{"id":9052,"date":"2024-07-09T10:15:33","date_gmt":"2024-07-09T03:15:33","guid":{"rendered":"https:\/\/nbca.gov.vn\/?p=9052"},"modified":"2025-03-26T10:16:02","modified_gmt":"2025-03-26T03:16:02","slug":"sam-ngoc-linh-mon-qua-quy-gia-tu-thien-nhien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nbca.gov.vn\/sam-ngoc-linh-mon-qua-quy-gia-tu-thien-nhien\/","title":{"rendered":"S\u00e2m Ng\u1ecdc linh \u2013 m\u00f3n qu\u00e0 qu\u00fd gi\u00e1 t\u1eeb thi\u00ean nhi\u00ean"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Trong kho t\u00e0ng d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u phong ph\u00fa c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u1ea1i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c qu\u00fd hi\u1ebfm v\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cao nh\u1ea5t. V\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi khoa h\u1ecdc l\u00e0 Panax vietnamensis, S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh kh\u00f4ng ch\u1ec9 n\u1ed5i b\u1eadt b\u1edfi h\u00ecnh d\u00e1ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t m\u00e0 c\u00f2n b\u1edfi nh\u1eefng t\u00e1c d\u1ee5ng tuy\u1ec7t v\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9c kh\u1ecfe con ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng n\u00fai cao c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Kon Tum, S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean hoang s\u01a1 v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng, l\u00e0 m\u00f3n qu\u00e0 v\u00f4 gi\u00e1 m\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1eb9 ban t\u1eb7ng cho nh\u00e2n lo\u1ea1i. S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng tuy\u1ec7t v\u1eddi trong vi\u1ec7c t\u0103ng c\u01b0\u1eddng s\u1ee9c \u0111\u1ec1 kh\u00e1ng, b\u1ed3i b\u1ed5 c\u01a1 th\u1ec3, c\u1ea3i thi\u1ec7n s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh l\u00fd m\u00e3n t\u00ednh. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i s\u00e2m c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng saponin cao nh\u1ea5t, gi\u00fap c\u01a1 th\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ec7t m\u1ecfi, c\u0103ng th\u1eb3ng, c\u1ea3i thi\u1ec7n kh\u1ea3 n\u0103ng mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 l\u00e0m ch\u1eadm qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e3o h\u00f3a. Nh\u1edd v\u00e0o nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i \u0111\u00f3, S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t s\u1ea3n ph\u1ea9m kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu trong c\u00e1c li\u1ec7u tr\u00ecnh ch\u0103m s\u00f3c s\u1ee9c kh\u1ecfe cao c\u1ea5p, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u \u01b0a chu\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e2m kh\u00e1c, S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i tr\u1ed3ng trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u1eafc nghi\u1ec7t, n\u01a1i c\u00f3 kh\u00ed h\u1eadu m\u00e1t m\u1ebb, \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1 v\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, m\u1ed7i c\u1ee7 S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh thu ho\u1ea1ch \u0111\u1ec1u mang trong m\u00ecnh tinh hoa c\u1ee7a \u0111\u1ea5t tr\u1eddi, l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh tr\u01b0\u1edfng k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u n\u0103m trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng hoang d\u00e3. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 s\u1ef1 qu\u00fd hi\u1ebfm c\u1ee7a lo\u1ea1i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c n\u00e0y, khi\u1ebfn n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m cao c\u1ea5p, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0103n l\u00f9ng v\u00e0 \u01b0a chu\u1ed9ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 trong n\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u00f2n \u1edf th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf. M\u00f3n qu\u00e0 qu\u00fd gi\u00e1 t\u1eeb thi\u00ean nhi\u00ean n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3i thi\u1ec7n s\u1ee9c kh\u1ecfe m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p ho\u00e0n h\u1ea3o gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean. S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ea3n ph\u1ea9m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam, l\u00e0 minh ch\u1ee9ng cho s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 c\u1ee7a ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00f3i \u0111\u1ebfn V\u01b0\u1eddn di s\u1ea3n ASEAN Ng\u1ecdc Linh Kon Tum l\u00e0 n\u00f3i \u0111\u1ebfn lo\u00e0i S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh Panax ngoclinhensis, \u0111\u00e2y l\u00e0 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1eb7c h\u1eefu ch\u1ec9 ph\u00e2n b\u1ed1 t\u1ea1i Khu v\u1ef1c \u0111\u1ec9nh Ng\u1ecdc Linh v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ec3 l\u00e2n c\u1eadn; \u0111\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i nh\u00e2n s\u00e2m t\u1ed1 nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi n\u1eb1m trong s\u00e1ch \u0110\u1ecf Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1ea3o t\u1ed3n cao; hi\u1ec7n nay do gi\u00e1 tr\u1ecb kinh t\u1ebf cao n\u00ean lo\u00e0i n\u00e0y trong t\u1ef1 hi\u1ec7n c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed1 trong ph\u1ea1m v\u1ecb h\u1eb9p, c\u1ea7n c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n ngu\u1ed3n gen qu\u00fd hi\u1ebfm n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c UBND t\u1ec9nh Kon Tum quy ho\u1ea1ch b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n trong giai \u0111o\u1ea1n 2012-2020, theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 629\/Q\u0110-UBND, ng\u00e0y 17\/4\/2013. \u00a0Sinh c\u1ea3nh t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ed1t, ranh gi\u1edbi ch\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt nguy c\u1ea5p qu\u00fd hi\u1ebfm, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 S\u00e2m Ng\u1ecdc linh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Khu h\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt V\u01b0\u1eddn di s\u1ea3n ASEAN Ng\u1ecdc Linh l\u00e0 n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 v\u00e0 giao thoa c\u1ee7a nhi\u1ec1u lu\u1ed3ng th\u1ef1c v\u1eadt di c\u01b0 \u0111\u1ebfn v\u1edbi 20 y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1ecba l\u00fd kh\u00e1c nhau n\u00ean H\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt V\u01b0\u1eddn di s\u1ea3n ASEAN Ng\u1ecdc Linh phong ph\u00fa, \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cao v\u1ec1 khoa h\u1ecdc. K\u1ebft qu\u1ea3 kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u00e3 th\u1ed1ng k\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c 1.091 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt b\u1eadc cao c\u00f3 m\u1ea1ch thu\u1ed9c 616 chi, 173 h\u1ecd c\u1ee7a 6 ng\u00e0nh th\u1ef1c v\u1eadt, b\u1ed5 sung 77 lo\u00e0i cho h\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt V\u01b0\u1eddn di s\u1ea3n ASEAN Ng\u1ecdc Linh. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 t\u1edbi 40 lo\u00e0i n\u1eb1m trong s\u00e1ch \u0111\u1ecf Vi\u1ec7t Nam, 25 lo\u00e0i n\u1eb1m trong danh l\u1ee5c \u0111\u1ecf Th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 11 lo\u00e0i n\u1eb1m trong N\u0110 84\/2021\/N\u0110- CP. V\u01b0\u1eddn di s\u1ea3n ASEAN Ng\u1ecdc Linh c\u00f3 t\u00ednh \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc cao, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 n\u01a1i l\u01b0u tr\u1eef c\u00e1c lo\u00e0i gen qu\u00fd hi\u1ebfm, c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt nguy c\u1ea5p qu\u00fd hi\u1ebfm. So v\u1edbi to\u00e0n qu\u1ed1c s\u1ed1 lo\u00e0i ghi nh\u1eadn cho V\u01b0\u1eddn di s\u1ea3n ASEAN Ng\u1ecdc Linh chi\u1ebfm 10,89%, s\u1ed1 h\u1ecd chi\u1ebfm 45,83%, s\u1ed1 ng\u00e0nh th\u1ef1c v\u1eadt chi\u1ebfm 85,71, s\u1ed1 b\u1ed9 c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt chi\u1ebfm 73,33%. So v\u1edbi s\u1ed1 lo\u00e0i nguy c\u1ea5p qu\u00fd hi\u1ebfm trong s\u00e1ch \u0111\u1ecf Vi\u1ec7t nam lo\u00e0i ghi nh\u1eadn \u1edf V\u01b0\u1eddn di s\u1ea3n ASEAN Ng\u1ecdc Linh chi\u1ebfm 13%, s\u1ed1 lo\u00e0i nguy c\u1ea5p qu\u00fd hi\u1ebfm trong s\u00e1ch \u0111\u1ecf th\u1ebf gi\u1edbi chi\u1ebfm 3,11 %, s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00f3 trong Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh 84 chi\u1ebfm 23,96%.\/.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>NBCA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong kho t\u00e0ng d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u phong ph\u00fa c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u1ea1i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c qu\u00fd hi\u1ebfm v\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cao nh\u1ea5t. V\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi khoa h\u1ecdc l\u00e0 Panax vietnamensis, S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh kh\u00f4ng ch\u1ec9 n\u1ed5i b\u1eadt b\u1edfi h\u00ecnh d\u00e1ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t m\u00e0 c\u00f2n b\u1edfi nh\u1eefng t\u00e1c [&#8230;]\n","protected":false},"author":10,"featured_media":6894,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9052"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9052"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9053,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9052\/revisions\/9053"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nbca.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}