trong khi c\u1ea3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc n\u00f4ng nghi\u1ec7p t\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c 50 tri\u1ec7u \u0111\u00f4. Ch\u00fang ta m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u00e0y, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c gen bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m nh\u01b0ng c\u00f2n c\u1ea7n nhi\u1ec1u kinh ph\u00ed, th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 t\u1ea1o gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ri\u00eang.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<em> Vi\u1ec7c tr\u1ed3ng c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen n\u00e0y li\u1ec7u c\u00f3 c\u1ea7n \u0111\u1ebfn thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 ph\u00e2n b\u00f3n c\u1ee7a \u0111\u00fang nh\u00e0 cung c\u1ea5p gi\u1ed5ng kh\u00f4ng? V\u00e0 khi tr\u1ed3ng lo\u1ea1i n\u00e0y r\u1ed3i m\u00e0 m\u00ecnh mu\u1ed1n chuy\u1ec3n sang lo\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f9ng tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 c\u00f3 cho n\u0103ng su\u1ea5t kh\u00f4ng?<\/em> (B\u00f9i V\u0103n M\u1eebng &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: 3 gi\u1ed1ng ng\u00f4 chuy\u1ec3n gen m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1ed1c tr\u1eeb s\u00e2u hay tr\u1eeb c\u1ecf, ph\u00e2n b\u00f3n c\u1ee7a nh\u00e0 cung c\u1ea5p gi\u1ed1ng. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ph\u00e2n b\u00f3n nh\u01b0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, c\u0169ng nh\u01b0 thu\u1ed1c tr\u1eeb s\u00e2u n\u1ebfu c\u1ea7n.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: N\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n tr\u1ed3ng c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen n\u1eefa, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y gi\u1ed1ng c\u00e2y kh\u00e1c tr\u1ed3ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn n\u0103ng su\u1ea5t, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ed3ng ti\u1ebfp theo.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: B\u1ea1n kh\u00f4ng n\u00ean lo ng\u1ea1i v\u1ec1 t\u00ednh \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00f4ng ty cung c\u1ea5p gi\u1ed1ng. Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n c\u00f3 24 h\u00e3ng l\u1edbn s\u1ea3n xu\u1ea5t sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 h\u00e0ng tr\u0103m ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>T\u00f4i \u0111ang tr\u1ed3ng c\u00e2y cam xo\u00e0n ru\u1ed9t t\u00edm, xin h\u1ecfi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen hay kh\u00f4ng v\u00e0 t\u00f4i c\u00f3 n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng di\u1ec7n t\u00edch tr\u1ed3ng? Hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u00f4i tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c 300 g\u1ed1c! <\/em>(T\u00f4 Th\u00e0nh Ki\u1ebfm, \u0110\u1eafk L\u1eafk).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Theo th\u00f4ng tin t\u00f4i bi\u1ebft, hi\u1ec7n cam bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ch\u01b0a \u0111\u01b0a v\u00e0o s\u1ea3n xu\u1ea5t. Cam l\u00e0 c\u00e2y l\u00e2u n\u0103m, n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra gi\u1ed1ng cam bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u1ea7n ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh t\u1ea1o gi\u1ed1ng 20-30 n\u0103m.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Th\u01b0a ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng, t\u00f4i c\u00f3 trang tr\u1ea1i tr\u1ed3ng ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng k\u1ebft h\u1ee3p nu\u00f4i b\u00f2. N\u1ebfu t\u00f4i d\u00f9ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen cho ng\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u0103ng n\u0103ng su\u1ea5t, sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng th\u00e2n v\u00e0 l\u00e1 ng\u00f4, \u0111\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng cho b\u00f2 \u0103n th\u00ec c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng g\u00ec kh\u00f4ng?<\/em> (Nguy\u1ec5n Gia &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: Nh\u01b0 th\u1ea3o lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u00ean gia, gi\u1ed1ng \u0111\u01b0a v\u00e0o s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u00e3 th\u00f4ng qua nhi\u00eau b\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u1ec1 an to\u00e0n sinh h\u1ecdc \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9ng v\u1eadt. V\u00ec v\u1eady, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n y\u00ean t\u00e2m khi s\u1eed d\u1ee5ng th\u00e2n l\u00e1 cho b\u00f2 \u0103n.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>N\u1ec1n kinh t\u1ebf t\u0103ng bao nhi\u00eau v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao bao nhi\u00eau khi tr\u1ed3ng c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. Gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh sau 5 n\u0103m t\u1edbi n\u1ec1n kinh t\u1ebf v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i kh\u00f4ng l\u1edbn t\u1eeb quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00e0y th\u00ec ai ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/em> (Tr\u1ea7n Nam &#8211; TP HCM).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: \u0110\u1ebfn nay, Vi\u1ec7t Nam ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f4ng nh\u1eadn 3 gi\u1ed1ng ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 s\u1eafp t\u1edbi s\u1ebd c\u00f4ng nh\u1eadn nhi\u1ec1u gi\u1ed1ng m\u1edbi. Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9. N\u0103m 2014, to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 181 tri\u1ec7u ha tr\u1ed3ng c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5 gen. C\u1ea3 qu\u00e1 tr\u00ecnh d\u00e0i t\u1eeb n\u0103m 1996 \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng x\u1ea3y ra bi\u1ebfn c\u1ed1 g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, s\u1ee9c kh\u1ecfe con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Trong th\u1ef1c ti\u1ec5n, \u0111\u00e1nh gi\u00e1 kh\u1ea3o nghi\u1ec7m v\u00e0 v\u1ee5 xu\u00e2n v\u1eeba r\u1ed3i t\u1ea1i nhi\u1ec1u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cho th\u1ea5y, gi\u1ed1ng ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen cho n\u0103ng su\u1ea5t t\u1ed1t h\u01a1n, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1t cao h\u01a1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 gi\u1ea3m chi ph\u00ed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u00f4ng d\u00e2n ph\u1ea3i phun thu\u1ed1c tr\u1eeb c\u1ecf 2 l\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau khi gieo h\u1ea1t. Nay ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t l\u1ea7n, gi\u1ea3m chi ph\u00ed nhi\u1ec1u. Ch\u00fang ta ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 ni\u1ec1m tin s\u1eed d\u1ee5ng gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen hi\u1ec7u qu\u1ea3, \u0111\u01b0a gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0o nh\u01b0 m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Tuy nhi\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng khuy\u1ebfn c\u00e1o b\u00e0 con \u01b0u ti\u00ean tr\u1ed3ng gi\u1ed1ng BT \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng, c\u00e1c v\u1ee5 c\u00f3 \u00e1p l\u1ef1c cao v\u1ec1 s\u00e2u \u0111\u1ee5c th\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea1i v\u1eabn d\u00f9ng gi\u1ed1ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/p>\n<table class=\"tplCaption\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"3\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/m.f29.img.vnecdn.net\/2015\/05\/13\/toadam6-6384-1431489582.jpg\" alt=\"toadam6-6384-1431489582.jpg\" data-natural-=\"\" data-width=\"500\" data-pwidth=\"470.4\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p class=\"Image\">Theo c\u00e1c chuy\u00ean gia, Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 qu\u1ed1c gia th\u1ee9 29 nghi\u00ean c\u1ee9u, th\u1eed nghi\u1ec7m v\u00e0 cho s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u1edbi c\u00e1c quy chu\u1ea9n nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Ch\u00fang ta c\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t quy chu\u1ea9n an to\u00e0n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 s\u1edbm ph\u00e1t hi\u1ec7n, ch\u1eefa tr\u1ecb, ki\u1ec3m so\u00e1t khi th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen b\u1ed9c ph\u00e1t s\u1ef1 y\u1ebfu k\u00e9m? Ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ea3m \u01a1n. (<\/em>V\u0169 Phong, Ngh\u1ec7 An)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m<\/strong>: Th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea7n 20 n\u0103m nay, trong v\u0103n y ch\u01b0a ghi nh\u1eadn b\u1ea5t k\u1ef3 r\u1ee7i ro n\u00e0o m\u00e0 n\u00f3 g\u00e2y ra. N\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 quy ch\u1ebf \u0111\u1eb7c th\u00f9 r\u1eb1ng, ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen khi 5 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n (Nh\u1eadt, M\u1ef9, Austrailia, H\u00e0n Qu\u1ed1c v\u00e0 EU) cho s\u1eed d\u1ee5ng. N\u1ebfu 5 n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u00f4ng nh\u1eadn th\u00ec Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi cho ph\u00e9p s\u1eed d\u1ee5ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Sau khi cho s\u1eed d\u1ee5ng, ch\u00fang ta v\u1eabn y\u00eau c\u1ea7u nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen ti\u1ebfp t\u1ee5c theo d\u00f5i, nh\u1eb1m can thi\u1ec7p th\u1eddi khi c\u00f3 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u01b0 v\u1eady, n\u01b0\u1edbc ta hi\u1ec7n c\u00f3 h\u00e0ng r\u00e0o k\u00e9p v\u1ec1 an to\u00e0n sinh h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e2y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<em> T\u00f4i nghe th\u00f4ng tin g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng d\u00f9ng thu\u1eadt ng\u1eef c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen m\u00e0 thay b\u1eb1ng thu\u1eadt ng\u1eef c\u00e2y tr\u1ed3ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc. C\u00f3 \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng v\u00e0 t\u1ea1i sao?<\/em> (Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh \u0110\u1ea1t, H\u1ea3i Ph\u00f2ng)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: V\u00e0i n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t thay danh t\u1eeb c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen b\u1eb1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y g\u00e2y m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1eafc m\u1eafc, ph\u1ea3i ch\u0103ng c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen g\u00e2y c\u00f3 h\u1ea1i, b\u1ecb ph\u1ea3n \u0111\u1ed5i n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean? \u1ede g\u00f3c \u0111\u1ed9 nh\u00e0 khoa, ch\u00fang t\u00f4i cho r\u1eb1ng danh t\u1eeb m\u1edbi h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u00fang h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ea5u tr\u00fac h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a AND, c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o gen m\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o ph\u1ea7n \u0111i\u1ec1u ki\u1ec3n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a gen (n\u1eb1m ngo\u00e0i gen), th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u01b0a th\u00eam v\u00e0i \u0111o\u1ea1n ADN, ARN t\u1eeb ngo\u00e0i v\u00e0o l\u00e0m b\u1ea5t ho\u1ea1t ho\u1eb7c ho\u1ea1t h\u00f3a m\u1ed9t gen n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1eb5n c\u00f3 trong c\u01a1 th\u1ec3 ch\u1ee7 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng bi\u1ebfn n\u00f3 th\u00e0nh sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. V\u00ec v\u1eady, d\u00f9ng danh t\u1eeb gi\u1ed1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>D\u01b0 lu\u1eadn h\u1ea7u h\u1ebft v\u1eabn e ng\u1ea1i khi nh\u1eafc t\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. V\u1eady khi \u0111i tuy\u00ean truy\u1ec1n v\u00e0 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn tri\u1ec3n khai c\u00f4ng ngh\u1ec7 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0o th\u1ef1c t\u1ebf, b\u1ea3n th\u00e2n c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc g\u1eb7p thu\u1eadn l\u1ee3i hay kh\u00f3 kh\u0103n g\u00ec? <\/em>(Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3o, H\u1eebng Y\u00ean)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: Th\u1eddi gian qua, nhi\u1ec1u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u00e0o h\u1ee9ng v\u1edbi c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. Khi ch\u00fang ta \u0111\u01b0a 3 gi\u1ed1ng ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0o th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, n\u00f4ng d\u00e2n nhi\u1ec1u n\u01a1i \u0111\u0103ng k\u00fd. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111i th\u0103m c\u00e1c ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng tr\u00ean quy m\u00f4 l\u1edbn \u1edf Xu\u00e2n L\u1ed9c, \u0110\u1ed3ng Nai, b\u00e0 con b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u1ed1t, hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n v\u00e0 chi ph\u00ed gi\u1ea3m. \u0110\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a th\u1ea5y kh\u00f3 kh\u0103n g\u00ec.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn. C\u00f2n vi\u1ec7c du nh\u1eadp v\u00e0o nhanh, v\u00e0o nhi\u1ec1u, di\u1ec7n t\u00edch bao nhi\u00eau th\u00ec do ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u1ef1a ch\u1ecdn. Nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u, c\u00e1c c\u00f4ng ty, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn h\u00e0nh tr\u00ecnh di\u1ec5n, b\u00e0 con n\u00f4ng d\u00e2n m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe hi\u1ec7u qu\u1ea3 cao h\u01a1n gi\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec s\u1ebd tin d\u00f9ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Tr\u1edf ng\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng. C\u1ee5m t\u1eeb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng s\u1ee3. C\u1ea7n l\u00e0m r\u00f5 t\u1ea5t c\u1ea3 gi\u1ed1ng chuy\u1ec3n gen \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u1ec3n 1-2 gen v\u00e0o gi\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng t\u1ed1t nh\u1ea5t, ph\u1ea3i lai t\u1ea1o, ch\u1ecdn l\u1ecdc m\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: H\u1ea7u nh\u01b0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n khi thuy\u1ebft ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n, nh\u01b0ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng g\u1eb7p. Ch\u00fang ta g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 n\u1ed7i lo s\u1ee3 v\u00f4 c\u1edb v\u1edbi s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. Theo kh\u1ea3o s\u00e1t g\u1ea7n \u0111\u00e2y, 100% ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi kh\u00f4ng bi\u1ebft bi\u1ebft \u0111\u1ed5i gen l\u00e0 g\u00ec, nh\u01b0ng tr\u1ea3 l\u1eddi d\u1ee9t kho\u00e1t kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. N\u1ebfu n\u00f4ng d\u00e2n tr\u1ed3ng ra m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng th\u00ec n\u00f4ng d\u00e2n ch\u1ec9 tr\u1ed3ng 1-2 v\u1ee5 v\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>M\u1eb7c d\u00f9 nh\u1eefng tranh c\u00e3i xung quanh \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3, nh\u01b0ng t\u00f4i ngh\u0129 ch\u00fang ta n\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u00e0 truy\u1ec1n th\u00f4ng m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 hoang mang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n. <\/em>(B\u00f9i Th\u1ecb Nh\u00e3, Qu\u1ea3ng Ninh)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng: <\/strong>T\u00f4i ngh\u0129 truy\u1ec1n th\u00f4ng mang t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong giai \u0111o\u1ea1n hi\u1ec7n nay \u0111\u1ec3 c\u00e2y tr\u1ed3ng v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ta hay kh\u00f4ng. N\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0a th\u00f4ng tin tr\u00e1i chi\u1ec1u, thi\u1ebfu c\u01a1 s\u1edf khoa h\u1ecdc v\u1ec1 c\u00e2y tr\u1ed3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen th\u00ec v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng bao gi\u1edd k\u1ebft th\u00fac.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y b\u00e1n l\u00e0 c\u00e2y c\u00e0 chua, c\u00e1ch \u0111\u00e2y 43 n\u0103m (t\u1eeb n\u0103m 1972). C\u00e2y c\u00e0 chua khi ch\u00edn kh\u00f4ng b\u1ecb n\u1eabu, n\u00ean v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1eeb \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ebfn b\u1ebfp gi\u1ea3m g\u1ea7n 50% thi\u1ec7t h\u1ea1i. N\u1ebfu l\u1ea5y m\u1ed1c n\u0103m 1996-1995, th\u1eddi gian sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u1ed3 \u1ea1t v\u00e0o th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c 20 n\u0103m. N\u1ebfu ch\u00fang ta v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c tranh lu\u1eadn, ch\u01b0a \u1ee9ng d\u1ee5ng theo th\u1ebf gi\u1edbi th\u00ec kh\u00f3 \u0111i nhanh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>Hi\u1ec7n nay c\u00f3 nh\u1eefng v\u0103n b\u1ea3n quy ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt n\u00e0o \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 qu\u1ea3n l\u00fd an to\u00e0n sinh h\u1ecdc \u0111\u1ed1i v\u1edbi sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen? <\/em>(H\u1ed3 Th\u1ecb Th\u00fay Hoa, Ph\u00fa Th\u1ecd)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: B\u1ed9 N\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng th\u00f4n \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh c\u00e1c th\u00f4ng t\u01b0 c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ee7i ro v\u1ec1 an to\u00e0n sinh h\u1ecdc, th\u00f4ng t\u01b0 li\u00ean quan c\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen l\u00e0m th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00e0 th\u1ee9c \u0103n cho ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi quy tr\u00ecnh ch\u1eb7t ch\u1ebd. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m B\u1ed9 T\u00e0i nguy\u00ean M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u01a1 quan c\u00f4ng nh\u1eadn, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn v\u1ec1 gi\u1ed1ng an to\u00e0n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ph\u00e1p lu\u1eadt n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ec1u c\u00f3, \u0111i sau nh\u01b0ng ti\u1ebfp c\u1eadn ch\u1eb7t ch\u1ebd.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng<\/strong>: Sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00f4ng ngh\u1ec7 r\u1ea5t cao, b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u1ec1n khoa h\u1ecdc c\u00f4ng ngh\u1ec7 ph\u00e1t tri\u1ec3n. C\u00e1c n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ea7n thi\u1ebft, tri\u1ec7t \u0111\u1ec3. Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba h\u01b0\u1edfng c\u01a1 ch\u1ebf ki\u1ec3m tra, ki\u1ec3m so\u00e1t kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<strong> Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng:<\/strong> T\u00f4i \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a GS L\u01b0\u01a1ng, t\u1eadn d\u1ee5ng c\u01a1 ch\u1ebf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i kh\u00f4ng ch\u1ec9 ti\u1ebft ki\u1ec7m ti\u1ec1n c\u1ee7a, m\u00e0 c\u00f2n ti\u1ebft ki\u1ec7m th\u1eddi gian. Phillpine hi\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u00e3 \u1ee9ng d\u1ee5ng m\u00f4 h\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u1ee7a M\u1ef9.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211;<em> M\u1ed9t khi quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 ghi nh\u00e3n v\u1edbi c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00f3 s\u1eed d\u1ee5ng nguy\u00ean li\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gene \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u00e0nh, li\u1ec7u c\u00f3 g\u00e2y n\u00ean l\u00e0n s\u00f3ng b\u00e0i tr\u1eeb c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gene. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra t\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u?<\/em> (Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, Y\u00ean B\u00e1i).<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u1ed3ng Qu\u1ea3ng<\/strong>: \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00e2y nhi\u1ec1u tranh lu\u1eadn trong ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh Ch\u00ednh ph\u1ee7, quy \u0111\u1ecbnh th\u1ef1c ph\u1ea9m ph\u1ea3i d\u00e1n tem; c\u00f2n th\u1ee9c \u0103n ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf bi\u1ebfn t\u1eeb ng\u00f4, \u0111\u1eadu t\u01b0\u01a1ng v\u00e0 heo, g\u00e0 \u0103n th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e1n tem.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Th\u1ef1c ti\u1ec5n nh\u00f3m n\u01b0\u1edbc M\u1ef9, Canada.. . kh\u00f4ng d\u00e1n nh\u00e3n c\u1ea3 th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00e0 th\u1ee9c \u0103n ch\u0103n nu\u00f4i. Trong khi, m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 Nh\u1eadt y\u00eau c\u1ea7u d\u00e1n nh\u00e3n. V\u00ec th\u1ebf, Vi\u1ec7t Nam ti\u1ebfp c\u1eadn giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u theo h\u01b0\u1edbng, th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0103n tr\u1ef1c ti\u1ebfp ph\u1ea3i d\u00e1n tem. Nh\u01b0ng s\u1ed1 n\u00e0y r\u1ea5t \u00edt, b\u1edfi Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n ch\u1ee7 y\u1ebfu tr\u1ed3ng ng\u00f4 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n gia s\u00fac, c\u00f2n ng\u00f4 chuy\u1ec3n gen cho ng\u01b0\u1eddi \u0103n tr\u1ef1c ti\u1ebfp ho\u1eb7c ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u00e0nh th\u1ef1c ph\u1ea9m kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. B\u00e0 con n\u00f4ng d\u00e2n tr\u1ed3ng ng\u00f4 l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n ch\u0103n nu\u00f4i kh\u00f4ng n\u00ean lo ng\u1ea1i, v\u00ec c\u00e1c c\u00f4ng ty v\u1eabn thu mua ng\u00f4 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m:<\/strong> Ch\u00ednh ph\u1ee7 giao cho B\u1ed9 N\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u00e2n nh\u1eafc d\u00e3n nh\u00e3n. C\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 d\u00e1n nh\u00e3n th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u00f3ng g\u00f3i, b\u1edfi r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u1ec3 d\u00e1n nh\u00e3n t\u1eebng c\u1ee7 khoai lang bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen hay t\u1eebng chi\u1ebfc b\u00e1nh ch\u01b0ng d\u00f9ng \u0111\u1eadu bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <em>T\u00f4i \u0111\u1ecdc b\u00e1o th\u1ea5y ch\u00e2u \u00c2u r\u1ea5t d\u00e8 d\u1eb7t v\u1edbi th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng ty M\u1ef9 c\u00f3 ti\u1ec1n th\u00e2n l\u00e0 c\u00f4ng ty Monsanto &#8211; v\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 s\u1ea3n xu\u1ea5t ch\u1ea5t dioxin g\u00e2y h\u1ecda cho con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t Nam. Nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n tin kh\u00e1c cho r\u1eb1ng h\u1ecd, c\u00e1c c\u00f4ng ty gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111ang mu\u1ed1n \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u1ed1ng, r\u1eb1ng h\u1ea1t tr\u1ed3ng ra kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ed1ng, m\u00e0 ph\u1ea3i mua gi\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd khi\u1ebfn nhi\u1ec1u n\u00f4ng d\u00e2n \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u00e3 kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n b\u1ebf t\u1eafc khi d\u00f9ng h\u1ea1t gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i t\u1ef1 v\u1eabnv\u00ec l\u00e0 c\u00f4ng ty \u0111a qu\u1ed1c gia h\u00f9ng m\u1ea1nh, c\u00e1c c\u00f4ng ty gi\u1ed1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng lobby l\u0169ng \u0111o\u1ea1n ch\u00ednh quy\u1ec1n M\u1ef9, c\u00e1c c\u01a1 quan an to\u00e0n th\u1ef1c ph\u1ea9m c\u1ee7a M\u1ef9. N\u1ebfu nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ean l\u00e0 \u0111\u00fang th\u00ec qu\u00e1 nguy h\u1ea1i cho n\u00f4ng nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam. Xin h\u1ecfi c\u00e1c chuy\u00ean gia n\u00f4ng nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn h\u1ebft c\u00e1c v\u1ea5n n\u1ea1n tr\u00ean ch\u01b0a ? Xin th\u00e0nh th\u1eadt c\u00e1m \u01a1n.<\/em> (Nguy\u1ec5n Mai Tr\u00e2n, Lai Ch\u00e2u)<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea Huy H\u00e0m: <\/strong>Ch\u00fang ta v\u1eabn bi\u1ebft r\u1eb1ng Boeing s\u1ea3n xu\u1ea5t B52, nh\u01b0ng ch\u00fang ta l\u1ea1i \u0111i m\u00e1y bay Boeing. Mosanto c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c dioxin, song c\u1ea7n ph\u00e2n bi\u1ec7t s\u1ea3n ph\u1ea9m n\u00e0o ra s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u00f3. T\u00f4i cho r\u1eb1ng, vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen v\u00e0 dioxin kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhau. Ch\u00fang ta c\u1ea7n \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1eb1ng s\u1ea3n ph\u1ea9m n\u00e0y c\u00f3 h\u1ee3p s\u1edf th\u00edch, \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111a qu\u1ed1c gia ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 d\u1ecbp l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u01a1 ch\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng, tr\u01b0\u1edbc khi l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00fd th\u1ecfa thu\u1eadn minh b\u1ea1ch, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o ch\u1eafc ch\u1eafn.<\/p>\n<p class=\"Normal\">&#8211; <strong>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng<\/strong>: B\u1ea1n \u0111\u1eebng qu\u00e1 lo l\u1eafng, th\u1ef1c t\u1ebf c\u00f3 \u0111\u1ebfn 24 c\u00f4ng ty s\u1ea3n xu\u1ea5t sinh v\u1eadt bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen n\u00ean. M\u00e0 c\u00f3 ch\u1eebng \u0111\u00f3 doanh nghi\u1ec7p c\u00f9ng kinh doanh s\u1ea3n ph\u1ea9m th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n r\u1ea5t kh\u00f3 x\u1ea3y ra.<\/p>\n<p class=\"Normal\">C\u00e1c b\u1ea1n th\u00e2n m\u1ebfn, ch\u1eafc h\u1eb3n nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 chia s\u1ebb c\u1ee7a nh\u1eefng chuy\u1ec5n gia \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho qu\u00fd v\u1ecb hi\u1ec3u h\u01a1n ph\u1ea7n n\u00e0o v\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. C\u1ea3m \u01a1n c\u00e1c vi kh\u00e1ch m\u1eddi \u0111\u00e3 tham gia ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, xin ch\u00e0o v\u00e0 h\u1eb9n g\u1eb7p l\u1ea1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\"><strong>Theo VnExpress<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00fac 10h30 ng\u00e0y 13\/5, nh\u1eefng chuy\u00ean gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00f4ng nghi\u1ec7p, sinh h\u1ecdc v\u00e0 di truy\u1ec1n h\u1ecdc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 chia s\u1ebb c\u00f9ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 VnExpress c\u00e1c ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gen. &nbsp; V\u1edbi s\u1ef1 d\u1eabn d\u1eaft c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n L\u00e2n D\u0169ng &#8211; Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i c\u00e1c [&#8230;]\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/716"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=716"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/716\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}