Đặt nền móng tri thức cho năng lực tự chủ quốc gia

Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

Công nghệ lượng tử - Đi sau nhưng không đi chậm

Trong số các công nghệ chiến lược được nhắc tới gần đây, công nghệ lượng tử nhận được sự quan tâm đặc biệt. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - Trang Chủ J88.com Trực Tuyến Mới Nhất 2026, đảm bảo quốc phòng, an ninh”. J885 Hoàn Trả Vô Tận đã nhấn mạnh “phát triển công nghệ lượng tử gắn với an ninh quốc gia, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn và chủ quyền số”. Đây là một định hướng có tầm nhìn rất sâu sắc, cho thấy công nghệ lượng tử không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực nghiên cứu hàn lâm đơn lẻ, mà đã trở thành một cấu phần trong kiến trúc sức mạnh quốc gia mới.

Công nghệ lượng tử đang được nhiều quốc gia xem là một trong những nền tảng công nghệ chiến lược của thế kỷ XXI

Dữ liệu, năng lực tính toán, hạ tầng số và công nghệ lõi đang dần trở thành những yếu tố quyết định vị thế của các quốc gia. Công nghệ lượng tử tác động trực tiếp đến cả bốn lĩnh vực này. Việt Nam sẽ không đi theo cách “chạy đua toàn diện” như các cường quốc công nghệ mà lựa chọn hướng phát triển có chọn lọc, tập trung vào những lĩnh vực vừa có ý nghĩa chiến lược vừa phù hợp với năng lực trong nước.

Năm hướng ưu tiên được xác định gồm: Truyền thông và an ninh lượng tử; mô phỏng lượng tử và thuật toán; cảm biến lượng tử; vật liệu và linh kiện quang tử lượng tử; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, công nghệ lượng tử là lĩnh vực khó nhưng không nằm ngoài khả năng của Việt Nam nếu có chiến lược phù hợp. Nếu chuẩn bị đúng từ bây giờ, Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia vào chuỗi giá trị lượng tử toàn cầu theo cách phù hợp với năng lực và lợi ích chiến lược của mình. Đây chính là thời điểm để Việt Nam hình thành một tư duy phát triển mới: đi sau nhưng không đi chậm; lựa chọn đúng hướng, tập trung nguồn lực và kiên trì Đăng ký nhận khuyến mãi năng lực nội sinh để không bị tụt hậu trong kỷ nguyên công nghệ tiếp theo.

GS.TS Trần Hồng Thái cho rằng Việt Nam cần lựa chọn hướng đi phù hợp để tham gia chuỗi giá trị lượng tử toàn cầu

Khoa học cơ bản - Nền móng của công nghệ chiến lược

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, muốn trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao, Việt Nam không thể chỉ dừng ở gia công công nghệ mà phải có năng lực tạo ra tri thức mới và công nghệ lõi. Trong tiến trình đó, nghiên cứu khoa học cơ bản giữ vai trò nền tảng, điểm khởi đầu của năng lực đó. Trong các chiến lược phát triển khoa học công nghệ quốc gia, Đảng và 8J88 phiên bản luôn xác định khoa học cơ bản là nền tảng của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tinh thần này tiếp tục được nhấn mạnh trong Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ J88 com the gioi đỉnh cao về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia với quan điểm đầu tư cho nghiên cứu khoa học cơ bản là đầu tư lâu dài cho phát triển bền vững.

GS.TS Trần Tuấn Anh nhấn mạnh nghiên cứu cơ bản là điểm khởi đầu của năng lực tạo ra tri thức mới và công nghệ lõi

Trước hết, nghiên cứu khoa học cơ bản tạo ra tri thức mới, làm cơ sở cho sự hình thành các công nghệ hiện đại. Nghiên cứu khoa học cơ bản đồng thời là nguồn gốc của đổi mới sáng tạo và các công nghệ tương lai. 

Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học cơ bản ban đầu chưa thể ứng dụng ngay, nhưng sau một thời gian dài lại trở thành nền tảng cho các ngành công nghệ quan trọng, đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - Trang Chủ J88.com Trực Tuyến Mới Nhất 2026 cũng như bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Bên cạnh đó, nghiên cứu khoa học cơ bản góp phần nâng cao năng lực tự chủ của quốc gia. Khi làm chủ được tri thức và các hướng nghiên cứu mới, Việt Nam sẽ từng bước hình thành năng lực nội sinh của nền kinh tế thông qua khoa học công nghệ, giảm phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu. Đây cũng là J88vip00 Giải Trí Thể Thao để đào tạo đội ngũ chuyên gia trình độ cao, qua đó khẳng định năng lực khoa học công nghệ của đất nước. 

Nhiều công nghệ hiện đại trên thế giới đều bắt nguồn từ nghiên cứu cơ bản được đầu tư liên tục trong nhiều thập kỷ. Những nghiên cứu ban đầu có thể chưa ứng dụng ngay nhưng sau đó lại trở thành nền tảng của các ngành công nghệ quan trọng, đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - Trang Chủ J88.com Trực Tuyến Mới Nhất 2026 và quốc phòng, an ninh.

Cùng quan điểm này, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện Khoa học Vật liệu cho rằng những lĩnh vực đang định hình tương lai thế giới hiện nay như bán dẫn, công nghệ lượng tử, năng lượng mới hay vật liệu tiên tiến đều bắt đầu từ nghiên cứu cơ bản. Vì vậy, đầu tư cho khoa học cơ bản và khoa học vật liệu cần được nhìn nhận là đầu tư chiến lược cho năng lực tự chủ quốc gia.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đại Lâm cũng thẳng thắn nhìn nhận, nếu các quốc gia phát triển coi khoa học vật liệu là “nền công nghiệp của các nền công nghiệp”, là nền tảng của bán dẫn, năng lượng mới và quốc phòng công nghệ cao thì tại Việt Nam, đầu tư cho lĩnh vực này vẫn còn phân tán, ngắn hạn và chưa tạo được hệ sinh thái nghiên cứu đủ mạnh.

Cần cơ chế phù hợp cho các nhà khoa học

Các nhà khoa học cũng đề cập đến những điểm nghẽn trong quá trình phát triển khoa học cơ bản. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đại Lâm, điểm nghẽn lớn hiện nay không đơn thuần là thiếu nguồn lực mà là thiếu cơ chế phù hợp với bản chất của nghiên cứu khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược. Những hướng nghiên cứu như vật liệu bán dẫn, vật liệu lượng tử hay công nghệ năng lượng mới đều cần chu kỳ đầu tư dài, có thể kéo dài hàng chục năm mới tạo ra đột phá.

Trong khi đó, cơ chế hiện nay vẫn còn nặng về quản lý đầu vào, dự toán chi tiết theo từng năm, nhiều thủ tục hành chính và tâm lý e ngại rủi ro. Điều này khiến không ít nhà khoa học phải dành quá nhiều thời gian cho hồ sơ, thủ tục thay vì tập trung cho chuyên môn.

GS.TS Trần Đại Lâm cho rằng đầu tư cho khoa học vật liệu cần được nhìn nhận là đầu tư chiến lược cho năng lực tự chủ quốc gia

Theo nhiều nhà khoa học, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc “chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị sáng tạo; từ tiền kiểm sang hậu kiểm; chấp nhận rủi ro khoa học” được xem là thay đổi có ý nghĩa rất lớn đối với cộng đồng nghiên cứu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý cho rằng tại nhiều quốc gia phát triển, việc một đề tài khoa học không đạt kết quả như kỳ vọng là điều bình thường của quá trình khám phá khoa học. Các dự án lớn có thể bị dừng nếu hội đồng khoa học đánh giá không còn khả thi. Trong khi đó, ở Việt Nam, việc kết thúc sớm một đề tài chưa đạt kết quả vẫn còn nhiều ràng buộc về thủ tục và trách nhiệm, khiến giới nghiên cứu có tâm lý lựa chọn hướng đi an toàn hơn là theo đuổi ý tưởng đột phá.

PGS.TS Đinh Văn Trung cho rằng cần chấp nhận rủi ro khoa học và tạo cơ chế linh hoạt hơn cho các đề tài nghiên cứu

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cũng cho rằng khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy thành tích ngắn hạn mà cần chấp nhận rủi ro có J881 ưu đãi hấp dẫn. Theo ông, điều quan trọng là phải phân biệt rõ giữa thất bại khoa học trung thực với lãng phí hoặc hình thức.

Nhân lực - Điểm nghẽn chiến lược
 
Một vấn đề được các nhà khoa học đặc biệt nhấn mạnh là nguồn nhân lực cho khoa học cơ bản. 

Theo Giáo sư Trần Đại Lâm, cạnh tranh quốc gia hiện nay thực chất là cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực khoa học công nghệ. Trong thời đại kinh tế tri thức, Link Trang Chủ J88.COM Uy Tín Mới Nhất 2026 quan trọng nhất không còn là 88 com the gioi đỉnh cao giá rẻ hay Link Trang Chủ J88.COM Uy Tín Mới Nhất 2026 thiên nhiên mà là con người có khả năng tạo ra tri thức mới và công nghệ lõi.

Tuy nhiên, việc thu hút và giữ chân nhân tài khoa học ở Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn. Nhiều nhà khoa học trẻ sau khi được đào tạo ở nước ngoài trở về gặp hạn chế về điều kiện phòng thí nghiệm, thiết bị, cơ chế tài chính và J88vip00 Giải Trí Thể Thao học thuật.

Bên cạnh đó, khoa học cơ bản là lĩnh vực có chu kỳ đào tạo rất dài. Một chuyên gia vật liệu hay vật lý trình độ cao có thể cần tới 15-20 năm đào tạo và tích lũy kinh nghiệm. Trong khi đó, nhiều học sinh giỏi hiện nay lại lựa chọn các ngành tài chính, kinh tế hoặc J881.love nhà cái bóng đá world cup quốc tế thay vì theo đuổi khoa học cơ bản do áp lực nghề nghiệp lớn và thiếu chính sách đủ mạnh tạo sự yên tâm lâu dài.

Đồng quan điểm, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh cho rằng cần có chính sách đồng bộ từ J882ea hoàn trả cao phổ thông đến đại học, sau đại học và các viện nghiên cứu để phát triển nguồn nhân lực khoa học cơ bản. Theo ông, ngay từ bậc phổ thông cần phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng lực nghiên cứu khoa học; đồng thời Đăng ký nhận khuyến mãi các chương trình đào tạo nhân tài khoa học, đào tạo tiến sĩ, Đăng ký nhận khuyến mãi nhóm nghiên cứu mạnh và thu hút chuyên gia quốc tế.

Giáo sư, Tiến sĩ Phùng Hồ Hải, nguyên Viện trưởng Viện Toán học cũng nêu ý kiến, nghiên cứu cơ bản đứng ở gốc của toàn bộ hệ sinh thái đào tạo nhân lực khoa học công nghệ. Đầu tư cho nghiên cứu cơ bản không chỉ để tạo ra tri thức mà còn để đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng chuyển hóa tri thức thành công nghệ.

GS.TS Phùng Hồ Hải đề xuất tăng cường cơ chế đánh giá khoa học theo chuẩn quốc tế và đầu tư có trọng tâm cho các nhà khoa học xuất sắc

Giáo sư Phùng Hồ Hải đề xuất, 8J88 phiên bản cần phát hiện và đầu tư cho những nhà khoa học chuyên nghiệp và nghiêm túc. Việc này, hơi giống như các kỳ thi học sinh giỏi lấy mục tiêu là phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu vậy. Rốt cuộc thì cũng như các kỳ thi việc đánh giá chất lượng nghiên cứu mang vai trò then chốt. Thực tế của hơn 20 năm qua, việc sử dụng các chỉ số thư mục đã thể hiện nhiều mặt trái của nó. Để đánh giá nhà nghiên cứu thực sự thì phải dùng cách đánh giá "từ đồng nghiệp - peer-review”. Tuy nhiên, cần phải làm việc đó một cách nghiêm túc, công khai, minh bạch, cần có sự tham gia một cách chặt chẽ và tích cực từ cộng đồng khoa học quốc tế trong việc đánh giá này. “Và, khi đã đầu tư thì phải tạo điều kiện cao nhất cho họ. Nói cách khác, nếu đã giao việc thì phải tin tưởng”, Giáo sư Phùng Hồ Hải chia sẻ thêm.

Đăng ký nhận khuyến mãi hệ sinh thái khoa học công nghệ hiện đại

Một nội dung cũng được nhiều nhà khoa học nhấn mạnh là yêu cầu hình thành hệ sinh thái khoa học công nghệ hiện đại.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, công nghệ lượng tử hay khoa học vật liệu đều là các lĩnh vực có yêu cầu rất cao về hạ tầng nghiên cứu. Nếu mỗi viện, trường đầu tư riêng lẻ sẽ rất lãng phí và không tạo đủ ngưỡng tới hạn để hình thành năng lực cạnh tranh thực sự.

Trong hệ sinh thái đó, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam xác định vai trò của mình là hạt nhân khoa học và đầu mối điều phối chuyên môn quốc gia. Viện đề xuất thành lập Trung tâm Công nghệ Lượng tử Quốc gia Việt Nam theo mô hình "hub-and-node" - một trung tâm hạt nhân tại Viện Hàn lâm, kết nối các nút mạng tại các trường đại học mạnh, các viện chuyên ngành, J881.love nhà cái bóng đá world cup công nghệ và các đơn vị quốc phòng - an ninh. Hub đóng vai trò vận hành các hạ tầng nghiên cứu dùng chung, điều phối các chương trình quốc gia, chuẩn hóa các thử nghiệm và đánh giá; các node phát huy thế mạnh riêng của mình. Với thế mạnh truyền thống về vật lý, khoa học vật liệu, quang tử, toán học và công nghệ thông tin, Viện Hàn lâm có điều kiện để chủ trì Đăng ký nhận khuyến mãi các phòng thí nghiệm trọng điểm về cảm biến lượng tử, truyền thông lượng tử, vật liệu linh kiện quang tử và mô phỏng lượng tử. Đồng thời, Viện sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, các trường đại học lớn và các tập đoàn công nghệ trong nước để bảo đảm các kết quả nghiên cứu được dẫn dắt bởi nhu cầu thực tiễn và có địa chỉ ứng dụng cụ thể.

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam 

Nghiên cứu khoa học cơ bản, công nghệ lượng tử, công nghệ vật liệu…, các chỉ đạo quyết liệt của J885 Hoàn Trả Vô Tận đối với ngành khoa học đều cho thấy yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy phát triển. Nhiều nhà khoa học cho rằng đây là cơ hội chuyển mình rất lớn đối với khoa học Việt Nam. Tuy nhiên, để biến cơ hội đó thành sức bật thực sự, cần những đổi mới đồng bộ về thể chế, J88vip00 Giải Trí Thể Thao học thuật, cơ chế đầu tư và cách nhìn nhận vai trò của nhà khoa học. Nghiên cứu khoa học cơ bản không phải là hoạt động học thuật xa rời thực tiễn mà chính là nền tảng chiến lược của năng lực tự chủ quốc gia trong thế kỷ XXI. Đầu tư cho khoa học cơ bản là đầu tư cho chiều sâu phát triển, cho năng lực cạnh tranh dài hạn và cho tương lai công nghệ của đất nước.

 Vân Nga -Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học