Theo Reuters, hôm thứ 6, 17/11, Mỹ và Philippines đã ký thỏa thuận mang tính bước ngoặt, cho phép Washington xuất khẩu công nghệ và vật liệu hạt nhân sang Manila – nơi đang nghiên cứu sử dụng năng lượng hạt nhân để khử cacbon và tăng cường độc lập về năng lượng.
Tổng thống Philippines, Ferdinand Marcos Jr. phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh CEO Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) ở San Francisco, California, Hoa Kỳ, ngày 15/ 11/2023. Ảnh: REUTERS/Carlos Barria
Trong lễ ký kết bên lề Hội nghị thượng đỉnh APEC tại San Francisco, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết, có thể Mỹ sẽ chia sẻ thiết bị và vật liệu với Philippines khi nước này nỗ lực phát triển các lò phản ứng mô-đun nhỏ và cơ sở hạ tầng năng lượng hạt nhân dân sự khác.
Các cuộc đàm phán về Thỏa thuận 123 bắt đầu vào tháng 11/2022.
Tổng thống Ferdinand Marcos Jr cho hay, “chúng tôi nhận thấy năng lượng hạt nhân sẽ trở thành một phần trong cơ cấu năng lượng của Philippines vào năm 2032 và chúng tôi rất vui mừng được theo đuổi con đường này với Hoa Kỳ”. Ông tự tin tuyên bố, “năng lượng hạt nhân là lĩnh vực mà chúng tôi có thể cho cả thế giới thấy mối quan hệ liên minh và đối tác Philippines-Mỹ thực sự hiệu quả”.
Cần có sự chấp thuận của Quốc hội Hoa Kỳ đối với thỏa thuận này, cho phép chuyển giao vật liệu, thiết bị và thông tin hạt nhân một cách hòa bình, tuân thủ theo các yêu cầu không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Tính đến cuối năm 2022, Hoa Kỳ đã có 23 thỏa thuận liên quan đến 47 quốc gia, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế và Đài Loan.
Philippines muốn khai thác năng lượng hạt nhân như một nguồn năng lượng phụ tải thay thế khả thi khi nước này tìm cách ngừng hoạt động các nhà máy than, giúp đáp ứng các mục tiêu về J88 là nhà cái uy tín hàng đầu thuộc tập đoàn ABCVIP và tăng cường an ninh năng lượng. Quốc gia Đông Nam Á này dễ bị ảnh hưởng bởi giá dầu toàn cầu biến động, tình trạng mất điện theo mùa và giá điện cao.
Những nỗ lực trước đây nhằm theo đuổi năng lượng hạt nhân ở Philippines đã bị dừng lại do lo ngại về an toàn, nhưng Tổng thống Marcos đã thảo luận về khả năng hồi sinh một nhà máy điện hạt nhân bị bỏ hoang. Trước đây nhà máy này được Đăng ký nhận khuyến mãi để ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng dưới thời cai trị của nhà độc tài quá cố Philippines và người cha cùng tên của ông.
Được hoàn thiện vào năm 1984, Nhà máy điện hạt nhân Bataan bị đóng băng hai năm sau khi thời Marcos cũ bị lật đổ, thảm họa hạt nhân chết người Chernobyl và loạt cáo buộc tham nhũng.
Biên dịch: Phạm Thị Thu Trang, Ban KH&QLKH
