﻿{"id":15970,"date":"2024-09-22T20:47:13","date_gmt":"2024-09-22T13:47:13","guid":{"rendered":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/?p=15970"},"modified":"2024-09-22T20:47:13","modified_gmt":"2024-09-22T13:47:13","slug":"gs-cao-chi-va-thien-thu-trong-mot-khac-dong-ho","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/gs-cao-chi-va-thien-thu-trong-mot-khac-dong-ho\/","title":{"rendered":"GS. Cao Chi: \u201cV\u00e0 thi\u00ean thu trong m\u1ed9t kh\u1eafc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3\u201d"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u1ed9t kh\u1eafc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c g\u00f3i g\u1ecdn c\u1ea3 thi\u00ean thu v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4 n\u00e9n trong trang s\u00e1ch c\u1ea3 d\u00f2ng ch\u1ea3y v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng ngh\u1ecbch l\u00fd nh\u01b0ng th\u1eadt c\u00f3 l\u00fd b\u1edfi thi\u00ean thu \u1ea5y thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 to\u00e0n \u1ea3nh v\u00e0 \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-15971\" src=\"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1707\" srcset=\"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1.jpg 2560w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-300x200.jpg 300w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-150x100.jpg 150w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-768x512.jpg 768w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-2048x1366.jpg 2048w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-696x464.jpg 696w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-1068x712.jpg 1068w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-630x420.jpg 630w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.1-1920x1280.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/>Gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi n\u0103m 2021. \u1ea2nh: T. Nh\u00e0n<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thi\u00ean thu, v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1i uy v\u0169 bao tr\u00f9m v\u1ea1n v\u1eadt v\u00e0 c\u00e1i mong manh b\u00e9 nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3 h\u00f3a v\u00e0 giao thoa trong m\u1ed9t b\u1ee9c tranh to\u00e0n \u1ea3nh v\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ea1i nhi\u1ec7m m\u00e0u. B\u1ee9c tranh \u1ea5y cho ta th\u1ea5y s\u1ef1 h\u00f2a quy\u1ec7n v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9, hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng ng\u0103n c\u00e1ch, ph\u00e2n l\u00eca. \u1ede \u0111\u00f3, ch\u00e2n dung c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1eddi s\u00e1ng l\u00ean trong m\u1ed9t th\u1ee9 \u00e1nh s\u00e1ng t\u01b0\u1eddng minh, r\u1ea5t l\u1ea1; n\u00f3 gi\u00fap nh\u00ecn th\u1ea5u nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u00f4i khi, v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y hay l\u00fd do kh\u00e1c, ch\u00fang ta ch\u01b0a hi\u1ec3u l\u1eafm ch\u00e2n gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf. \u1ede qu\u00e3ng nh\u1eefng n\u0103m 1950-1960, kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u1eed \u0111i Li\u00ean X\u00f4 theo h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p Moscow mang t\u00ean nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc Nga M. V. Lomonosov, ng\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 kh\u1ea9u hi\u1ec7u \u0111\u1ea7y t\u1ef1 h\u00e0o b\u1eb1ng ti\u1ebfng Latinh\u00a0<em>\u201cScientia est clara cognitio veritatis, illustratio mentis\u201d<\/em>\u00a0(Khoa h\u1ecdc l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u1ea5u \u0111\u00e1o ch\u00e2n l\u00fd, khai s\u00e1ng t\u00e2m tr\u00ed). N\u0103m 1955, hai ch\u00e0ng thanh ni\u00ean tu\u1ed5i ngo\u00e0i \u0111\u00f4i m\u01b0\u01a1i l\u00e0 Cao Chi v\u00e0 \u0110\u00e0o V\u1ecdng \u0110\u1ee9c \u2013 ng\u01b0\u1eddi sau n\u00e0y c\u0169ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 v\u1eadt l\u00fd n\u1ed5i danh v\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n V\u1eadt l\u00fd (Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m KH&amp;CN Vi\u1ec7t Nam) \u2013 c\u00f9ng theo h\u1ecdc \u1edf ng\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y. M\u1ed7i khi nh\u1edb l\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edbi th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1eddng khoa h\u1ecdc Lomonosov, bao gi\u1edd \u00f4ng c\u0169ng t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 m\u00ecnh may m\u1eafn, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1i nh\u00ecn ho\u00e0i ni\u1ec7m \u201cn\u0103m 1944, khi thi \u0111\u1eadu tr\u01b0\u1eddng Coll\u00e8ge V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o n\u1ed9i tr\u00fa (internat) c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng\u201d<sup>1<\/sup>, v\u1ed1n ch\u1ec9 s\u1ed1 \u00edt h\u1ecdc sinh \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u1ebd, kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u may m\u1eafn tr\u00f9ng l\u1eb7p \u0111\u1ebfn th\u1ebf, \u1edf b\u1ed1i c\u1ea3nh m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kinh qua nhi\u1ec1u s\u1ef1 ki\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb \u2013 x\u00e3 h\u1ed9i l\u1edbn lao nh\u01b0 Vi\u1ec7t Nam, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c h\u1ecdc c\u1ee1 \u201cth\u1ea7n \u0111\u1ed3ng x\u1ee9 Qu\u1ea3ng\u201d v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i t\u1ee5 nhi\u1ec1u ph\u1ea9m ch\u1ea5t b\u00e1o hi\u1ec7u m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai khoa h\u1ecdc r\u1ef1c r\u1ee1.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t vinh d\u1ef1 l\u1edbn b\u1edfi d\u1eabu Dubna m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp ch\u01b0a tr\u00f2n 10 n\u0103m nh\u01b0ng v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 quy t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean tu\u1ed5i l\u1eebng l\u1eaby c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd X\u00f4 vi\u1ebft th\u1eddi v\u00e0ng son nh\u01b0 Nikolay Bogolyubov (gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Max Plank 1973), Igor Kurchatov (t\u1ed5ng c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u1ea1t nh\u00e2n X\u00f4 vi\u1ebft), Dmitrii Blokhintsev (t\u1ed5ng c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u01b0 nh\u00e0 m\u00e1y \u0111i\u1ec7n h\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi Obninsk, s\u00e1ng l\u1eadp Dubna), Igor Tamm, Ilya Frank (Igor Tamm, Ilya Frank v\u00e0 Pavel Cherenkov c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c trao gi\u1ea3i Nobel V\u1eadt l\u00fd n\u0103m 1958 cho vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch t\u00e1n x\u1ea1 Cherenkov), Aleksandr Topchiev, Alexander Baldin, Georgy Flyorov\u2026 T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u01b0 m\u1ed9t cu\u1ed9c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1eeba kh\u00e9o cho m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00e0 \u0111\u00f4i khi kh\u00f3 l\u1eb7p l\u1ea1i trong \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<div class=\"wc-shortcodes-box wc-shortcodes-item wc-shortcodes-content wc-shortcodes-clearfix wc-shortcodes-box-primary \" style=\"text-align:left;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cTrong \u0111\u1eddi, t\u00f4i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c hai \u0111i\u1ec1u, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1 t\u00e0i KC 09-17 \u2018Nghi\u00ean c\u1ee9u Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1t nh\u00e2n \u1edf Vi\u1ec7t Nam\u2019, qua \u0111\u00f3 g\u00f3p ph\u1ea7n \u0111em l\u1ea1i k\u1ebft qu\u1ea3 mang t\u00ednh ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ec3 quy ho\u1ea1ch, ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, v\u00e0 hai l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean c\u1ee7a Tia S\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ph\u1ed5 bi\u1ebfn c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1edfi l\u1ebd, d\u1eabu trong th\u1eddi k\u1ef3 Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh, khi k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00f4 c\u00f9ng kh\u00f3 kh\u0103n th\u00ec c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft Dubna \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00fd t\u01b0\u1edfng m\u1edbi v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u00fac \u0111\u1ea9y nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u h\u01a1n v\u1ec1 c\u1ea3 l\u00fd thuy\u1ebft l\u1eabn th\u1ef1c nghi\u1ec7m t\u1ea1i Dubna c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c trung t\u00e2m khoa h\u1ecdc kh\u00e1c c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc ti\u1ebfp c\u1eadn ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1ec1 m\u1eb7t to\u00e1n h\u1ecdc cho l\u00fd thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh, c\u0103n ch\u1ec9nh ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ee9c t\u00e1n s\u1eafc, m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m g\u1ee3i ra v\u1eadn t\u1ed1c pha v\u00e0 v\u1eadn t\u1ed1c nh\u00f3m. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c m\u1ea1nh<sup>3<\/sup>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ph\u00e1t tri\u1ec3n trong l\u00fd thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft si\u00eau ch\u1ea3y, c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd \u1edf Dubna \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u00f4 h\u00ecnh si\u00eau ch\u1ea3y c\u1ee7a h\u1ea1t nh\u00e2n, l\u00fd thuy\u1ebft gi\u00fap hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a gi\u1ea3 h\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u1ee7a h\u1ea1t nh\u00e2n bi\u1ebfn d\u1ea1ng. C\u00e1c d\u1ef1 \u0111o\u00e1n n\u00e0y \u0111\u00e3 h\u1ed7 tr\u1ee3 m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u1ef1c nghi\u1ec7m \u1edf Dubna, trong \u0111\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean m\u00e1y gia t\u1ed1c synchrophasotron \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ea1o ra c\u00e1c h\u1ea1t l\u1ea1 \u1edf m\u1ee9c n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1edbi 10 GeV. \u0110\u00f3 l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u1ea1t m\u1edbi \u2013 h\u1ea1t antisigma-mirius hyperon v\u00e0 nhi\u1ec1u ph\u00e1t hi\u1ec7n kh\u00e1c. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 v\u1edbi m\u00e1y gia t\u1ed1c synchrophasotron, Dubna \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi bao g\u1ed3m v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t nh\u00e2n h\u1ea5p d\u1eabn, khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 nh\u1eefng va ch\u1ea1m h\u1ea1t nh\u00e2n \u1edf m\u1ee9c n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng cao th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c<sup>3<\/sup>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u01b0\u1ee3c gia nh\u1eadp c\u00e1c nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean m\u1eb7t ti\u1ec1n c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i n\u00e0y, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ebb Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 cu\u1ed1n theo v\u00e0 h\u1ea5p th\u1ee5 c\u00e1i m\u1edbi, nh\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u1ee9 tham gia th\u1ef1c nghi\u1ec7m ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u1ea1t ph\u1ea3n antisigma-mirius hyperon v\u00e0 sau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho nh\u00f3m tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ea1i c\u00e1c h\u1ed9i th\u1ea3o \u1edf ch\u00e2u \u00c2u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c y\u1ebfu, Cao Chi, \u0110\u00e0o V\u1ecdng \u0110\u1ee9c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1edbi gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi, qu\u00e3ng th\u1eddi gian \u1edf Dubna l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0m khoa h\u1ecdc. \u00d4ng v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p g\u1ee1, trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u00f9ng tr\u01b0\u1eddng Coll\u00e8ge V\u00f5 T\u00e1nh, gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u1ee9, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u00f9ng th\u1eddi \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u00e0o V\u1ecdng \u0110\u1ee9c. Trong kh\u00f4ng gian h\u00f2a tr\u1ed9n ni\u1ec1m say m\u00ea h\u1ecdc thu\u1eadt v\u00e0 t\u00ecnh b\u1eb1ng h\u1eefu, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee9c s\u00e1ng t\u1ea1o cao khi c\u00f4ng b\u1ed1 b\u1ea3y b\u00e0i b\u00e1o c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c m\u1ea1nh, m\u00f4 h\u00ecnh chu\u1ea9n v\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng v\u00f4 h\u1ea1n. Nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ec1u xoay quanh c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u1edbn c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t m\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f2n th\u1eddi s\u1ef1 t\u1edbi ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 l\u1ebd, khi nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ef1c, nh\u1eefng h\u1ea1t v\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh l\u00fd thuy\u1ebft gi\u1ea3i th\u00edch s\u1ef1 kh\u1edfi sinh c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 t\u1eeb ch\u1ed1n h\u1ed7n mang v\u00e0 tr\u1ea3i qua m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5 nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft, \u00f4ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi rung \u0111\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 hi\u1ec3n th\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1i \u0111\u1eb9p to\u00e0n b\u00edch trong l\u00f2ng c\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u00f3. \u201cL\u00fd thuy\u1ebft di\u1ec5n t\u1ea3 to\u00e0n v\u1eb9n v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1ea5t qu\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a nh\u1eefng vi\u00ean g\u1ea1ch c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean v\u1eadt ch\u1ea5t, d\u01b0\u1edbi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ba trong trong b\u1ed1n l\u1ef1c c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a T\u1ef1 nhi\u00ean (l\u1ef1c \u0111i\u1ec7n-t\u1eeb, l\u1ef1c h\u1ea1t nh\u00e2n m\u1ea1nh v\u00e0 l\u1ef1c h\u1ea1t nh\u00e2n y\u1ebfu) \u0111\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 bi\u1ebfn h\u00f3a\u201d<sup>4<\/sup>.<\/p>\n<div class=\"wc-shortcodes-box wc-shortcodes-item wc-shortcodes-content wc-shortcodes-clearfix wc-shortcodes-box-primary \" style=\"text-align:left;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong kh\u00f4ng gian h\u00f2a tr\u1ed9n ni\u1ec1m say m\u00ea h\u1ecdc thu\u1eadt v\u00e0 t\u00ecnh b\u1eb1ng h\u1eefu, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee9c s\u00e1ng t\u1ea1o cao khi c\u00f4ng b\u1ed1 b\u1ea3y b\u00e0i b\u00e1o c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c m\u1ea1nh, m\u00f4 h\u00ecnh chu\u1ea9n v\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng v\u00f4 h\u1ea1n. Nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ec1u xoay quanh c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u1edbn c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t m\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f2n th\u1eddi s\u1ef1 t\u1edbi ng\u00e0y nay.<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00e1c, \u00f4ng b\u1ecb h\u00fat v\u1ec1 s\u1ef1 to\u00e0n m\u0129 c\u1ee7a \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng v\u00f4 h\u1ea1n. M\u1ed7i khi nh\u1eafm m\u1eaft l\u1ea1i, ai c\u0169ng c\u1ea3m gi\u00e1c nh\u01b0 r\u01a1i v\u00e0o c\u00e1i v\u00f4 h\u1ea1n, kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng bi\u00ean n\u00e0o ng\u0103n c\u00e1ch. \u0110\u1ed1i x\u1ee9ng v\u00f4 h\u1ea1n t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0ng l\u1ea1i r\u1ea5t th\u1eadt, b\u1edfi \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng v\u00f4 h\u1ea1n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ea3o to\u00e0n, v\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ea3o to\u00e0n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 d\u1ecbch chuy\u1ec3n c\u1ee7a th\u1eddi gian, nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ea3o to\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng d\u1ecbch chuy\u1ec3n kh\u00f4ng gian, v\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ed9ng n\u0103ng g\u00f3c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng quay. \u0110\u1ed1i x\u1ee9ng v\u00f4 h\u1ea1n v\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1eb9p lu\u00f4n lu\u00f4n t\u01b0\u01a1ng ph\u00f9ng. N\u1ebfu v\u00f4 h\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean th\u00ec \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean. V\u1eady \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n \u1ea9n ch\u1ee9a \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 n\u1eb1m ngo\u00e0i ph\u1ea1m vi v\u1eadt l\u00fd ch\u0103ng. Ph\u1ea3i ch\u0103ng c\u1ea3 v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00f4 h\u00ecnh v\u00e0 h\u1eefu h\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u0111i\u1ec7u? ph\u1ea3i ch\u0103ng c\u00f3 th\u1ee9 quy lu\u1eadt ph\u1ed5 qu\u00e1t cho c\u1ea3 t\u00e2m th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi? ph\u1ea3i ch\u0103ng b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng hay c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1eb9p?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u00e1ng \u1ea9m \u01b0\u1edbt cu\u1ed1i xu\u00e2n 2021. Tr\u00ean k\u1ec7 b\u1ebfp, b\u00ecnh hoa loa k\u00e8n tr\u1eafng loang lo\u00e1ng n\u01b0\u1edbc m\u01b0a, l\u1eb7ng l\u1ebd t\u1ecfa l\u00e0n h\u01b0\u01a1ng nh\u00e8 nh\u1eb9 tinh khi\u1ebft, \u00e1nh s\u00e1ng d\u1ecbu d\u00e0ng l\u01b0\u1edbt tr\u00ean c\u00e1c g\u00e1y s\u00e1ch nhi\u1ec1u m\u00e0u, th\u1ea5p tho\u00e1ng nh\u1eefng c\u00e1i t\u00ean tr\u01b0\u1eddng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, h\u1ea1t c\u01a1 b\u1ea3n\u2026 Gi\u1edd \u0111\u00e2y, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ef1c, nh\u01b0 h\u01b0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed Qu\u1ed1c gia (sau \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed VN), \u201cd\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng\u201d gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u1ee9, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 theo nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a \u00f4ng \u201cc\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn r\u1ed9ng, c\u00f3 tinh th\u1ea7n y\u00eau n\u01b0\u1edbc, lu\u00f4n lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m sao cho n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0nh h\u1ea1t nh\u00e2n v\u1eefng m\u1ea1nh\u201d<sup>1<\/sup>. Nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00e1ng \u1ea5y, gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u1ee5 tr\u00e1ch ph\u00f2ng V\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 c\u00e1c bu\u1ed5i seminar h\u1ecdc thu\u1eadt trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i, hay \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n h\u1ed7 tr\u1ee3 nghi\u00ean c\u1ee9u, ngay c\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fd thuy\u1ebft. Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ecdc \u1edf m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ti\u00ean ti\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u tinh th\u1ea7n v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf Dubna r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam nh\u01b0 \u00f4ng, ch\u1eafc h\u1eb3n c\u00f3 ph\u1ea7n h\u1ee5t h\u1eabng? Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh m\u1ed9t qu\u1ed1c gia ng\u1ed5n ngang sau chi\u1ebfn tranh, x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1eeb \u0111\u1ed5 n\u00e1t v\u00e0 ki\u1ec7t qu\u1ec7, kh\u00f4ng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u00e0o d\u00e1m m\u01a1 v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u1ec5n c\u1ea3nh m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u t\u01b0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7y trong khi xung quanh \u0111\u1ea7y r\u1eaby thi\u1ebfu \u0111\u00f3i. V\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n thu\u1ea7n t\u00fay khoa h\u1ecdc, t\u01b0\u1edfng l\u00e0 l\u1ebd \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 \u1edf c\u00e1i th\u1eddi m\u00e0 theo h\u1ed3i \u1ee9c c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Ho\u00e0ng T\u1ee5y \u201cdo \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng dai d\u1eb3ng c\u1ee7a quan ni\u1ec7m ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 th\u1ed1ng so\u00e1i, t\u1eebng c\u00f3 giai \u0111o\u1ea1n d\u00e0i chi ph\u1ed1i gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 khoa h\u1ecdc, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m khoa h\u1ecdc d\u1ec5 b\u1ecb quy ch\u1ee5p l\u00e0 chuy\u00ean m\u00f4n thu\u1ea7n t\u00fay \u2013 m\u1ed9t sai l\u1ea7m l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c coi r\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecdng\u201d<sup>5<\/sup>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u0129 nhi\u00ean, l\u00e0m khoa h\u1ecdc trong b\u1ed1i c\u1ea3nh n\u00e0y qu\u1ea3 l\u00e0 th\u00e1ch th\u1ee9c. V\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi, \u0111i\u1ec1u \u0111au kh\u1ed5 b\u1eadc nh\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 thi\u1ebfu th\u1ed1n v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t m\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c g\u1ea7n nh\u01b0 b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp v\u1edbi th\u1eddi s\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u1ed1c t\u1ebf, b\u1edfi quan \u0111i\u1ec3m \u201ctrong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1n b\u1ed9 khoa h\u1ecdc quan h\u1ec7 nhi\u1ec1u v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. Tr\u00ean nguy\u00ean t\u1eafc, th\u01b0 t\u1eeb, b\u00e0i v\u1edf mu\u1ed1n g\u1eedi ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o, v\u00e0 xin ph\u00e9p\u201d<sup>5<\/sup>. \u1ede m\u1ed9t vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1edbn n\u01a1i \u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eadp nh\u1eadt, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00e1ch \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecdc t\u1ea1i Th\u01b0 vi\u1ec7n Qu\u1ed1c gia \u201cnh\u01b0ng khi t\u1ea1p ch\u00ed \u0111\u1ebfn tay ch\u00fang t\u00f4i th\u00ec bao gi\u1edd c\u0169ng mu\u1ed9n ch\u1eebng 3, 4 th\u00e1ng ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 \u0111\u1ebfn 5, 6 th\u00e1ng. N\u00f3i chung l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u bao gi\u1edd c\u0169ng kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 mu\u1ed9n tr\u1ec5\u201d. Trong l\u1eddi k\u1ec3 c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi, sau g\u1ea7n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7, v\u1eabn c\u00f2n d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a ti\u1ebfc nu\u1ed1i v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1eddi l\u00e0m khoa h\u1ecdc thi\u1ebfu th\u1ed1n tr\u0103m b\u1ec1. \u201cH\u1ed3i \u0111\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u1ea5p nh\u01b0ng th\u1ef1c ra t\u00f4i c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn khoa h\u1ecdc th\u00f4i, kh\u00f4ng ngh\u0129 g\u00ec \u0111\u1ebfn th\u1ee9 kh\u00e1c. Ti\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi anh em l\u00e0m khoa h\u1ecdc th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u1ea5y \u0111\u00e2u, ai c\u0169ng ch\u1ec9 th\u00edch vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i. Vui l\u1eafm, m\u1eebng l\u1eafm khi c\u00f3 b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng, d\u00f9 kh\u00f4ng ai trong ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u00e0i qu\u1ed1c t\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt l\u00e0 t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a \u00f4ng hay nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 th\u1eafp l\u00ean trong l\u00f2ng th\u1ebf h\u1ec7 ti\u1ebfp theo \u01b0\u1edbc m\u01a1 khoa h\u1ecdc h\u1ed3n nhi\u00ean v\u00e0 ch\u00e2n th\u00e0nh. \u201cTh\u1ebf h\u1ec7 t\u00f4i th\u1eddi \u0111\u00f3 r\u1ea5t m\u1eebng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i nghi\u1ec7p c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u00e0n anh nh\u01b0 GS. Cao Chi, GS. Ph\u1ea1m Duy Hi\u1ec3n. L\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00fang t\u00f4i ng\u00e2y th\u01a1, l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng ngh\u0129 l\u00e0 h\u1ecdc xong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u00e0 may m\u1eafn\u2026 \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, c\u00e1c anh l\u1edbn tu\u1ed5i v\u1eabn \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho khoa h\u1ecdc, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn cho t\u00f4i\u201d, gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u00e0o Ti\u1ebfn Khoa, t\u1eebng l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u sinh v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft xu\u1ea5t s\u1eafc th\u1ebf h\u1ec7 sau \u1edf Dubna, kh\u00f4ng gi\u1ea5u s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u00e0n anh gi\u1ecfi giang c\u1ee7a m\u00ecnh<sup>6<\/sup>. Th\u1eddi gian tr\u00f4i \u0111i, v\u1eadt \u0111\u1ed5i sao d\u1eddi nh\u01b0ng d\u00f2ng ch\u1ea3y khoa h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecd v\u1eabn li\u1ec1n l\u1ea1c.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-15972\" src=\"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1669\" srcset=\"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2.jpg 2560w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-300x196.jpg 300w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-1024x668.jpg 1024w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-150x98.jpg 150w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-768x501.jpg 768w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-1536x1001.jpg 1536w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-2048x1335.jpg 2048w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-696x454.jpg 696w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-1068x696.jpg 1068w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-644x420.jpg 644w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/23.9.24.2-1920x1252.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/>Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed Vi\u1ec7t Nam ch\u00fac m\u1eebng sinh nh\u1eadt th\u1ee9 90 c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi. \u1ea2nh: T. Nh\u00e0n<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Khi v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam, gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fd thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng chu\u1ea9n, l\u00fd thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u00e1c h\u1ea1t truy\u1ec1n t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c nh\u01b0 photon, h\u1ea1t W, Z, gluon, graviton\u2026, th\u1ee9 nguy\u00ean l\u00fd d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c c\u00f2n l\u1ea1i (t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c y\u1ebfu, t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c m\u1ea1nh, th\u1eadm ch\u00ed t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c h\u1ea5p d\u1eabn) v\u00e0 c\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u00e3 bi\u1ebft. Th\u1eadm ch\u00ed ng\u00e0y nay, l\u00fd thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng chu\u1ea9n c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng n\u1ec1n t\u1ea3ng x\u00e2y d\u1ef1ng th\u1ee9 v\u1eadt l\u00fd n\u1eb1m ngo\u00e0i M\u00f4 h\u00ecnh chu\u1ea9n nh\u01b0 l\u00fd thuy\u1ebft th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u0129 \u0111\u1ea1i (grand unification) v\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 (theory of everything). L\u00fd thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng chu\u1ea9n khi\u1ebfn \u00f4ng tr\u1edf n\u00ean hi\u1ec3u s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n c\u00e1i to\u00e0n v\u1eb9n, c\u00e1i b\u1ea5t to\u00e0n c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng th\u1ee9 m\u00e0 tri th\u1ee9c v\u1eadt l\u00fd v\u1eabn ch\u01b0a gi\u1ea3i th\u00edch n\u1ed5i. C\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5, v\u1ea1n v\u1eadt, tri gi\u00e1c, hi\u1ec7n h\u1eefu, \u0111\u1ecbnh x\u1ee9, \u00fd th\u1ee9c, c\u1ea3m x\u00fac, tr\u00ed nh\u1edb\u2026 c\u1ee9 th\u1ebf \u0111\u1ed9t sinh v\u00e0 ch\u1ed3ng l\u1ea5n \u1edf trong v\u00e0 ngo\u00e0i kh\u00f4ng gian v\u1eadt l\u00fd. M\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m sau, trong m\u1ed9t bu\u1ed5i t\u1ecda \u0111\u00e0m v\u1ec1 c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a To\u00e1n h\u1ecdc do\u00a0<em>Tia S\u00e1ng<\/em>\u00a0t\u1ed5 ch\u1ee9c, gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi mang t\u00ednh tri\u1ebft h\u1ecdc v\u1edbi gi\u00e1o s\u01b0 H\u00e0 Huy Kho\u00e1i \u201cTo\u00e1n h\u1ecdc c\u00f3 mi\u00eau t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng?\u201d v\u00e0 nh\u1eadn v\u1ec1 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u1ea7y n\u1ed7i k\u00ednh ph\u1ee5c M\u1eb9 Thi\u00ean nhi\u00ean \u201c\u1ed2 kh\u00f4ng, to\u00e1n h\u1ecdc ch\u01b0a bao gi\u1edd v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec7n \u0111\u00f3\u201d \u2013 cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p ng\u1eafn g\u1ecdn n\u00e0y khi\u1ebfn g\u1ee3i nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a Paul Dirac, \u00f4ng tr\u00f9m c\u1ee7a \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng, ph\u1ea3n h\u1ea1t \u201cCh\u00faa \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y b\u1eb1ng th\u1ee9 to\u00e1n h\u1ecdc tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00e0m vi\u1ec7c trong m\u1ed9t t\u1eadp th\u1ec3 l\u1edbn nh\u01b0 Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed VN, gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi lu\u00f4n c\u00f3 tinh th\u1ea7n c\u1ea7u th\u1ecb v\u00e0 h\u1ecdc h\u1ecfi. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00fd do \u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0m ch\u1ee7 tr\u00ec \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1t nh\u00e2n \u1edf Vi\u1ec7t Nam\u201d (1992-1994), qu\u00e3ng th\u1eddi gian \u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p t\u00ecm hi\u1ec3u r\u1ea5t s\u00e2u c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, phi n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a h\u1ea1t nh\u00e2n v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c k\u1ecbch b\u1ea3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 ph\u00f9 h\u1ee3p. Ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 \u0111\u00f3, r\u00fat c\u1ee5c v\u1eabn ch\u01b0a ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi v\u1ea5p ph\u1ea3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u tranh lu\u1eadn, c\u00f4ng khai v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f4ng khai, \u1edf Vi\u1ec7t Nam. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ai c\u0169ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 th\u1ea5u \u0111\u00e1o v\u1ec1 \u0111\u1ecba h\u1ea1t n\u00e0y, ngay c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi trong ng\u00e0nh h\u1ea1t nh\u00e2n. T\u1ea1i cu\u1ed9c t\u1ecda \u0111\u00e0m do<em>\u00a0Tia S\u00e1ng<\/em>\u00a0t\u1ed5 ch\u1ee9c sau quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh d\u1eebng ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u1ea1t nh\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 12\/2016, gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi m\u00e1i t\u00f3c b\u1ea1c ph\u01a1 tr\u1ea7m ng\u00e2m v\u00e0 l\u1eb7ng l\u1ebd b\u00ean nh\u1eefng m\u00e1i \u0111\u1ea7u xanh v\u00e0 \u0111i\u1ec3m b\u1ea1c th\u1ebf h\u1ec7 sau c\u1ee7a Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed, \u201cT\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean tuy\u00ean b\u1ed1 l\u00e0 t\u1ea1m d\u1eebng ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1eaft \u0111\u1ee9t ho\u00e0n to\u00e0n v\u1edbi \u0111i\u1ec7n h\u1ea1t nh\u00e2n. Theo th\u00f4ng l\u1ec7 qu\u1ed1c t\u1ebf, m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u1ea1t nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t cam k\u1ebft l\u00e2u d\u00e0i c\u1ea3 tr\u0103m n\u0103m c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng suy ngh\u0129 th\u1ea5u \u0111\u00e1o c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u1ec1 c\u00f4ng ngh\u1ec7 h\u1ea1t nh\u00e2n, c\u00f2n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i trong ng\u00e0y sinh nh\u1eadt th\u1ee9 90 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u201ckh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec vi\u1ec7c d\u1eebng d\u1ef1 \u00e1n m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 ng\u00e0nh h\u1ea1t nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c duy \u00fd ch\u00ed. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 qu\u00ean \u0111i m\u1ea5t m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ng\u00e0nh h\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 b\u00e0i b\u1ea3n t\u1eeb nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u01b0 v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u1eefa c\u00e1i b\u1ea5t to\u00e0n c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u1ed7i day d\u1ee9t v\u1ec1 ng\u00e0nh h\u1ea1t nh\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng, d\u1ec5 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi v\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p c\u00f9ng th\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1eabu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u1ea7u t\u01b0 cho khoa h\u1ecdc t\u1ed1t h\u01a1n nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau, b\u1eb1ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch v\u1eabn c\u1ed1 g\u1eafng duy tr\u00ec m\u1ea1ch nghi\u00ean c\u1ee9u. C\u1ea3 kh\u00f4ng gian v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i \u00f4ng d\u00e0nh tr\u1ecdn t\u00e2m huy\u1ebft \u0111\u1ec3 r\u1ed3i cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p tr\u00e2n tr\u1ecdng t\u1ef1 \u0111\u00e1y l\u00f2ng \u201cGi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc to\u00e0n b\u1ed9 v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u201d, gi\u00e1o s\u01b0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Ph\u00e1t, nguy\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed VN, nh\u1eadn x\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady tr\u00ean trang facebook c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u1ed7 l\u1ef1c m\u00e0 \u1eaft h\u1eb3n ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc trong s\u00e1ng, v\u00f4 v\u1ee5 l\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng. M\u1ea5y ai nh\u01b0 \u00f4ng, trong v\u00f2ng h\u01a1n hai th\u1eadp ni\u00ean, t\u1ef1 m\u00ecnh bi\u00ean d\u1ecbch nhi\u1ec1u s\u00e1ch v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t ph\u1ea1m vi r\u1ea5t r\u1ed9ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ea5t c\u1ee9 \u201c\u0111\u01a1n \u0111\u1eb7t h\u00e0ng\u201d n\u00e0o. Nh\u1edd v\u1eady t\u1eeb n\u0103m 2011 \u0111\u1ebfn n\u0103m 2022, \u00f4ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xu\u1ea5t b\u1ea3n b\u1ea3y cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, trong \u0111\u00f3 cu\u1ed1n cu\u1ed1i c\u00f9ng,\u00a0<em>V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ed9t sinh<\/em>, theo \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u00e0o Ti\u1ebfn Khoa l\u00e0 \u201cm\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1ed3 s\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c gi\u1ea3 Cao Chi th\u1ef1c hi\u1ec7n trong h\u01a1n 20 n\u0103m qua, tr\u00ecnh b\u00e0y theo phong c\u00e1ch b\u00e1ch khoa to\u00e0n th\u01b0 ng\u1eafn g\u1ecdn nh\u01b0ng r\u1ea5t s\u01b0 ph\u1ea1m v\u1ec1 nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1eddi s\u1ef1 c\u00f9ng nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u ph\u00e1t minh, kh\u00e1m ph\u00e1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<div class=\"wc-shortcodes-box wc-shortcodes-item wc-shortcodes-content wc-shortcodes-clearfix wc-shortcodes-box-primary \" style=\"text-align:left;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1eeb n\u0103m 2011 \u0111\u1ebfn n\u0103m 2022, \u00f4ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xu\u1ea5t b\u1ea3n b\u1ea3y cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, trong \u0111\u00f3 cu\u1ed1n cu\u1ed1i c\u00f9ng,\u00a0<em>V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ed9t sinh<\/em>, theo \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u00e0o Ti\u1ebfn Khoa l\u00e0 \u201cm\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1ed3 s\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c gi\u1ea3 Cao Chi th\u1ef1c hi\u1ec7n trong h\u01a1n 20 n\u0103m qua, tr\u00ecnh b\u00e0y theo phong c\u00e1ch b\u00e1ch khoa to\u00e0n th\u01b0 ng\u1eafn g\u1ecdn nh\u01b0ng r\u1ea5t s\u01b0 ph\u1ea1m v\u1ec1 nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1eddi s\u1ef1 c\u00f9ng nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u ph\u00e1t minh, kh\u00e1m ph\u00e1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u1ea7y th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00fac k\u1ebft n\u1ed7 l\u1ef1c \u1edf \u0111\u1eddi b\u1eb1ng c\u1ee7a n\u1ea3 hay c\u00f4ng danh, m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt kh\u00f3 hi\u1ec3u. C\u00f3 l\u1ebd, \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, n\u01a1i nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa, th\u00e1nh thi\u1ec7n v\u00e0 thu\u1ea7n khi\u1ebft c\u00f3 duy nh\u1ea5t m\u1ee5c ti\u00eau cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm c\u00e1i \u0111\u1eb9p tuy\u1ec7t \u0111\u00edch m\u00e0 r\u00fat c\u1ee5c, c\u00f3 th\u1ec3 \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cu\u1ed1i c\u00f9ng, ho\u1eb7c (may m\u1eafn h\u01a1n cho ch\u00fang ta) l\u00e0 g\u1ea7n nh\u01b0 cu\u1ed1i c\u00f9ng. S\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1i \u0111\u1eb9p tuy\u1ec7t \u0111\u00edch, ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady? Hay b\u1ea3n th\u00e2n vi\u1ec7c h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 c\u00e1i \u0111\u1eb9p tuy\u1ec7t \u0111\u00edch \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng t\u1ef1 thanh l\u1ecdc kh\u1ecfi nh\u1eefng l\u1ec1 th\u00f3i h\u01b0 danh ph\u00e0m t\u1ee5c?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft, t\u1ef1 m\u00ecnh, \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean. T\u00ecnh y\u00eau thi ca, h\u1ed9i h\u1ecda m\u00e0 c\u00f3 l\u1ea7n gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi k\u1ec3 \u201cm\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng nh\u1ecf trong gia \u0111\u00ecnh t\u00f4i ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc\u201d v\u00e0 vi\u1ec7c theo h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng d\u00f2ng Providence (Hu\u1ebf), m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng cho d\u00e0nh cho con ch\u00e1u ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u00e0 con ch\u00e1u c\u00e1c nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3 trong n\u01b0\u1edbc v\u1edbi m\u1ee9c h\u1ecdc ph\u00ed b\u1eb1ng m\u1ed9t n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u1ee7a b\u1ed1 \u00f4ng<sup>7<\/sup>, \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung cho nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean \u1ea5y m\u1ed9t m\u1ea1ch ngu\u1ed3n c\u1ea3m x\u00fac, m\u1ed9t phong t\u01b0 ri\u00eang bi\u1ec7t. Gi\u1eefa nh\u1eefng c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean s\u00f4i n\u1ed5i v\u00e0 ho\u1ea1t b\u00e1t c\u1ee7a\u00a0<em>Tia S\u00e1ng<\/em>, \u00f4ng bao gi\u1edd c\u0169ng c\u00f3 ph\u1ea7n l\u1eafng d\u1ecbu, nh\u1ecf nh\u1eb9. Sau n\u00e0y, khi \u0111\u1ebfn d\u1ef1 c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ecda \u0111\u00e0m, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u1eaft xe bu\u00fdt t\u1eeb khu Thanh Xu\u00e2n l\u00ean, l\u1ea7n n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ebfn r\u1ea5t s\u1edbm. T\u1eeb xa \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00e1i v\u00f3c d\u00e1ng thanh tho\u00e1t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed9n l\u1eabn. \u00d4ng th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i m\u1ed9t ch\u1ed7 khi\u00eam t\u1ed1n, c\u1eb7p m\u1eaft trong veo ng\u01b0\u1edbc l\u00ean, l\u1ea5p l\u00e1nh.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 l\u1ea7n, v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 2018, TS. Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh, qua\u00a0<em>Tia S\u00e1ng<\/em>, g\u1eedi t\u1eb7ng \u00f4ng cu\u1ed1n s\u00e1ch\u00a0<em>T\u1ea1i sao l\u00ed thuy\u1ebft d\u00e2y?<\/em>\u00a0c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft Joseph Conlon m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n. Khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c email th\u00f4ng b\u00e1o, \u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c g\u1ecdi \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i \u0111\u1ebfn t\u00f2a so\u1ea1n, gi\u1ecdng h\u00e1o h\u1ee9c \u201cB\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft b\u00e1c Xu\u00e2n Xanh c\u00f3 g\u1eedi t\u1eb7ng cu\u1ed1n\u00a0<em>L\u00fd thuy\u1ebft d\u00e2y<\/em>, b\u00e1c mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m cu\u1ed1n s\u00e1ch qu\u00e1!\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng m\u1ea3nh k\u00fd \u1ee9c l\u1edbn h\u01a1n, gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft qua nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, \u201ct\u00f4i \u0111\u00e3 l\u1edbn l\u00ean c\u00f9ng nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Cao Chi tr\u00ean\u00a0<em>Tia S\u00e1ng<\/em>\u201d, nh\u00e0 v\u0103n tr\u1ebb Hi\u1ec1n Trang chia s\u1ebb c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0i n\u0103m. Gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 \u00edt nhi\u1ec1u th\u1ea5y b\u00f3ng d\u00e1ng c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Hi\u1ec1n Trang, \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 tr\u1ebb c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eadt k\u1ef3 l\u1ea1, nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, qu\u1ea3 th\u1ef1c nhi\u1ec1u c\u00f4ng th\u1ee9c v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 hi\u1ec3u v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng h\u1ecdc v\u1eadt l\u00fd, l\u1ea1i gi\u00fap g\u1ee3i m\u1edf v\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng \u00f3c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc y\u00eau khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 y\u00eau v\u1eadt l\u00fd, t\u1eeb nh\u1eefng trang vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng. \u0110\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00f3n qu\u00e0 l\u1edbn lao t\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1edfng c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u1ede \u0111i\u1ec3m giao c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd, t\u00e2m h\u1ed3n trong tr\u1ebbo v\u00e0 gi\u00e0u x\u00fac c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd v\u00e0 to\u00e0n v\u1eb9n \u201cTr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u00ecn m\u1edbi v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi, sau \u0111\u00f3 c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd s\u1ebd \u0111\u1ecbnh d\u1ea1ng t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch suy ngh\u0129 v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi. V\u00e0 ti\u1ebfp theo sau c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00e1c s\u1ebd du nh\u1eadp nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m m\u1edbi \u0111\u00f3 v\u00e0o c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c nhau c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a\u201d, \u201cPh\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a Manet \u0111\u00e3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Einstein v\u00e0 Bohr: ph\u1ea3i t\u00edch h\u1ee3p hai kh\u00eda c\u1ea1nh b\u1ed5 sung c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00e1ch quan m\u1edbi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u1ea1i kh\u00e1ch quan\u201d, \u201ctruy\u1ec1n thuy\u1ebft m\u1eb9 c\u1eafn ng\u00f3n tay, tim con \u0111au x\u00f3t (c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 T\u0103ng T\u1eed v\u00e0 b\u00e0 m\u1eb9) l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec1n thuy\u1ebft minh h\u1ecda kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ee7a tri\u1ebft l\u00fd to\u00e0n \u1ea3nh\u201d\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u1edd th\u00ec m\u1ed9t v\u00ec sao m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1edfi nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn lan truy\u1ec1n tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t kh\u00f4ng th\u1eddi gian c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 huy\u1ec1n di\u1ec7u, t\u1ecfa th\u1ee9 \u00e1nh s\u00e1ng th\u00e1nh thi\u1ec7n m\u00e0 khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c<em>\u0110\u1ec3 th\u1ea5y v\u0169 tr\u1ee5 trong m\u1ed9t h\u1ea1t c\u00e1t<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>V\u00e0 b\u1ea7u tr\u1eddi trong m\u1ed9t \u0111\u00f3a hoa r\u1eebng<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>H\u00e3y gi\u1eef v\u00f4 c\u00f9ng trong l\u00f2ng tay b\u1ea1n<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>V\u00e0 thi\u00ean thu trong m\u1ed9t kh\u1eafc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3<\/em>\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(Tr\u00edch tr\u01b0\u1eddng thi\u00a0<em>Auguries of Innocence<\/em>, William Blake) \u25a1<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2013<\/p>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">https:\/\/tiasang.com.vn\/khoa-hoc-cong-nghe\/nho-giao-su-nguyen-dinh-tu-28528\/<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">https:\/\/www.vnu.edu.vn\/ttsk\/?C1635\/N30374\/%E2%80%9CNguoi-dac-biet%E2%80%9D-cua-nganh-vat-ly.htm<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">https:\/\/www.iaea.org\/sites\/default\/files\/publications\/magazines\/bulletin\/bull18-5\/185_606406067.pdf<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">https:\/\/tiasang.com.vn\/khoa-hoc-cong-nghe\/mo-hinh-chuan-cua-vat-ly-hat-co-ban-nhap-de-phan-i-6838\/<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">https:\/\/tiasang.com.vn\/quan-ly-khoa-hoc\/xay-dung-mot-vien-nghien-cuu-dang-hoang-10309\/<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">https:\/\/tiasang.com.vn\/tin-tuc\/gs-dao-tien-khoa-lam-khoa-hoc-ma-khong-tu-nghiem-khac-thi-kho-truong-thanh\/<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">T\u00f4i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00e1nh, Ph\u00fa Y\u00ean (chicaomodernphysics.blogspot.com)<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Thanh Nh\u00e0n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u1ed9t kh\u1eafc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c g\u00f3i g\u1ecdn c\u1ea3 thi\u00ean thu v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4 n\u00e9n trong trang s\u00e1ch c\u1ea3 d\u00f2ng ch\u1ea3y v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng ngh\u1ecbch l\u00fd nh\u01b0ng th\u1eadt c\u00f3 l\u00fd b\u1edfi thi\u00ean thu \u1ea5y thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 to\u00e0n \u1ea3nh v\u00e0 \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15971,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-15970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tong-hop"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15970"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15974,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15970\/revisions\/15974"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}