Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Cuộc họp
Cuộc họp Ủy ban hỗn hợp Việt Nam – Ấn Độ về năng lượng nguyên tử (NLNT) được tổ chức hai năm một lần, là một hoạt động quan trọng trong khuôn khổ hợp tác giữa hai quốc gia về ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình. Từ sau giai đoạn ký lại Hiệp định liên Link Mobile Đăng Ký J88 năm 2016, 03 Cuộc họp Ủy ban hỗn hợp Việt Nam – Ấn Độ về NLNT đã được tổ chức: (i) lần thứ 1 do Ấn Độ chủ trì từ ngày 12-14/12/2018 tại Mumbai, Ấn Độ; (ii) lần thứ 2 do Việt Nam chủ trì vào ngày 18/03/2021 theo hình thức trực tuyến; (iii) lần thứ 3 do phía Việt Nam chủ trì từ ngày 25-26/5/2023 tại Hà Nội.
Từ ngày 12 – 13/5/2025, Cuộc họp Ủy ban Hỗn hợp Việt Nam – Ấn Độ lần thứ 4 về năng lượng nguyên tử (NLNT) đã diễn ra tại trụ sở Bộ Năng lượng nguyên tử Ấn Độ (DAE), Mumbai, Ấn Độ. Cuộc họp lần thứ tư này nhằm giúp các bên đánh giá tình hình, đề xuất các hướng hợp tác trọng tâm cho giai đoạn tiếp theo trên cơ sở tình hình phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử ở Việt Nam hiện nay và các hướng hợp tác tiềm năng mà hai bên cùng quan tâm.
Tham dự Cuộc họp, về phía Ấn Độ có ông Arun Kumar Nayak, Trưởng Ban J881 ưu đãi hấp dẫn và Kế hoạch hạt nhân, DAE làm Trưởng đoàn và các đại diện đến từ Bộ Ngoại giao Ấn Độ, Ban Công nghệ bức xạ và Đồng vị, Trung tâm Nghiên cứu năng lượng nguyên tử Bhabha, Công ty TNHH đất hiếm Ấn Độ (IREL), Tổng công ty Điện hạt nhân Ấn Độ (NPCIL), Cơ quan Pháp quy năng lượng nguyên tử Ấn Độ (AERB). Về phía Việt Nam tham dự Cuộc họp có TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (NLNTVN), Trưởng đoàn và các đại diện từ Vụ Hợp tác quốc tế – Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Công nghệ xạ hiếm, Trung tâm Đánh giá không phá hủy, Ban Hợp tác quốc tế, Viện NLNTVN và các đại diện từ Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ, Lãnh sự quán Việt Nam tại Mumbai và Văn phòng Khoa học công nghệ tại Ấn Độ.
Toàn cảnh Cuộc họp Ủy ban hỗn hợp Việt Nam – Ấn Độ lần thứ 4 năng lượng nguyên tử
Tại Cuộc họp, ông Shri S. Anil Kumar, Kỹ sư trưởng, NPCIL đã chia sẻ tổng quan về lịch sử phát triển Chương trình Điện hạt nhân Ấn Độ, vai trò và đóng góp của năng lượng hạt nhân trong cơ cấu phát điện quốc gia. Các lò phản ứng nước nặng áp lực (PHWR) đầu tiên ở Ấn Độ được Đăng ký nhận khuyến mãi tại Rawatbhata, Rajasthan với sự hợp tác của Canada từ những năm 1963. Các cấu trúc lõi được chế tạo một phần tại Canada và sau đó được hoàn thiện bởi ngành công nghiệp Ấn Độ. Năm 1974, sự hợp tác kỹ thuật với Canada bị ảnh hưởng, Ấn Độ đã tiếp tục dự án một cách độc lập, giảm tỷ lệ nhập khẩu thiết bị xuống còn khoảng 10–15%. Các kỹ sư Ấn Độ đã hoàn thành việc Đăng ký nhận khuyến mãi và vận hành RAPS-2 với phần lớn thiết bị được sản xuất trong nước. Điều này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc phát triển công nghệ hạt nhân nội địa của Ấn Độ.
Tiếp nối thành công này, Ấn Độ đã thiết kế và Đăng ký nhận khuyến mãi các lò phản ứng PHWR công suất 220 MWe tại Kalpakkam (MAPS-1 và MAPS-2), sử dụng thiết kế hoàn toàn nội địa. Ấn Độ đã phát triển công nghệ lò phản ứng nước nặng (PHWR) từ các lò công suất 220 MWe ban đầu đến các lò PHWR nội địa hóa tiêu chuẩn. Trong quá trình này, Ấn Độ đã từng bước nâng cấp công suất từ 220 MWe lên 540 MWe và sau đó lên 700 MWe. Các lò phản ứng PHWR công suất cao hiện nay đang được vận hành tại nhiều nhà máy điện hạt nhân trên toàn quốc, đánh dấu bước tiến quan trọng trong khả năng tự lực về công nghệ hạt nhân của Ấn Độ. Phía Ấn Độ đặc biệt nhấn mạnh vai trò then chốt của điện hạt nhân trong chiến lược giảm phát thải carbon, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi J88 là nhà cái uy tín hàng đầu thuộc tập đoàn ABCVIP của quốc gia
Đại diện Tổng Công ty Điện hạt nhân Ấn Độ (NPCIL) trình bày tại kỳ họp
Thay mặt Đoàn Việt Nam, ông Trần Chí Thành, Trưởng đoàn đã chia sẻ một số thông tin về Quy hoạch điện VIII (PDP8) của Việt Nam, xu hướng phát triển điện hạt nhân trên thế giới, công tác chuẩn bị cho việc phát triển chương trình điện hạt nhân quốc gia, tiến độ triển khai dự án Trung tâm Khoa học và công nghệ hạt nhân (CNST), cùng với chiến lược phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực hạt nhân tại Việt Nam. Phía Việt Nam bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác với Ấn Độ, đặc biệt trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn cho quá trình Đăng ký nhận khuyến mãi lò phản ứng nghiên cứu, một hợp phần quan trọng thuộc dự án CNST, hiện đang được Việt Nam phối hợp triển khai với Tập đoàn năng lượng nguyên tử quốc gia Liên bang Nga (ROSATOM). Đối với việc triển khai các dự án điện hạt nhân tại Việt Nam trong tương lai, phía Việt Nam mong muốn Ấn Độ chia sẻ kinh nghiệm triển khai Dự án Nhà máy điện hạt nhân Kudan-Kulam tại Ấn Độ. Ngoài ra, phía Việt Nam cũng đề xuất Ấn Độ xem xét khả năng tham gia tư vấn, hợp tác trong các dự án hạt nhân tại Việt Nam.
Trưởng đoàn Việt Nam trình bày tại Cuộc họp
Ấn Độ đã nghiên cứu đất hiếm từ những năm 1948 về phân hủy tinh quặng monazite và xử lý được Thorium (Th) và Uranium (U) trong bã thải phóng xạ để lấy ra U tinh khiết làm nguyên liệu cho lò phản ứng hạt nhân, lượng Th lấy ra để trữ trong kho, do Th hiện nay chưa có ứng dụng nhiều và cũng là vật liệu hạt nhân quan trọng. Từ quá trình chế biến sa khoáng ven biển để thu nhận ilminite, zircon và rutil, monazite được chế biến để lấy ra tổng đất hiếm clorua, sau đó Ấn Độ tự phát triển công nghệ chiết đất hiếm bằng dung môi tách ra các đất hiếm riêng rẽ với độ tinh khiết cao như; La. Ce, Pr, Nd, Sm, Gd, Dy, Y trên 99,9%, với công suất nhà máy 5000 tấn trên năm. Công ty TNHH Đất hiếm Ấn Độ (IREL) là công ty thuộc DAE chuyên nghiên cứu triển khai về công nghệ đất hiếm đặc biệt là đất hiếm monazite (đi từ sa khoáng ven biển của vùng Tây Nam Ấn Độ).
Tại Cuộc họp, đại diện IREL đã bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực tiềm năng này và đề xuất hợp tác trong các lĩnh vực khai thác, sản xuất và các lĩnh vực liên quan đến J882ea VIP Trang Chủ 2026 đất hiếm. IREL cũng yêu cầu phía Việt Nam cung cấp khung hợp tác dựa trên các kỳ vọng từ hai bên. Để tiến tới việc thực hiện hợp tác, phía Ấn Độ đã đề xuất tổ chức chuyến thăm hiện trường để đánh giá địa hình và địa chất của các khu vực tiềm năng có trữ lượng đất hiếm tại Việt Nam, từ đó đưa ra đánh giá trước khi quyết định quy mô hoạt động và các phương thức cần thiết khác.
Đại diện IREL phát biểu tại Cuộc họp
Việt Nam có nhiều điểm mỏ, mỏ quy mô công nghiệp với tổng trữ lượng đất hiếm tiềm năng khoảng 22 triệu tấn. Từ năm 1990 đến nay, Viện Công nghệ xạ hiếm (CNXH), Viện NLNTVN đã nghiên cứu các giai đoạn của quá trình chế biến các loại quặng đất hiếm ở Việt Nam, từng bước làm chủ công nghệ chiết lỏng-lỏng phân chia tinh chế các nguyên tố đất hiếm. Viện CNXH hiện đang phát triển phần mềm tính toán cho quá trình tách nguyên tố đất hiếm, với trọng tâm hiện tại là các nguyên tố đất hiếm nhóm trung (MREEs), từ Sm, Gd, Eu, Tb, Dy với độ sạch cao trên 99% và hiệu suất trên 95%.
Tại Cuộc họp, đại diện Viện CNXH bày tỏ sự quan tâm, hợp tác với Ấn Độ về phát công nghệ chế biến monazite, đặc biệt là trong việc quản lý chất thải phóng xạ và giải pháp lưu trữ Th, thông qua các nghiên cứu R&D chung giữa Việt Nam và Ấn Độ, hợp tác ba bên giữa Viện CNXH – IREL – các công ty của cả hai quốc gia. Để triển khai hợp tác, Viện CNXH đã đề xuất các hình thức như trao đổi khoa học, đào tạo trực tuyến và tại chỗ, trao đổi chuyên gia và các chuyến thăm kỹ thuật. Viện CNXH cũng mong muốn phía IREL cùng nghiên cứu công nghệ chiết phân chia các nguyên tố đất hiếm có độ sạch cao ở quy mô nhà máy và chuyển giao công nghệ chế tạo các hợp kim đất hiếm.
Trong khuôn khổ Cuộc họp, hai bên đã nhất trí sẽ J882ea tỉ lể kèo thắng lớn hợp tác lâu dài, ổn định trong việc cung cấp nguồn Co-60 từ Ấn Độ cho Việt Nam. Phía Ấn Độ khẳng định sẽ ưu tiên xem xét yêu cầu từ Việt Nam và đề nghị Việt Nam gửi yêu cầu cung cấp Co-60 sớm để đảm bảo khả năng cung ứng ổn định và kịp thời. Phía Việt Nam cũng đề nghị Ấn Độ xem xét, giữ mức giá ổn định trong thời gian 03 – 05 năm, Hai bên có thể trao đổi ký kết thỏa thuận về việc cung cấp nguồn Co-60 kèm lộ trình tăng giá phù hợp. Phía Ấn Độ cũng bày tỏ sẵn sàng xem xét việc ký kết thỏa thuận cung cấp nguồn Co-60 với thời hạn hai năm, tùy thuộc vào tình hình sẵn có của nguồn Co-60 trong nước.
Đại diện đoàn Việt Nam trình bày báo cáo tại Cuộc họp
Trong lĩnh vực kiểm tra không phá hủy (NDT), hai bên cũng nhất trí sẽ tăng cường hợp tác, hỗ trợ đào tạo nhân sự, chuyển giao công nghệ về ứng dụng NDT cho các cấu phần của các cơ sở hạt nhân (nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng nghiên cứu) và mở rộng phạm vi của chương trình chứng nhận NDT đối với các phương pháp tiên tiến và cho các ngành công nghiệp cụ thể.
Việt Nam đề xuất Ấn Độ nâng cấp thiết bị cho Phòng Thí nghiệm
tại Trung tâm Đào tạo, Viện Nghiên cứu hạt nhân
Trung tâm Đào tạo thuộc Viện Nghiên cứu hạt nhân được thành lập vào năm 1999 nhằm mục đích hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cho ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam. Hàng năm, Trung tâm đã tổ chức nhiều khóa đào tạo về vật lý hạt nhân, năng lượng hạt nhân, an toàn bức xạ và ứng dụng kỹ thuật hạt nhân. Tại Cuộc họp, phía Việt Nam đã đề nghị Ấn Độ xem xét việc bảo trì, sửa chữa, nâng cấp các thiết bị tại Phòng thí nghiệm của Trung tâm mà Trung tâm Nghiên cứu nguyên tử Bhabha – Bhabha (BARC), Ấn Độ đã tài trợ cho Viện Nghiên cứu hạt nhân để phục vụ mục đích đào tạo (các thiết bị được tài trợ gồm máy đếm đơn kênh, máy đo phổ tia-X, kính hiển vi, máy đo liều, máy ly tâm, tủ sấy mẫu, v.v.…) và cử đoàn chuyên gia sang Đà Lạt lắp đặt thiết bị vào năm 2001. Trong giai đoạn 2007-2010, qua chương trình hợp tác đào tạo giữa BARC với Viện Nghiên cứu hạt nhân, Trung tâm Đào tạo đã tổ chức 04 khóa đào tạo và cấp chứng chỉ NDT trong lĩnh vực Chụp ảnh phóng xạ (Radiographic Testing – RT) và Siêu âm (Ultrasonic Testing – UT) với sự tham gia giảng dạy của các chuyên gia Ấn Độ. Về đề xuất này, phía Ấn Độ sẽ xem xét hỗ trợ cho Việt Nam trên cơ sở danh mục thiết bị, thông số kỹ thuật, mức độ hỏng hóc và thứ tự ưu tiên theo đề xuất của Việt Nam.
Trưởng đoàn hai bên ký kết và trao Biên bản Cuôc họp
Đại diện Đại sứ quán Việt Nam phát biểu tại Cuộc họp
Cuộc họp Ủy ban Hỗn hợp Việt Nam – Ấn Độ lần thứ 4 về năng lượng nguyên tử đã diễn ra thành công tốt đẹp, hứa hẹn mang lại nhiều kết quả hợp tác trong tương lai. Thay mặt cho Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ, ông Lê Quang Biên, Tổng Lãnh sứ quán Việt Nam tại Mumbai đã bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới phía Ấn Độ đã tổ chức Cuộc họp này và hy vọng hai bên sẽ tích cực triển khai các hoạt động trao đổi nghiên cứu, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo để nâng cao năng lực cho đội ngũ chuyên gia, cán bộ kỹ thuật Việt Nam về ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, góp phần J882ea tỉ lể kèo thắng lớn quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai quốc gia.
Ban Hợp tác quốc tế
