Trung Quốc lại một lần nữa gây xôn xao dư luận với dự án “lò phản ứng hạt nhân nổi” đầy tham vọng. Lò phản ứng ACPR50S đang được thử nghiệm rộng rãi để kiểm tra khả năng chống chọi với bão và các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt.
Trung Quốc là quốc gia thứ ba Đăng ký nhận khuyến mãi và áp dụng lò phản ứng nổi, sau Mỹ và Nga. Theo các kỹ sư hàng hải, nhà máy điện hạt nhân nổi đầu tiên của Trung Quốc có thể chống chịu được thảm họa thời tiết 10.000 năm mới có một lần.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết cần cẩu neo trên cơ sở giống như con tàu sẽ cần được tăng cường để ngăn toàn bộ nhà máy bị vỡ nếu cố gắng vượt qua cơn bão tại một cảng.
Nhà máy điện hạt nhân nổi ACPR50S của Trung Quốc
Lò phản ứng 60 megawatt đang được phát triển ngoài khơi bờ biển phía Đông của Trung Quốc để cung cấp năng lượng cho các giàn khoan dầu và các đảo ở vịnh Bột Hải.
Lò phản ứng nổi được Trung Quốc lên kế hoạch vào năm 2016 nhằm mục đích thương mại hóa một thế hệ lò phản ứng hạt nhân nhỏ và di động mới. Đây được cho là một ý tưởng nhằm cung cấp năng lượng cho các giàn khoan dầu và các hòn đảo ở bờ biển phía đông kém phát triển của đất nước.
Theo SCMP, lò phản ứng nổi 30.000 tấn này sẽ hoàn thành vào năm 2022 và trở thành lò phản ứng đầu tiên trong tổ hợp lò của Trung Quốc nhắm hướng tới mục tiêu phát triển dọc từ bờ biển phía Đông tới khu vực biển đang tranh chấp.
Tuy nhiên, điều này cũng đồng thời mang ý nghĩa J88 com the gioi đỉnh cao cho dã tâm bành trướng của Trung Quốc khi nước này đang đặt mục tiêu Đăng ký nhận khuyến mãi tổ hợp nhà máy điện hạt nhân nổi kéo dài từ Biển Bột Hải đến khu vực Biển Đông đang tranh chấp.
Một báo cáo của Trung tâm Belfer năm 2018 cho biết, sau khi tổ máy hạt nhân nổi được Đăng ký nhận khuyến mãi và triển khai thử nghiệm ở Biển Bột Hải, nước này có kế hoạch Đăng ký nhận khuyến mãi tới 20 nhà máy điện hạt nhân nổi hoạt động trong vùng biển tranh chấp.
Các quốc gia khác trong khu vực, như Việt Nam và Philippines, cũng tuyên bố chủ quyền tại các đảo nơi đặt các nhà máy điện hạt nhân nổi của Trung Quốc trong tương lai.
Cơ quan Hợp tác Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc đang Đăng ký nhận khuyến mãi một nhà máy điện nổi ở Yên Đài, tỉnh Sơn Đông có quy mô gấp đôi quy mô của dự án Biển Bột Hải. Dự kiến nhà máy sẽ hoàn thành vào năm 2023 và cung cấp năng lượng điện cho một khu công nghiệp, nơi có số lượng nhà máy hóa chất lớn nhất Trung Quốc.
Theo cơ quan này cho biết, nhà máy điện này cũng sẽ có thể rời cảng và hoạt động trên vùng biển quốc tế ở Hoàng Hải.
Ngoài việc cung cấp điện và cung cấp năng lượng cho các giàn khoan dầu ở Bờ Đông, lò phản ứng nổi này còn hỗ trợ cho nhiệm vụ của Trung Quốc là loại bỏ dần than và áp dụng năng lượng sạch hơn, phù hợp với các cam kết COP26.
Trung Quốc là một khu vực sử dụng nhiều năng lượng chủ yếu dựa vào nhiệt điện than để phát triển. Việc áp dụng các dạng năng lượng sạch hơn là điều bắt buộc đối với một quốc gia nằm trong số các quốc gia phát thải khí nhà kính cao nhất trên thế giới.
Thành công cho nhà máy điện hạt nhân nổi
Ông Kong Fanfu, nhà khoa học kỹ thuật hàng hải, và một nhóm nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu và Thiết kế Tàu Vũ Hán đã đặt một bản sao thu nhỏ của lò phản ứng hạt nhân tại một cơ sở mô phỏng thời tiết khắc nghiệt ở tỉnh Hồ Bắc và đưa ra kết luận rằng nhà máy điện sẽ có thể liên tục sản xuất điện trong điều kiện gió giật vượt quá 37 m/s, tương đương với lực bão hoặc mức cao nhất trong thang Beaufort.
Mô hình lò phản ứng nổi
Các nhà nghiên cứu đã tăng tốc độ gió nhân tạo lên hơn 50% và bổ sung các điều kiện bão khác như sóng cao đặc biệt và dòng chảy mạnh, không thường xuyên xảy ra cùng nhau.
Theo nghiên cứu của nhóm được xuất bản vào tháng trước trên Tạp chí Kỹ thuật Thiết bị Vũ khí của Trung Quốc, mô hình thử nghiệm vẫn đứng thẳng trong suốt nhiều giờ thử nghiệm. Nghiên cứu khẳng định vùng lõi của mô hình, nơi đặt lò phản ứng, chịu ít chuyển động hơn nhiều so với phần còn lại của con tàu. Điều này mang lại sự tin cậy cho chương trình lò phản ứng nổi của Trung Quốc.
Trong khi các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt như vậy chưa được ghi nhận ở vùng Biển Bột Hải, nhóm tác giả Kong và các đồng nghiệp của ông cho rằng phải tính tới khả năng thời tiết cực đoan này xảy ra và “thân tàu không được lật trong bất kỳ trường hợp nào”.
Các nhà nghiên cứu cho biết, lò phản ứng nổi có một số tính năng an toàn, bao gồm quy trình làm mát bằng nước mặn trong trường hợp mất điện, nhưng nếu bị lật, các tính năng này có thể bị hỏng, dẫn sự nguy hiểm do tan chảy của vùng hoạt.
Cần cẩu neo trên nhà máy nổi được chế tạo để chịu áp lực khoảng 600 tấn. Theo các chuyên gia của Đại học Vũ Hán, một sự kiện thời tiết thảm khốc có thể khiến nó phải chịu lực lên đến 2.000 tấn. Theo các chuyên gia, biện pháp khắc phục sự cố như vậy có thể là làm cho cần trục lớn hơn và khỏe hơn, nhưng vẫn cần phải thử nghiệm bổ sung.
Quản lý an toàn được xác định là mối lo hàng đầu của các nhà khoa học và kỹ sư hạt nhân Trung Quốc đối với dự án lò phản ứng hạt nhân nổi, do có thể có sơ suất hoặc thiếu năng lực vì không được đào tạo đầy đủ.
Những thách thức kỹ thuật này có thể được giải quyết bởi cộng đồng khoa học Trung Quốc đã thử nghiệm thành công một nhà máy điện nổi. Một kỳ tích mà chỉ có hai quốc gia khác có nền công nghệ tiên tiến mới đạt được. Tuy nhiên, quá trình Đăng ký nhận khuyến mãi các nhà máy điện này ở Bột Hải và sau đó là ở khu vực Biển Đông đang tranh chấp, sẽ còn nhiều rào cản khác.
Thách thức
Theo một nghiên cứu được thực hiện vào năm ngoái của Đại học Nam Trung Quốc ở Hành Dương, tỉnh Hồ Nam, các chuyên gia trong ngành đã liệt kê các rào cản công nghệ, sự chấp nhận của công chúng, thời tiết khắc nghiệt và rủi ro an ninh là những vấn đề đối với kế hoạch; tuy nhiên, ý tưởng này là khả thi.
Mối quan tâm về các lò phản ứng hạt nhân nổi đã được đẩy lên khi nhược điểm của các lò này nằm ở vấn đề chi phí và tâm lý chống hạt nhân có thể khiến việc triển khai gây tranh cãi, đặc biệt là ở Biển Đông đang có tranh chấp.
Hai tàu sân bay của Hải quân Hoa Kỳ và một số tàu chiến ở Biển Đông, vào tháng 7 năm 2020 (qua Twitter)
Trong thập kỷ qua, căng thẳng đã gia tăng trong khu vực biển Đông do sự can dự của phương Tây, đặc biệt là Mỹ và các bên có chủ quyền khác như Philippines và Việt Nam. Sự phân cực và căng thẳng dự kiến sẽ gia tăng do việc phi hạt nhân hóa các vùng biển đang tranh chấp có thể không được các bên liên quan khác chấp nhận.
Hơn nữa, một lò phản ứng hạt nhân nổi sẽ đòi hỏi một lượng lớn nhân viên và lực lượng an ninh đề phòng rủi ro và các tác nhân thù địch. Điều này sẽ dẫn đến sự hiện diện tăng cường của quân đội Trung Quốc, gây thêm bất bình cho các nước láng giềng.
Rất có thể xảy ra phản ứng dữ dội của cộng đồng trên thế giới đối với động thái của Trung Quốc vì lý do đơn giản là các hoạt động cải tạo các đảo của Trung Quốc tại biển Đông. Do các đảo mà Trung Quốc J881 ưu đãi hấp dẫn có ít đất (diện tích) nên khiến việc phát triển các khu dân sự trở nên vô cùng viển vông, và khái niệm đầy tham vọng này có tới 20 nhà máy điện hạt nhân nổi là không hợp lý.
Tuy nhiên, lò phản ứng nổi hiện tại đã trải qua quá trình thử nghiệm được cho là sẽ mang lại sự thịnh vượng cho khu vực phía đông của lục địa Trung Quốc. Với những nâng cấp và sửa chữa nhỏ đã được tiến hành thì lò phản ứng hạt nhân nổi này có thể thay đổi bộ mặt của khu vực (vùng) với nhiên liệu sạch và nâng cao năng lực sản xuất điện.
Biên dịch: Trần Thiện Phương Anh, Ban KH&QLKH.
