﻿{"id":1808,"date":"2018-08-03T21:31:14","date_gmt":"2018-08-03T14:31:14","guid":{"rendered":"http:\/\/vinatom.gov.vn\/?p=1808"},"modified":"2023-11-28T15:05:54","modified_gmt":"2023-11-28T08:05:54","slug":"giao-su-jerome-isaac-friedman-nha-vat-ly-hoa-ky-dat-giai-nobel-nam-1990-den-tham-vien-nang-luong-nguyen-tu-viet-nam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/giao-su-jerome-isaac-friedman-nha-vat-ly-hoa-ky-dat-giai-nobel-nam-1990-den-tham-vien-nang-luong-nguyen-tu-viet-nam\/","title":{"rendered":"Gi\u00e1o s\u01b0 Jerome Isaac Friedman, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel n\u0103m 1990 \u0111\u1ebfn th\u0103m Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed Vi\u1ec7t Nam"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u00e0y 02\/08\/2018, qua s\u1ef1 gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a Ti\u1ebfn s\u0129 V\u00f5 V\u0103n Thu\u1eadn, Gi\u00e1o s\u01b0 Jerome Isaac Friedman, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i Nobel V\u1eadt l\u00fd n\u0103m 1990, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u0103m Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed Vi\u1ec7t Nam (Vi\u1ec7n NLNTVN), nh\u00e2n d\u1ecbp Gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam tham d\u1ef1 h\u1ed9i ngh\u1ecb \u201cC\u1eeda s\u1ed5 nh\u00ecn ra th\u1ebf gi\u1edbi (Windows on the Universe)\u201d t\u1ea1i Quy Nh\u01a1n t\u1eeb ng\u00e0y 05\/08 \u2013 11\/08\/ 2018 k\u1ef7 ni\u1ec7m 25 n\u0103m ng\u00e0y th\u00e0nh l\u1eadp H\u1ed9i g\u1eb7p g\u1ee1 Vi\u1ec7t Nam. Tham gia bu\u1ed5i ti\u1ebfp Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman c\u00f3 Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Ch\u00ed Th\u00e0nh, TS. V\u00f5 V\u0103n Thu\u1eadn, nguy\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc v\u00e0 K\u1ef9 thu\u1eadt h\u1ea1t nh\u00e2n, TS. Phan Vi\u1ec7t C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 TS. Ho\u00e0ng S\u1ef9 Th\u00e2n (Ban K\u1ebf ho\u1ea1ch v\u00e0 Qu\u1ea3n l\u00fd khoa h\u1ecdc, Vi\u1ec7n NLNTVN).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u00e1o s\u01b0 Jerome Isaac Friedman (sinh 28 th\u00e1ng 3 n\u0103m 1930 t\u1ea1i Chicago, Illinois, Hoa K\u1ef3) l\u00e0 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111o\u1ea1t Gi\u1ea3i Nobel V\u1eadt l\u00fd n\u0103m 1990 c\u00f9ng v\u1edbi Henry Kendall v\u00e0 Richard E. Taylor cho \u201c<em>C\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u ti\u00ean phong c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 t\u00e1n x\u1ea1 phi \u0111\u00e0n h\u1ed3i s\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c electron tr\u00ean c\u00e1c proton v\u00e0 neutron li\u00ean k\u1ebft, l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng thi\u1ebft y\u1ebfu cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u00f4 h\u00ecnh quark trong ng\u00e0nh v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t<\/em>&#8220;. Gi\u00e1o s\u01b0 l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd v\u0129 \u0111\u1ea1i Enrico Fermi, \u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a bom nguy\u00ean t\u1eed v\u00e0 l\u00f2 ph\u1ea3n \u1ee9ng h\u1ea1t nh\u00e2n. Hi\u1ec7n nay \u00f4ng v\u1eabn l\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 danh d\u1ef1 v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng C\u00f4ng ngh\u1ec7 Massachusetts (MIT), Boston, Hoa K\u1ef3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ea1i bu\u1ed5i trao \u0111\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n, Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman \u0111\u00e3 chia s\u1ebb nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u01b0a \u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi khoa h\u1ecdc n\u00f3i chung v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd n\u00f3i ri\u00eang. \u201c<em>Th\u1eddi c\u00f2n l\u00e0 h\u1ecdc sinh ph\u1ed5 th\u00f4ng, t\u00f4i r\u1ea5t y\u00eau th\u00edch ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn khoa h\u1ecdc, tuy nhi\u00ean m\u1ed1i quan t\u00e2m \u0111\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 m\u1ea1nh m\u1ebd khi t\u00f4i \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Einstein.<\/em> <em>N\u00f3 m\u1edf ra m\u1ed9t g\u00f3c nh\u00ecn m\u1edbi cho t\u00f4i v\u00e0 l\u00e0m s\u00e2u s\u1eafc th\u00eam s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc ngo\u1eb7t trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u00f4i. Thay v\u00ec nh\u1eadn h\u1ecdc b\u1ed5ng c\u1ee7a Vi\u1ec7n Ngh\u1ec7 thu\u1eadt Chicago, t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh theo \u0111u\u1ed5i v\u1eadt l\u00fd. \u0110\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb l\u1ea5y nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc l\u00e0 \u0111\u00edch \u0111\u1ebfn, ni\u1ec1m \u0111am m\u00ea th\u00ec c\u1ea7n k\u00edch th\u00edch s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o, t\u00ednh t\u00f2 m\u00f2. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady trong chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam l\u1ea7n n\u00e0y s\u1ebd c\u00f3 b\u00e0i gi\u1ea3ng t\u1ea1i h\u1ed9i ngh\u1ecb v\u1ec1 \u201cCh\u00fang ta c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1eeb c\u00e1c h\u1ea1t quark hay kh\u00f4ng?<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman \u0111\u00e3 sang Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb 15 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. Th\u00f4ng qua m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ebb l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a m\u00ecnh, Gi\u00e1o s\u01b0 nh\u1eadn th\u1ea5y kh\u1ea3 n\u0103ng nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. \u00d4ng cho r\u1eb1ng, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam s\u1ebd c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng lai t\u1ed1t \u0111\u1eb9p n\u1ebfu Vi\u1ec7t Nam bi\u1ebft s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 ph\u00e1t huy ti\u1ec1m n\u0103ng con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7. Ngo\u00e0i nghi\u00ean c\u1ee9u \u1ee9ng d\u1ee5ng, vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u t\u01b0 cho khoa h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft. D\u00f9 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a \u0111\u00f3ng g\u00f3p ngay cho kinh t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u01b0ng n\u00f3 t\u1ea1o ra \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u00e0 m\u1edf ra \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng cho nghi\u00ean c\u1ee9u \u1ee9ng d\u1ee5ng, qua \u0111\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u t\u01b0 cho khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 l\u00e0 c\u1ed1t y\u1ebfu, l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng quan tr\u1ecdng c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman l\u1ea5y minh ch\u1ee9ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Singapore, t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i nguy\u00ean, ph\u1ea3i l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt c\u1ee7a Malaysia, \u0111\u1ebfn nay, Singapore \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh trung t\u00e2m t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c1 m\u00e0 c\u00f2n c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi nh\u1edd ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ea7u t\u01b0 cho khoa h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c. V\u1edbi vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng nh\u01b0 v\u1eady, Gi\u00e1o s\u01b0 cho r\u1eb1ng ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n hi\u1ec3u c\u0169ng nh\u01b0 th\u00fac \u0111\u1ea9y th\u1ef1c s\u1ef1 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>T\u00ednh an to\u00e0n v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n h\u1ea1t nh\u00e2n<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trao \u0111\u1ed5i v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t nh\u00e2n, \u0111i\u1ec7n h\u1ea1t nh\u00e2n, Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman chia s\u1ebb, \u00f4ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n sang Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n Fukushima. Ngo\u00e0i c\u00e1c th\u00f4ng tin tr\u00ean \u0111\u1ea1i ch\u00fang, m\u1ed9t sai l\u1ea7m c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n th\u1eddi k\u1ef3 x\u00e2y d\u1ef1ng Fukushima (nh\u1eefng n\u0103m 1970) l\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng nguy\u00ean (copy) thi\u1ebft k\u1ebf nh\u00e0 m\u00e1y \u0111i\u1ec7n h\u1ea1t nh\u00e2n c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 cho v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4 v\u00e0 cao cho \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m g\u1ea7n bi\u1ec3n, n\u01a1i c\u00f3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh th\u1ea5p s\u00e1t bi\u1ec3n. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady \u0111\u1ed9ng c\u01a1 Diesel ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ea5p \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u00ea li\u1ec7t khi s\u00f3ng th\u1ea7n \u1eadp \u0111\u1ebfn. Khi \u00e1p d\u1ee5ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 an to\u00e0n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman nh\u1ea5n m\u1ea1nh, \u201cd\u00f9 sao ch\u0103ng n\u1eefa, \u0111i\u1ec7n h\u1ea1t nh\u00e2n l\u00e0 t\u1ea5t y\u1ebfu v\u00e0 l\u00e0 gi\u1ea3i ph\u00e1p t\u1ed1t cho v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong b\u1ed1i c\u1ea3nh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu. C\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed kh\u00f4ng an to\u00e0n, nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi vi\u1ec7c nhi\u00ean li\u1ec7u h\u00f3a th\u1ea1ch g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 gi\u00e1n ti\u1ebfp h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ebft v\u00ec \u00f4 nhi\u1ec5m\u2026\u201d. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, \u00f4ng cho r\u1eb1ng \u201cn\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed an to\u00e0n h\u01a1n nhi\u1ec1u lo\u1ea1i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-13197\" src=\"http:\/\/tvdt.vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.2.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"598\" srcset=\"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.2.jpg 900w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.2-300x199.jpg 300w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.2-150x100.jpg 150w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.2-768x510.jpg 768w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.2-696x462.jpg 696w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.2-632x420.jpg 632w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Ch\u00ed Th\u00e0nh ch\u1ee5p \u1ea3nh l\u01b0u ni\u1ec7m v\u1edbi GS. Jerome Isaac Friedman<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-13196\" src=\"http:\/\/tvdt.vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.3.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"598\" srcset=\"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.3.jpg 900w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.3-300x199.jpg 300w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.3-150x100.jpg 150w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.3-768x510.jpg 768w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.3-696x462.jpg 696w, https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/3.8.18.3-632x420.jpg 632w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em style=\"background-color: transparent; text-align: justify;\">GS. Jerome Isaac Friedman ch\u1ee5p \u1ea3nh l\u01b0u ni\u1ec7m t\u1ea1i tr\u1ee5 s\u1edf ch\u00ednh c\u1ee7a Vi\u1ec7n NLNTVN t\u1ea1i 59 L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t, H\u00e0 N\u1ed9i<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong cu\u1ed9c trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman, Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Ch\u00ed Th\u00e0nh \u0111\u00e3 s\u01a1 b\u1ed9 gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ec1 Vi\u1ec7n NLNTVN v\u1edbi g\u1ea7n 800 c\u00e1n b\u1ed9 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00e0 Vi\u1ec7n \u0111ang th\u00fac \u0111\u1ea9y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi chia s\u1ebb v\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ebf nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fd thuy\u1ebft, nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c nghi\u1ec7m. Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Ch\u00ed Th\u00e0nh n\u00eau, To\u00e1n h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u0129nh v\u1ef1c m\u00e0 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 quan t\u00e2m \u0111\u1ea7u t\u01b0 t\u1eeb r\u1ea5t s\u1edbm, v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng l\u1ee3i th\u1ebf, truy\u1ec1n th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam y\u00eau th\u00edch To\u00e1n h\u1ecdc. Trong nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, To\u00e1n \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y To\u00e1n \u1ee9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p nhi\u1ec1u h\u01a1n cho ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf, x\u00e3 h\u1ed9i. Tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u00f3, m\u00f4 ph\u1ecfng t\u00ednh to\u00e1n l\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng c\u1ee5 kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu trong nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n nay, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng m\u00e0 Vi\u1ec7n NLNTVN \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, Vi\u1ec7n NLNTVN s\u1ebd c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh m\u1ebd nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n v\u00e0 \u1ee9ng d\u1ee5ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed v\u00e0o c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c kinh t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman cho r\u1eb1ng, Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ea1n tr\u1ebb gi\u1ecfi, th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch qua c\u00e1c cu\u1ed9c thi Olympic qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 c\u1ea7n t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n v\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i cho c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngo\u00e0i vi\u1ec7c trao \u0111\u1ed5i v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u, Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman c\u0169ng chia s\u1ebb c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n vui v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Enrico Fermi. Enrico Fermi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ec1 gi\u1ea3ng b\u00e0i v\u00e0 n\u00f3i chuy\u1ec7n th\u1ef1c s\u1ef1 d\u1ec5 hi\u1ec3u cho c\u00f4ng ch\u00fang. C\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u00f4ng nghe m\u1ed9t h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng gi\u1ea3ng v\u1ec1 l\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh. Sau khi nghe xong, \u00f4ng n\u00f3i, anh gi\u1ea3ng xong t\u00f4i c\u0169ng ch\u1ec9 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u sau c\u00f9ng. Khoa h\u1ecdc l\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, nh\u01b0ng n\u1ebfu bi\u1ebft c\u00e1ch ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t d\u1ec5 hi\u1ec3u cho ng\u01b0\u1eddi nghe, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m khoa h\u1ecdc. Gi\u00e1o s\u01b0 Friedman c\u0169ng th\u01b0\u1eddng \u0111i gi\u1ea3ng cho c\u00e1c h\u1ecdc sinh ph\u1ed5 th\u00f4ng v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t nh\u00e2n, v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5, v\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c h\u1ecdc sinh y\u00eau th\u00edch. M\u1ed9t trong nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng th\u00fa v\u1ecb l\u00e0 <em>\u201cT\u1eeb nh\u1eefng g\u00ec l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec nh\u1ecf nh\u1ea5t\u201d<\/em>, n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m th\u00fa v\u1ecb v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu\u1ed5i g\u1eb7p g\u1ee1 v\u00e0 trao \u0111\u1ed5i \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c c\u00e1n b\u1ed9 Vi\u1ec7n NLNTVN.\/.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Ban K\u1ebf ho\u1ea1ch v\u00e0 Qu\u1ea3n l\u00fd khoa h\u1ecdc<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y 02\/08\/2018, qua s\u1ef1 gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a Ti\u1ebfn s\u0129 V\u00f5 V\u0103n Thu\u1eadn, Gi\u00e1o s\u01b0 Jerome Isaac Friedman, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i Nobel V\u1eadt l\u00fd n\u0103m 1990, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u0103m Vi\u1ec7n N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed Vi\u1ec7t Nam (Vi\u1ec7n NLNTVN), nh\u00e2n d\u1ecbp Gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam tham d\u1ef1 h\u1ed9i ngh\u1ecb \u201cC\u1eeda s\u1ed5 nh\u00ecn ra th\u1ebf gi\u1edbi (Windows [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13198,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,26,16],"tags":[],"class_list":["post-1808","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-hoat-dong-cua-vien","category-tin-tong-hop","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1808","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1808"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13200,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1808\/revisions\/13200"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vinatom.gov.vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}