Theo như kết quả được chỉ ra trong báo cáo của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử OECD (NEA) và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), chi phí điện năng phân cấp của các công nghệ sản xuất điện ít phát thải Carbon đang giảm dần và ngày càng thấp hơn so với công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Giá điện từ nhà máy điện hạt nhân mới vẫn giữ ở mức bình ổn, tuy nhiên điện từ các nhà máy điện hạt nhân hiện tại được kéo dài thời gian vận hành có khả năng sẽ có chi phí thấp nhất trong các công nghệ sản xuất điện ít phát thải Carbon. Việc vận hành dài hạn các nhà máy hiện tại sẽ tạo ra lựa chọn chi phí điện thấp nhất cho thế hệ các-bon thấp. Báo cáo cho biết điện hạt nhân được kỳ vọng sẽ có chi phí thấp hơn trong tương lai gần.
Ấn bản chi phí sản xuất điện dự kiến (Projected Costs of Generating Electricity- 2020 Edition) được phát hành ngày 9/12/2020, đây là nghiên cứu chung được xuất bản lần thứ 9 hợp tác giữa IEA và NEA báo cáo về chi phí phát điện trọn đời được phân cấp cho các công nghệ sản xuất điện khác nhau. Báo cáo năm 2020 tập trung nghiên cứu về chi phí dự kiến của các công nghệ đã được Đăng ký nhận khuyến mãi và dự kiến đưa vào vận hành năm 2025.
Đây là nghiên cứu mới tính toán chi phí điện năng phân cấp (LCOE) sử dụng tỷ lệ chiết khấu 3%, 7% và 10%, sử dụng kết hợp của loạt giả định về đặc điểm chung và đặc trưng của quốc gia, đặc trưng của công nghệ đã được sự đồng ý của một nhóm chuyên gia chỉ đạo để tính chi phí điện năng phân cấp ở cấp độ nhà máy. Báo cáo này dựa vào dữ liệu bao gồm: nhiên liệu hóa thạch, năng lượng hạt nhân và một số loại năng lượng tái tạo như năng lượng gió, mặt trời, J885 Đăng Ký Tải App và nhiên liệu sinh học của 243 nhà máy tại 24 quốc gia là thành viên và không phải thành viên của OECD.
Các tính toán chi phí điện năng phân cấp dựa trên hướng tiếp cận chi phí phân cấp trọn đời trung bình sử dụng phương pháp chiết khấu dòng tiền. Chi phí được tính toán ở cấp độ nhà máy do đó không bao gồm chi phí truyền tải và phân phối. Các tính toán này cũng không tính đến các chi phí hệ thống khác hoặc các tác động bên ngoài khác trừ lượng CO2 phát thải ở cấp độ nhà máy.
Báo cáo đã cho thấy rằng, công nghệ sản xuất điện phát thải lượng carbon thấp nhìn chung đang ngày càng trở nên cạnh tranh về chi phí, mà không phụ thuộc vào sự khác biệt về điều kiện khu vực, quốc gia và địa phương. Chi phí năng lượng tái tạo có xu hướng giảm dần trong những năm gần đây, chi phí điện gió và điện mặt trời hiện có thể cạnh tranh với chi phí năng lượng hóa thạch tại nhiều quốc gia.
Báo cáo cũng cho biết, giá điện từ nhà máy điện hạt nhân sẽ trở nên thấp hơn trong tương lai gần. Do việc giảm chi phí sản xuất nhờ thu được các bài học kinh nghiệm từ các dự án đầu tiên tại một số quốc gia thuộc OECD, năng lượng hạt nhân vẫn sẽ là công nghệ năng lượng sạch có thể triển khai với chi phí dự kiến thấp nhất tính tới năm 2025. Báo cáo cũng chỉ ra rằng việc kéo dài quá trình vận hành của các nhà máy điện hạt nhân hiện có (hay còn được gọi là vận hành dài hạn) sẽ là nguồn điện các-bon thấp hiệu quả nhất về mặt chi phí. Ngay cả khi tỷ lệ sử dụng thấp hơn, và với kịch bản tiềm năng là các nhà máy điện hạt nhân ở trong những hệ thống có tỷ lệ cao về năng lượng tái tạo đầy biến động, thì tiềm năng của nhà máy điện hạt nhân trong hệ thống có sự cạnh tranh mạnh mẽ của các nguồn năng lượng tái tạo, chính là chi phí đầu tư mới thấp hơn so với các công nghệ điện sạch khác.
Bình luận về kết quả của báo cáo, Sama Bilbao y León, Tổng Giám đốc Hiệp hội Hạt nhân thế giới cho biết: “Việc đầu tư kéo dài tuổi thọ của các lò phản ứng hạt nhân hiện nay là vấn đề không cần phải bàn cãi. Đầu tiên, đây là lựa chọn sản xuất điện có chi phí thấp, thứ hai, điều này có thể đóng góp ngay lập tức và đáng kể vào việc tạo ra công ăn việc làm trong bối cảnh phục hồi kinh tế hậu đại dịch COVID-19, và thứ ba cũng quan trọng không kém đó là nhiều quốc gia sẽ gặp khó khăn để đạt được mục tiêu giảm thiểu phát thải carbon nếu như không có sự đóng góp của các nhà máy điện hạt nhân”.
Trong báo cáo lưu ý rằng, J885 Đăng Ký Tải App có thể đóng góp tương tự như điện hạt nhân với chi phí tương đương, nhưng nó sẽ phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên của từng quốc gia cụ thể. Báo cáo cũng cho biết, với giả thiết chi phí xử lý là 30 USD/1 tấn CO2 kèm theo việc thu giữ là lưu trữ carbon đang là một vấn đề nan giải khiến cho việc sản xuất điện than đang dần trở nên không còn cạnh tranh về mặt chi phí. Chi phí của điện khí đốt đã giảm do giá khí giảm và “khẳng định vai trò của khí đốt trong quá trình chuyển đổi”.
IEA và NEA cho biết, bất cứ sự so sánh nào về giá điện hiện nay cũng sẽ phải xem xét đến việc thay đổi nhanh chóng của hệ thống điện. Cũng như trong các ấn bản lần trước, báo cáo này dùng LCOE như là một thước đo trực quan và minh bạch, được sử dụng rộng rãi trong hoạch định chính sách, mô hình hóa và thảo luận công khai.
Khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời trong hệ thống tăng lên, chi phí điện năng được tạo ra bởi công nghệ cụ thể trong hệ thống điện cụ thể cũng sẽ thay đổi. Do đó, báo cáo cũng đưa ra một thước đo mới gọi là LCOE “được điều chỉnh theo giá trị”, để giải thích cho những tác động này. Chi phí pin nhiên liệu, lưu giữ và vận hành dài hạn của nhà máy điện hạt nhân lần đầu tiên cũng được đưa vào phân tích trong báo cáo.
Đây cũng là lần đầu tiên, công cụ tính toán chi phí điện năng phân cấp trực tuyến được đính kèm vào trong báo cáo. Công cụ này cho phép người dùng dễ dàng tải xuống tất cả bảng dữ liệu trong báo cáo, đồng thời có thể kiểm tra tác động của việc thay đổi các biến số được lựa chọn như là: tỷ lệ chiếu khấu, giá nhiêu liệu và chi phí carbon.
Một trong năm “chương” của báo cáo trình bày quan điểm mới nhất về vai trò tiềm năng của năng lượng hạt nhân trong các hệ thống năng lượng sạch. Dưới sự ủy quyền bởi NEA, báo cáo đã chỉ ra rằng năng lượng hạt nhân có thể hỗ trợ hiệu quả việc giảm thiểu lượng carbon trong một vài cách khác nhau. Đầu tiên, việc vận hành dài hạn vẫn là một trong những lựa chọn tối ưu nhất về chi phí để tạo ra năng lượng sạch trong nhiều khu vực với LCOE trong khoảng từ 30 đến 50 USD cho mỗi MWh. Thứ hai, nhờ vào kinh nghiệm thu được từ các dự án đầu tiên, các nhà máy điện hạt nhân mới có thể bước vào giai đoạn học hỏi nhanh chóng kinh nghiệm từ các nước phương Tây thuộc OECD từ đó có thể giảm chi phí Đăng ký nhận khuyến mãi từ 20 đến 30% so với mức hiện nay. Thứ ba, các mô đun lò phản ứng cỡ nhỏ sẽ làm giảm chi phí và rủi ro khi Đăng ký nhận khuyến mãi nhà máy đồng thời làm tăng khả năng chi trả các dự án. Các quốc gia theo đuổi lựa chọn hạt nhân sẽ được hưởng lợi từ việc huy động ba giải pháp bổ sung này.
Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành của IEA cho biết: “Ngành điện là ngành thiết yếu cho các hoạt động của Trang Chủ J88.com Trực Tuyến Mới Nhất 2026 hiện đại, khi cuộc khủng hoảng COVID-19 diễn ra một lần nữa và nó cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm lượng khí thải toàn cầu”. “Đầu tư vào các công nghệ năng lượng phát thải khí carbon thấp với giá cả phải chăng có thể hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng cần thiết nếu chúng ta mong muốn đạt được tình trạng giảm lượng khí CO2 phát thải toàn cầu”.
Bilbao y León cũng nói thêm rằng: “Để đạt được trung hòa hàm lượng carbon cần phải giảm thiểu mạnh mẽ hơn nữa quá trình phát thải carbon trong lĩnh vực sản xuất điện”. “Trong khi các hệ thống điện đã hầu như có thể đáp ứng được tỷ trọng ngày càng tăng của các nguồn năng lượng tái tạo, việc tăng tỷ trọng hơn nữa các nguồn này cũng sẽ mang lại những thách thức đáng kể liên quan đến độ tin cậy, ổn định, khả năng phục hồi và chi phí. Năng lượng hạt nhân sẽ tiếp tục đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hệ thống điện ổn định trong hỗn hợp các loại hình năng lượng thế hệ các-bon thấp và đạt hiệu quả chi phí”.
Biên dịch: Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Kế hoạch và Quản lý khoa học
